Kínverskur listamaður dæmdur í þriggja ára fangelsi fyrir skopmyndir af Maó

Kínverskur dómstóll dæmdi á þriðjudag Gao Zhen, 70 ára listamann búsettan í New York sem er þekktur fyrir skopmyndir af Maó Zedong, í þriggja ára fangelsi fyrir að "rægja þjóðhetjur og píslarvotta," sem vakti tafarlaus viðbrögð mannréttindasamtaka og Sameinuðu þjóðanna.reuters+1

Gao, sem er eldri bróðirinn í hinu alþjóðlega þekkta listamannatvíeyki Gao-bræðra, var handtekinn í ágúst 2024 í heimsókn til fjölskyldu sinnar í Kína og hefur verið í haldi síðan. Sanhe-héraðsdómurinn í Hebei sakfelldi hann eftir eins dags lokað réttarhald í mars 2026 þar sem fjölskyldu hans og vestrænum erindrekum var meinaður aðgangur.nytimes+1

Afturvirk lagabeiting

Málið hefur vakið sérstaka athygli vegna þess að lögin sem Gao var dæmdur eftir, lög um vernd hetja og píslarvotta, tóku gildi árið 2018 og voru hert árið 2021, en verkin sem um ræðir voru gerð á árunum 2005 til 2009. Meðal verka sem nefnd eru er "Mao's Guilt," bronsstyttu sem sýnir Maó krjúpandi í iðrun, og "Miss Mao," röð verka sem sýnir skopmyndir af Maó með ýktum einkennum.apnews+2

"Dómstóllinn hefur nú dæmt hann í þriggja ára fangelsi fyrir listaverk sem hann gerði allt aftur til ársins 2005, um 16 árum áður en lögin sem hann var ákærður eftir voru yfirhöfuð til," sagði Shane Yi, rannsakandi hjá samtökunum Chinese Human Rights Defenders. "Eina niðurstaðan sem virðir réttindi Gao Zhen er tafarlaus og skilyrðislaus lausn hans."reuters

Alþjóðleg fordæming

Amnesty International kallaði dóminn árás á listfrelsi. "Enginn listamaður ætti að sæta refsingu fyrir að skapa verk sem ögra opinberum frásögnum eða hvetja til gagnrýninnar hugsunar um söguna," sagði Sarah Brooks, Kínastjóri Amnesty. Mannréttindafulltrúi Sameinuðu þjóðanna krafðist þess að Gao yrði "tafarlaust og skilyrðislaust látinn laus," og vísaði til áhyggna af afturvirkri beitingu refsiréttar og áhrifanna á fjölskyldu hans.straitstimes+2

Eiginkonu Gao, Zhao Yaliang, og syni þeirra, sem er bandarískur ríkisborgari, hefur verið bannað að yfirgefa Kína frá handtöku hans. "Allt frá því ég frétti af dómnum hef ég ekki náð mér. Þetta er hrikalegt," sagði Zhao við Reuters. Með tilliti til gæsluvarðhalds myndi dómur Gao renna út í ágúst 2027, þótt hann hyggist áfrýja bæði sakfellingunni og fangelsisdómnum.reuters+1

Kælandi áhrif

Gao-bræðurnir urðu þekktir á tímabili tiltölulegrar opnunar í Kína og sköpuðu verk sem tókust á við ritskoðun, menningarbyltinguna og fjöldamorðin á Torgi hins himneska friðar árið 1989. Gao Qiang, yngri bróðirinn og samstarfsmaðurinn sem er enn í New York, skrifaði á Facebook fyrir dómsuppkvaðninguna að óháð niðurstöðunni myndi "sagan að lokum spyrja stærri spurningarinnar: hvort hægt sé að fangelsa listamann fyrir að takast á við söguna í gegnum listina".nytimes+2