კვლევის თანახმად, ვარსკვლავთშორისი კომეტა 3I/ATLAS მზეზე ორჯერ უფროსია

ასტრონომებმა გამოაქვეყნეს ჩვენი მზის სისტემის გარეთ დაბადებული კომეტის პირველი იზოტოპური გაზომვები, რამაც აჩვენა, რომ 3I/ATLAS შეიცავს ნახშირბადისა და აზოტის უნიკალურად მაღალ თანაფარდობას.nature+1
ივნისში გამოქვეყნებული Nature-ის კვლევის თანახმად, Webb-ის ტელესკოპისა და ALMA-ს ცალკეულმა დაკვირვებებმა დაადასტურა ეს შედეგები, სადაც დეიტერიუმის დონე დაახლოებით 30-ჯერ მაღალია, ვიდრე მზის სისტემის კომეტებში.nature+1
მრავალი გუნდი ახლა ვარაუდობს, რომ კომეტა შეიძლება იყოს 12 მილიარდ წელზე მეტი ხნის, რომელიც ჩამოყალიბდა ვარსკვლავის გარშემო, რომელსაც მზეზე ბევრად ნაკლები მძიმე ელემენტი აქვს.eso+1

ასტრონომებმა, რომლებიც ჩილეში ევროპის სამხრეთ ობსერვატორიის ძალიან დიდ ტელესკოპს (VLT) იყენებდნენ, გაზომეს ვარსკვლავთშორისი კომეტა 3I/ATLAS-ის ქიმიური ანაბეჭდები და დაადგინეს, რომ ის სავარაუდოდ ჩამოყალიბდა უძველესი, ქიმიურად ღარიბი ვარსკვლავის გარშემო არსებულ გარე რეგიონებში, რაც მას პოტენციურად ჩვენს მზეზე ორჯერ მეტი ხნის ხდის.

ნამარხი სხვა ვარსკვლავური სისტემიდან

Nature Astronomy-ში ორშაბათს გამოქვეყნებული შედეგები წარმოადგენს პირველ იზოტოპურ გაზომვებს, რაც კი ოდესმე გაკეთებულა მზის სისტემის გარეთ ჩამოყალიბებულ კომეტაზე. VLT-ზე არსებული UVES ხელსაწყოს გამოყენებით, ედინბურგის უნივერსიტეტის სირიელ ოპიტომის ხელმძღვანელობით მომუშავე გუნდმა გაზომა ნახშირბადისა და აზოტის იზოტოპების თანაფარდობა კომეტის გარშემო არსებულ აირში არსებულ ციანიდის მოლეკულებში.nature+1

"ისინი ერთგვარი ნამარხებია პლანეტების ფორმირების პროცესისა, რომელიც ძალიან შორს მოხდა, მაგრამ ჩვენ გვაქვს შესაძლებლობა შევისწავლოთ ისინი ბევრად უფრო ახლოდან", – თქვა ოპიტომმა ESO-ს მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.eso

იზოტოპური თანაფარდობა განსხვავებული აღმოჩნდა ყველაფრისგან, რაც ჩვენს მზის სისტემაში არსებულ კომეტებში გვინახავს. "ჩვენი მზის სისტემის კომეტებისგან განსხვავებით, ეს ვარსკვლავთშორისი სტუმარი ატარებს ნახშირბადისა და აზოტის იზოტოპების უჩვეულოდ მაღალ თანაფარდობას", – თქვა თანაავტორმა არავინდ კრიშნაკუმარმა ლიეჟის უნივერსიტეტიდან.eso

დამადასტურებელი მტკიცებულებები Webb-ისგან

VLT-ის შედეგები ემთხვევა ივნისში Nature-ში გამოქვეყნებულ ცალკეულ კვლევას, რომელსაც ხელმძღვანელობდა მარტინ კორდინერი NASA-ს გოდარდის კოსმოსური ფრენების ცენტრიდან. კვლევაში გამოყენებული იყო ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი და აღმოჩენილი იქნა ნახშირბადის მსგავსი იზოტოპური თანაფარდობა დეიტერიუმის ამაღლებულ დონესთან ერთად — დაახლოებით 30-ჯერ მეტი, ვიდრე მზის სისტემის კომეტებში. ატაკამას დიდი მილიმეტრიანი/სუბმილიმეტრიანი მასივის (ALMA) დამატებითმა დაკვირვებებმა ასევე აღმოაჩინა მძიმე წყლის ამაღლებული დონე.smithsonianmag+3

მტკიცებულებები ერთად მიუთითებს იმაზე, რომ 3I/ATLAS ჩამოყალიბდა "დაბალი მეტალურობის" ვარსკვლავის გარშემო — ვარსკვლავი, რომელსაც ჰელიუმზე მძიმე ელემენტები ცოტა აქვს, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ ის ჩამოყალიბდა მაშინ, როდესაც სამყარო ბევრად უფრო ახალგაზრდა და ქიმიურად ნაკლებად მდიდარი იყო. მრავალი გუნდი ახლა ვარაუდობს, რომ კომეტა შეიძლება იყოს 12 მილიარდ წელზე მეტი ხნის.eso+2

ახალი ფანჯარა პლანეტების ფორმირებისკენ

3I/ATLAS, რომელიც აღმოაჩინეს 2025 წლის 1 ივლისს ჩილეში ATLAS-ის კვლევითი ტელესკოპით, არის მესამე ვარსკვლავთშორისი ობიექტი, რომელიც ოდესმე აღმოუჩენიათ 2017 წელს 1I/ʻOumuamua-სა და 2019 წელს 2I/Borisov-ის შემდეგ. მისმა სიკაშკაშემ მეცნიერებს მისცა უპრეცედენტო შესაძლებლობა შეესწავლათ სხვა ვარსკვლავის გარშემო დაბადებული ობიექტი.science.nasa+1

"3I/ATLAS არის მართლაც საინტერესო შესაძლებლობა გამოვიკვლიოთ სხვა პლანეტარული სისტემის შემადგენლობა, რომელიც ჩამოყალიბდა მანამ, სანამ ჩვენი მზე და მზის სისტემა საერთოდ იარსებებდა", – თქვა თანაავტორმა როზმარი დორსიმ ჰელსინკის უნივერსიტეტიდან.eso

რადგან კომეტა ქრება მხედველობიდან, ოპიტომმა აღნიშნა, რომ ESO-ს მომავალი უკიდურესად დიდი ტელესკოპი (ELT) საშუალებას მისცემს მსგავსი კვლევები ჩატარდეს მომავალ, პოტენციურად უფრო მკრთალ ვარსკვლავთშორის სტუმრებზე. "ვარსკვლავთშორისი ობიექტების სფერო ჯერ კიდევ ძალიან ახალია და ჩვენ ნამდვილად არ ვიცით, რას უნდა ველოდოთ", – თქვა მან. "ყოველ ჯერზე, როცა ახალი აღმოჩენა ხდება, ჩვენ ახალი სიურპრიზები გვაქვს."eso

წყაროები (14)