Οι βιολόγοι αναβιώνουν τη θεωρία του Λαμάρκ για να καλύψουν κενά στη δαρβινική εξέλιξη

Περισσότερο από δύο αιώνες αφού ο Ζαν Μπατίστ Λαμάρκ πρότεινε ότι οι οργανισμοί θα μπορούσαν να μεταβιβάσουν χαρακτηριστικά που απέκτησαν κατά τη διάρκεια της ζωής τους, ένα αυξανόμενο σύνολο επιστημονικών στοιχείων δίνει νέα πνοή στη θεωρία που είχε απορριφθεί από καιρό. Σε δοκίμιο που δημοσιεύτηκε στο The Conversation στις 28 Ιουλίου, ο καθηγητής Πιμ Έντελααρ, καθηγητής εξελικτικής βιολογίας στο Πανεπιστήμιο Πάμπλο δε Ολαβίδε στην Ισπανία, υποστήριξε ότι ο λαμαρκισμός μπορεί να εξηγήσει εξελικτικές παρατηρήσεις τις οποίες η συμβατική δαρβινική θεωρία δεν μπορεί να ερμηνεύσει.studyfinds+1

«Είναι καιρός να αγκαλιάσουμε ξανά τον λαμαρκισμό», έγραψε ο Έντελααρ, επισημαίνοντας παραδείγματα που κυμαίνονται από σκώληκες που μεταβιβάζουν προσαρμογές στο στρες στους απογόνους τους έως φάλαινες δολοφόνους των οποίων οι επίκτητες συμπεριφορές κυνηγιού διαμορφώνουν τη δημιουργία νέων ειδών.studyfinds

Επιγενετικά στοιχεία

Η αναβίωση επικεντρώνεται στην επιγενετική: κληρονομήσιμες μοριακές αλλαγές που δεν τροποποιούν την ίδια την αλληλουχία του DNA. Όταν ο σκώληκας C. elegans εκτίθεται σε ιικές λοιμώξεις, λιμοκτονία ή ακραίες θερμοκρασίες, παράγει μικρά μόρια RNA που τον βοηθούν να ανταπεξέλθει. Αυτά τα μόρια μεταφέρονται στα ωάρια κατά την αναπαραγωγή, που σημαίνει ότι οι απόγονοι γεννιούνται με τα ίδια πλεονεκτήματα, μια διαδικασία που διατηρείται σε πολλές γενιές.studyfinds

Παρόμοια φαινόμενα έχουν καταγραφεί σε δεκάδες είδη. Τα φυτά ρυζιού που εκτίθενται στο κρύο αναπτύσσουν μόνιμη ανθεκτικότητα μέσω χημικών ετικετών στα γονίδιά τους, επιτρέποντας την εξάπλωσή τους προς τα βόρεια από τις τροπικές περιοχές καταγωγής τους. Τα ευρήματα αμφισβητούν τη μακροχρόνια παραδοχή ότι τα επιγενετικά σημάδια σβήνονται πάντα κατά την αναπαραγωγή.telegraph+1

Συμπληρώνοντας, όχι αντικαθιστώντας, τον Δαρβίνο

Ο Έντελααρ, του οποίου το νέο βιβλίο The Selective Organism κυκλοφόρησε φέτος από τις εκδόσεις Oxford University Press, υποστήριξε ότι η λαμαρκιανή κληρονομικότητα λειτουργεί παράλληλα με τη φυσική επιλογή αντί να την αντιφάσκει. Στο πλαίσιο της θεωρίας του, οι οργανισμοί δεν είναι απλώς παθητικοί στόχοι της επιλογής, αλλά ενεργά υποκείμενα που αναπτύσσουν ορισμένα χαρακτηριστικά ως ανταπόκριση στις περιβαλλοντικές απαιτήσεις.academic.oup+1

Ο καθηγητής Ρίτσαρντ Μπαγκς, καθηγητής εξελικτικής γενωματικής στο Queen Mary University of London, δήλωσε στην εφημερίδα The Telegraph ότι υπάρχει «αυξανόμενη αποδοχή» στον τομέα. «Πολλά σχολικά βιβλία είναι παρωχημένα όσον αφορά αυτό το θέμα», σημείωσε, αναφέροντας ότι μεγάλα συνέδρια έχουν συζητήσει τα στοιχεία αυτά.telegraph

Πρακτικές εφαρμογές

Οι ερευνητές αναφέρουν ότι οι συνέπειες εκτείνονται πέρα από τη θεωρία. Επιστήμονες στην Αυστραλία εκθέτουν ήδη κοράλλια σε θερμικό στρες στα εργαστήρια, προκειμένου να πυροδοτήσουν επιγενετικές αντιδράσεις που τα καθιστούν πιο ανθεκτικά στην άνοδο της θερμοκρασίας των ωκεανών. Στη γεωργία, η έκθεση των καλλιεργειών σε συγκεκριμένες εδαφικές συνθήκες ή παράσιτα θα μπορούσε να ωφελήσει τις μελλοντικές γενιές φυτών. Και αν οι συμπεριφορές των γονέων επηρεάζουν καταστάσεις όπως η παχυσαρκία ή ο εθισμός στα παιδιά, τα προγράμματα πρόληψης θα μπορούσαν να αποφέρουν οφέλη σε πολλές γενιές.studyfinds