Vísindamenn aldursgreina hellalist í Font-de-Gaume í Frakklandi í fyrsta sinn

Vísindamenn hafa í fyrsta sinn aldursgreint beint hellamálverkin í Font-de-Gaume í Dordogne-héraði í suðvesturhluta Frakklands og leitt í ljós að bísónamynd var teiknuð fyrir á bilinu 13.461 til 13.162 árum. Niðurstöðurnar, sem birtar voru 9. mars í Proceedings of the National Academy of Sciences, kollvarpa langvarandi forsendum um litarefnin sem notuð voru á einum af frægustu forsögulegu listastöðum Evrópu og opna dyrnar fyrir aldursgreiningu á listaverkum frá steinaldaröld um allt svæðið.American Chemical Society+1

Á óvart með litarefnin

Byltingin á rætur sínar að rekja til uppgötvunar í febrúar 2020 af teymi undir stjórn Ina Reiche, rannsóknarefnafræðings við frönsku vísindarannsóknastofnunina (CNRS). Frá því að hellirinn fannst árið 1902 var almennt viðurkennt að teikningar af bísónum, hestum og öðrum stórum dýrum væru gerðar eingöngu með ólífrænum járn- og manganoxíðlitarefnum — efnum sem ekki er hægt að aldursgreina með geislakolsaðferð. Engin rannsókn hafði nokkru sinni staðfest skort á kolefni.Scientific Reports+2

Með því að nota óífarandi tækni, þar á meðal Raman-smásjárgreiningu, færanlega röntgenflúrljómun og fjölrófsmyndatöku, skoðaði teymi Reiche tvær svartar teikningar — bísón og óhlutbundna grímumynd — og fann leifar af kolum í svörtu litarefnunum. Samræmd nærvera kola í línunum útilokaði mengun frá ferðamönnum eða veggjakroti í hellinum, sem hefur verið opinn gestum í yfir 120 ár.cnrs+1

"Fram að tilraunum okkar gat enginn raunverulega lagt fram tilraunakennda sönnun fyrir því að þessi málverk séu sannarlega frá steinaldaröld," sagði Reiche við Chemical & Engineering News.American Chemical Society

Að aldursgreina það sem ekki var hægt að aldursgreina

Með sönnunargögnum um að teikningarnar innihéldu kolefni veittu frönsk yfirvöld undanþágu til að safna örsmáum litarefnissýnum frá heimsminjaskrá UNESCO. Teymið safnaði fjórum örsýnum — einu úr bísóninum og þremur úr mismunandi hlutum grímunnar — og notaði hröðunarmassagreiningu til að mæla kolefni-14 styrk.cnrs+1

Bísóninn var aldursgreindur á bilinu 13.461 til 13.162 kvarðaðra ára fyrir nútíma, nokkuð yngri en 18.000 til 16.000 ára áætlunin sem hafði byggst eingöngu á stílsamanburði. Hlutar grímunnar gáfu dagsetningar á bilinu um 15.981 til 14.246 árum, þó að eitt sýni úr vinstra auga grímunnar væri töluvert yngra — aldursgreint á bilinu 8.993 til 8.590 árum — hugsanlega afleiðing af lagfæringum, mengun eða síðara veggjakroti.American Chemical Society+1

Nýir sjóndeildarhringir fyrir forsögulega list

Inés Domingo Sanz, fornleifafræðingur við katalónsku stofnunina fyrir rannsóknir og framhaldsnám sem tók ekki þátt í rannsókninni, kallaði verkið fyrirmynd fyrir siðferðilega sýnatöku á fornri hellalist. "Sérhvert tækifæri sem við höfum til að fá dagsetningar er mjög mikilvægt, vegna þess að það hjálpar okkur að festa listina við ákveðin tímabil," sagði hún við C&EN, en tók fram að viðbótarsýni myndu styrkja niðurstöðurnar.American Chemical Society

Aðferðafræðin gæti nú verið beitt á aðra skreytta hella um allt Dordogne, svæði sem hýsir meira en 200 steinaldarstaði, þar á meðal hinn fræga Lascaux-helli, þar sem bein aldursgreining hefur sömuleiðis reynst vísindamönnum erfið.PubMed+1