Եվրոպայում գազի գները կտրուկ աճել են. Հեղուկ գազի ճգնաժամն Ասիային ստիպում է վերադառնալ ածխին

Հորմուզի նեղուցով նավագնացության տևական խափանումն ու Կատարի ՀԲԳ ենթակառուցվածքներին հասցված տևական վնասը համաշխարհային էներգետիկ շուկան մղել են մատակարարումների կառուցվածքային ճգնաժամի՝ ստիպելով Ասիայի խոշոր ներմուծողներին վերադառնալ ածխին ու նավթին, մինչդեռ եվրոպական գազի գները տատանվում են վերջին չորս ամսվա առավելագույն ցուցանիշների մոտ:

Հորմուզի նեղուցի խոչընդոտն ու Կատարի խաթարված արտահանումը

Shell ↗ 1.58% ընկերությունը՝ աշխարհում ՀԲԳ-ի խոշորագույն թրեյդերը, հունիսի 30-ին հրապարակված իր ամենամյա LNG Outlook զեկույցում նշել է, որ ՀԲԳ-ի համաշխարհային առևտուրը 2026 թվականին կարող է մնալ նույն մակարդակին՝ ընդհատելով ավելի քան մեկ տասնամյակ տևած անընդմեջ աճը, եթե Հորմուզի նեղուցով նավագնացությունն այս ամռանը կարգավորվի: Ճգնաժամը սկիզբ է առել մարտին Կատարի Ռաս Լաֆան արդյունաբերական քաղաքին հասցված իրանական հրթիռային հարվածներից, որոնք, QatarEnergy-ի փոխանցմամբ, ոչնչացրել են երկրի ՀԲԳ արտահանման հզորությունների 17%-ը և ստիպել ընկերությանը մինչև հինգ տարի ժամկետով ֆորսմաժոր հայտարարել երկարաժամկետ պայմանագրերի գծով: Վնասվածքի պատճառով տարեկան շուրջ 12.8 միլիոն տոննա ՀԲԳ արտադրություն դուրս է մնացել շարքից՝ պատճառելով տարեկան մոտ 20 միլիարդ դոլարի հասույթի կորուստ, ըստ QatarEnergy-ի գործադիր տնօրեն Սաադ ալ-Քաաբիի:reuters.com+3

Իրավիճակն ավելի է բարդացել շարունակվող ռազմական գործողությունների պատճառով: Հուլիսի սկզբին ԱՄՆ-ը նոր հարվածներ է հասցրել Իրանին և չեղարկել նավթի վաճառքի արտոնագիրն այն բանից հետո, երբ նեղուցում խոցվել էր երեք տանկեր, իսկ Միացյալ ծովային տեղեկատվական կենտրոնը (JMIC) սպառնալիքի մակարդակը բարձրացրել էր մինչև «ծանր»:Reuters+1

Ասիան վերադառնում է ածխին

Մատակարարումների կրճատումն ամենախիստը հարվածել է ասիական ներմուծողներին: Bloomberg-ի կազմած տվյալների համաձայն՝ ապրիլին դեպի Ասիա ՀԲԳ-ի զուտ հոսքերը 30-օրյա շարժական միջինով իջել են 6 միլիոն տոննայից ցածր, ինչը ամենացածր ցուցանիշն է 2020 թվականի հունիսից ի վեր: Պակիստանում ՀԲԳ մատակարարումները փաստացի դադարել են Կատարի ֆորսմաժորից հետո, ընդ որում՝ մարտին նախատեսված ութ բեռնափոխադրումներից ստացվել է միայն երկուսը: Հարավային Կորեայում ածխի ներմուծումն ապրիլին տարեկան կտրվածքով աճել է 27%-ով, քանի որ գնորդներն այլընտրանքներ էին փնտրում՝ գրանցելով վերջին երեք տարվա ընթացքում ածխի ներմուծման երկամսյա ամենամեծ ծավալը: Ճապոնիան և Հարավային Կորյան ապրիլին և մայիսին ավելացրել են ածխային էլեկտրակայանների արտադրությունը, հայտնում է Reuters-ը:aljazeera+3

Հարավային Կորեայի կառավարությունը պաշտոնապես ավելացրել է ածխի և ատոմային էներգիայի բաժինը իր էլեկտրաէներգետիկ բալանսում՝ ՀԲԳ-ից կախվածությունը նվազեցնելու համար: Բանգլադեշը, Ֆիլիպինները, Թաիլանդը և Վիետնամը նույնպես ավելացրել են ածխով աշխատող էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը:reuters.com+3

Եվրոպական գները և նավթավերամշակման ծանրաբեռնվածությունը

Եվրոպայում գազի հաշվարկային գները հուլիսի վերջին բարձրացել են մինչև գրեթե 60 եվրո/ՄՎտժ՝ անցած ամսվա համեմատ աճելով ավելի քան 42%-ով, իսկ մեկ տարի առաջվա մակարդակից՝ 80%-ով: ԵՄ գազի պահեստարանները հուլիսի սկզբին-միջնամասում լցված էին իրենց տարողության շուրջ 51-54%-ով, ինչը զգալիորեն ցածր է մեկ տարի առաջ գրանցված մոտ 54%-ից և շուրջ 14 տոկոսային կետով ցածր է հինգ տարվա միջինից: Եվրոպական հանձնաժողովի Գազի համակարգման խումբը հունիսի 30-ին նշել է, որ մինչև ձմեռ պահեստարանների 80% լցվածության հասնելն իրատեսական է, սակայն ընդունել է, որ մակարդակները ցածր են մինչճգնաժամային նորմերից:TRADING ECONOMICS+3

Rystad Energy-ն զգուշացրել է, որ խափանումները դուրս են գալիս հում նավթի շուկայի սահմաններից: Ապրիլյան վերլուծության մեջ ընկերությունը նշել է, որ եվրոպական վերամշակողներին անհրաժեշտ է եղել օրական 260,000 տակառ լրացուցիչ թողունակություն, մինչդեռ օպերատորները կրճատում էին ծավալները, իսկ ֆիզիկական շուկայի տարբերությունները էկրանային գներին ավելացնում էին 35-45 դոլար՝ մեկ տակառի դիմաց: Rystad-ի մայիսյան նավթային շուկայի զեկույցում կանխատեսվում էր նավթավերամշակման ծավալների կրճատում Ասիայում, Մերձավոր Արևելքում և Ռուսաստանում, քանի որ առևտրային հոսքերը հարմարվում էին փակված նեղուցին: Ընկերության 2026 թվականի ավելի լայն կանխատեսումը ցույց է տվել, որ նավթավերամշակման համաշխարհային հզորությունների աճը 2023 թվականից ի վեր հետ է մնում նավթամթերքի պահանջարկի աճից, իսկ նավթամթերքի սահմանափակ շուկաները կրեկ-սպրեդները հասցրել են բարձր մակարդակների:Rystad Energy+2

Ճգնաժամն ընդգծում է, թե ինչպես մեկ ռազմավարական նեղուցը կարող է վերափոխել համաշխարհային էներգետիկ հոսքերը: Ինչպես նշել է Shell-ը, ՀԲԳ-ի պահանջարկի վերականգնումը կախված է նրանից, թե երբ և արդյոք Հորմուզով նավագնացությունը կվերադառնա բնականոն հունին:Shell Global