კვლევა: ადრეულმა ძუძუმწოვრებმა დინოზავრებს მცირე ზომის სხეულების განვითარებაში შეუშალეს ხელი

დინოზავრები დედამიწაზე ბატონობდნენ, როგორც ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ხმელეთის ცხოველები, თუმცა ახალი კვლევა ვარაუდობს, რომ მათი ევოლუციის ერთ-ერთი ყველაზე თავსატეხი ასპექტი ზომის სპექტრის საპირისპირო ბოლოში იმალება: რატომ არ გახდნენ ისინი არასოდეს მართლაც პატარები. ჟურნალ Evolution-ში გამოქვეყნებული კვლევა სავარაუდო მიზეზად ადრეულ ძუძუმწოვრებს ასახელებს და ვარაუდობს, რომ პატარა, ბიგის ზომის არსებებმა ეფექტურად დაუბლოკეს გზა დინოზავრებს ყველაზე მცირე ეკოლოგიურ ნიშებში შესასვლელად.

ზომის სპექტრის დაკარგული ნაწილი

კვლევამ, რომელსაც ამერიკის ბუნების ისტორიის მუზეუმისა და პრინსტონის უნივერსიტეტის მკვლევრები ხელმძღვანელობდნენ, მათემატიკური მოდელები გამოიყენა იმის შესასწავლად, თუ როგორ განვითარდა სხეულის ზომა ხერხემლიანთა ჯგუფებში. მიუხედავად იმისა, რომ მოდელებმა ფიზიოლოგიასა და ენერგეტიკაზე დაყრდნობით წარმატებით იწინასწარმეტყველეს ძუძუმწოვრების, ფრინველებისა და კუების ზომის დიაპაზონი, მათ ვერ ახსნეს, თუ რატომ ვერ მიუახლოვდნენ ყველაზე პატარა არაფრინველი დინოზავრები, რომლებიც დაახლოებით 450 გრამს იწონიდნენ (დაახლოებით დიდი ბოცვრის ზომა), თანამედროვე ცხოველებში არსებულ მიკროსკოპულ პროპორციებს.sciencedaily+1

შედარებისთვის, კოლიბრი-ფუტკარი დაახლოებით 1.75 გრამს იწონის, ეთრუსკული ბიგა — დაახლოებით 1.8 გრამს, ხოლო ჯუჯა გეკონი — სულ რაღაც 0.15 გრამს. დღეს მცხოვრები ძუძუმწოვრების სახეობების დაახლოებით 75 პროცენტი და ფრინველთა სახეობების 90 პროცენტი უფრო მცირე ზომისაა, ვიდრე ჩვენთვის ცნობილი ყველაზე პატარა არაფრინველი დინოზავრი.yourweather+1

„პატარა დინოზავრების არარსებობა შეიძლება ისეთივე საინტერესო იყოს, როგორიც გიგანტურების არსებობა“, აღნიშნა კვლევის თანაავტორმა როჯერ ბენსონმა, ამერიკის ბუნების ისტორიის მუზეუმის დინოზავრების პალეობიოლოგიის კურატორმა. „ჩვენ უკვე ვიცოდით, რომ ცარცული პერიოდის ბოლოს მომხდარ მასობრივ გადაშენებამდე დინოზავრები ხელს უშლიდნენ ძუძუმწოვრებს დიდი ზომების მიღწევაში. ახლა კი ვარაუდობთ, რომ ძუძუმწოვრებმა, თავის მხრივ, ხელი შეუშალეს დინოზავრებს მცირე ზომებამდე შემცირებაში“.sciencedaily+1

ეკოლოგია და არა მხოლოდ ფიზიოლოგია

მკვლევრები ამტკიცებენ, რომ ნამარხი ნაშთები ეჭვქვეშ აყენებს მოსაზრებას, თითქოს პატარა დინოზავრები უბრალოდ ჯერ კიდევ არ არის აღმოჩენილი. ადგილები, სადაც დინოზავრების ნაშთებია შემონახული, ხშირად შეიცავს ბევრად უფრო პატარა ცხოველებსაც, მათ შორის ძუძუმწოვრებს, ხვლიკებსა და ამფიბიებს. თაგვის ზომის დინოზავრები გავრცელებული რომ ყოფილიყო, ამის რაიმე მტკიცებულება აუცილებლად გამოჩნდებოდა.yourweather+1

ამის ნაცვლად, გუნდი ასკვნის, რომ ეკოლოგიურმა კონკურენციამ, განსაკუთრებით ადრეული ძუძუმწოვრების მხრიდან, რომლებსაც უკვე დაკავებული ჰქონდათ მცირე ზომის ნიშები, დინოზავრებისთვის ზომის ქვედა ზღვარი დააწესა. წამყვანმა ავტორმა სტეფანი ლეჩკიმ, პრინსტონის უნივერსიტეტის პოსტდოქტორანტმა, აღნიშნა, რომ „თანამედროვე ეკოსისტემებში მცირე ზომის ცხოველები დომინირებენ“ და იმის გაგება, თუ რატომ არ არსებობდნენ პატარა დინოზავრები, გადამწყვეტია იმის ასახსნელად, თუ როგორ ჩამოყალიბდა დღევანდელი ბიომრავალფეროვნება.scmp+1

როგორ გათავისუფლდნენ ფრინველები

ეს მიგნებები ასევე ნათელს ჰფენს ევოლუციური ისტორიის გარდამტეხ მომენტს: ფრინველების გამოჩენას. მიუხედავად იმისა, რომ ფრინველები დინოზავრებისგან განვითარდნენ, მათ სწრაფად მიაღწიეს სხეულის ისეთ მცირე ზომებს, რომლებიც ნებისმიერი სხვა დინოზავრის ჯგუფის ზომებზე ბევრად ნაკლები იყო. მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ აქტიურმა ფრენამ გზა გაუხსნა მათ ისეთი ჰაბიტატებისა და ეკოლოგიური როლებისკენ, რომლებიც მიწაზე მცხოვრები დინოზავრებისთვის მიუწვდომელი იყო, რამაც ადრეული ფრინველები გაათავისუფლა იმ კონკურენტული შეზღუდვებისგან, რომლებიც სხვა დინოზავრებს დიდ ზომებში ამწყვდევდა.sciencedaily+1

„ჩვენ გვაქვს უჩვეულო სიტუაცია, როდესაც დინოზავრების წინაპრები შეიძლება ყოფილიყვნენ პატარები. დინოზავრების ცოცხალი შთამომავლები, ფრინველები, შეიძლება იყვნენ პატარები. მაგრამ თავად დინოზავრებისთვის პატარა ზომის ყოფნა თითქოს აკრძალული იყო“, განაცხადა ბენსონმა. „ჩვენ ეს ჯერ კიდევ არ გვესმის ბოლომდე, თუმცა ეს არის კითხვა, რომლის კვლევაც უნდა გავაგრძელოთ“.sciencedaily