Hækkandi orkuverð og stýrivaxtahækkanir kynda undir ótta við stöðnun í Evrópu

Draugur stöðnunar (stagflation) herðir tökin á evrópskum hagkerfum þar sem hækkandi orkuverð ýtir verðbólgu enn lengra yfir markmið seðlabanka og neyðir stjórnvöld til óvelkominna vaxtahækkana, jafnvel þótt vöxtur sýni merki um að gefa eftir.

Árleg verðbólga á evrusvæðinu jókst í 3,3% í ágúst úr 2,9% í júlí, sem er hæsta gildi síðan í september 2024, að mestu leyti vegna hækkandi orkukostnaðar sem tengist stríðinu í Mið-Austurlöndum, samkvæmt Eurostat. Á mánaðargrundvelli hækkaði orkuverð eitt og sér um 2,9% í ágúst. Seðlabanki Evrópu brást við þann 10. september með því að hækka þrjá helstu stýrivexti sína um 25 punkta og hækkaði innlánavexti í 2,5%.ecb.europa+2

Hrávöru- og vaxtasaga sem breytist í eitthvað verra

Olíuframvirkir samningar hafa klifrað aftur yfir 100 dali á tunnu, um það bil 50% hærra en fyrir stríðið í Íran, á meðan díselverð nálgast met og evrópskt jarðgas hefur náð stigum sem ekki hafa sést síðan 2022. Afleiðumarkaðurinn bendir til þess að kaupmenn búist ekki við neinni létti í bráð. Spámarkaðurinn Polymarket sýnir að notendur telja aðeins 18% líkur á að Hormuz-sund opnist aftur fyrir desember.reuters

"Hingað til hefur þetta bara verið hrávöru- og vaxtasaga. Þetta hefur ekki verið hlutabréfa- og lánasaga. Við erum farin að hafa áhyggjur af því að við gætum verið að nálgast punkt þar sem þetta byrjar að hafa áhrif á hlutabréf og lánamarkaði," sagði Chris Jeffery, yfirmaður stefnumótunar hjá LGIM, við Reuters.reuters

Nýjustu spár Seðlabanka Evrópu gera ráð fyrir að verðbólga verði að meðaltali 3,0% árið 2026 og 2,5% árið 2027, á meðan skiptasamningamarkaðir verðleggja verðbólgu á evrusvæðinu á um 3,5% á næsta ári. Kaupmenn búast nú við næstum heilu prósentustigi í frekari vaxtahækkunum Seðlabanka Evrópu á næstu 12 mánuðum, og að minnsta kosti tveimur hækkunum í viðbót frá bandaríska seðlabankanum í kjölfar 25 punkta hækkunar hans á miðvikudaginn.ecb.europa+1

Vetrarógn yfir evrópskum heimilum

Horfur fyrir orkureikninga heimila eru sérstaklega dökkar. Gasbirgðir í Evrópu standa í aðeins 67% þegar gengið er inn í haustið, sem er lægsta stig síðan mælingar hófust árið 2011. Hlutabréf í neysluvörum í Bandaríkjunum eru meðal þeirra sem hafa skilað verstum árangri á Wall Street á þessu ári, með tæplega 6% lækkun, á meðan evrópskir hliðstæður þeirra hafa lækkað um 17%.news.err+1

Í Eistlandi eru orkuyfirvöld farin að vara við vetrinum sem er í vændum. Tiit Hõbejõgi, yfirmaður orkuviðskipta hjá Enefit, benti á að breytilegur kostnaður fyrir gasorkuver hafi næstum tvöfaldast á síðasta ári, úr um 100 evrum á megavattstund í 180 evrur/MWh. Norræn vatnsaflslón eru í sínu lægsta stigi í 30 ár eftir kaldan vetur og heitt, þurrt sumar, sem dregur úr framboði á ódýru rafmagni til Eystrasaltsríkjanna.streamlinefeed+1

Seigla undir álagi

Efnahagsvöxtur hefur hingað til haldist stöðugur, studdur af útgjöldum tengdum gervigreind. Hagnaður fyrirtækja í S&P 500 vísitölunni jókst um áætlað 53% milli ára á öðrum ársfjórðungi og nýlegar PMI-vísitölur bentu til trausts vaxtar í Bandaríkjunum og Evrópu í júlí og ágúst. En Englandsbanki, sem hélt vöxtum óbreyttum á fimmtudaginn, varaði við því að hann búist við að verðbólga í Bretlandi fari yfir 4% snemma árs 2027.reuters

"Orkumarkaðurinn er að verða sífellt sveiflukenndari, þar sem verðbreytingar eiga sér stað ekki á mánuðum eða vikum heldur á 15 mínútna fresti," skrifaði Hõbejõgi. "Neytendur verða að meta getu sína til að takast á við sveiflukennt verð og áhættu".news.err