Darwin’in teorisindeki boşlukları doldurmak için Lamarck’ın evrim kuramı yeniden gündemde

Jean-Baptiste Lamarck'ın canlıların yaşamları boyunca edindikleri özellikleri sonraki kuşaklara aktarabileceğini öne sürmesinden iki asrı aşkın bir süre sonra, giderek artan bilimsel kanıtlar uzun süredir göz ardı edilen bu teoriye yeniden hayat veriyor. İspanya'daki Universidad Pablo de Olavide'de evrimsel biyoloji profesörü olan Prof. Pim Edelaar, 28 Temmuz'da The Conversation'da yayımlanan makalesinde, Lamarckçılığın standart Darwin teorisinin açıklayamadığı evrimsel gözlemleri izah edebildiğini savundu.studyfinds+1

Stres uyumlarını yavrularına aktaran solucanlardan, öğrenilmiş avlanma davranışları türleşmeyi şekillendiren katil balinalara kadar çeşitli örnekleri gösteren Edelaar, "Lamarckçılığı yeniden benimseme zamanı geldi" diye yazdı.studyfinds

Epigenetik Kanıtlar

Bu yeniden doğuşun merkezinde epigenetik duruyor: DNA diziliminin kendisini değiştirmeyen, kalıtılabilir moleküler değişiklikler. C. elegans türü solucanlar virüs enfeksiyonlarına, açlığa veya aşırı sıcaklıklara maruz kaldığında, başa çıkmalarına yardımcı olan küçük RNA molekülleri üretiyor. Bu moleküller üreme sırasında yumurtalara aktarılıyor, bu da yavruların aynı avantajlarla doğduğu anlamına geliyor, yani bu süreç birden fazla nesil boyunca devam ediyor.studyfinds

Benzer etkiler onlarca türde belgelendi. Soğuğa maruz kalan çeltik bitkileri, genleri üzerindeki kimyasal etiketler sayesinde kalıcı direnç geliştirerek tropikal kökenlerinden kuzeye doğru yayılmalarına olanak tanıyor. Bu bulgular, epigenetik izlerin üreme sırasında her zaman silindiği yönündeki uzun süreli varsayımı sarsıyor.telegraph+1

Darwin'in Yerini Almak Değil, Onu Tamamlamak

Bu yıl Oxford University Press tarafından The Selective Organism adlı yeni kitabı yayımlanan Edelaar, Lamarckçı kalıtımın doğal seçilimle çelişmekten ziyade onunla yan yana işlediğini savunuyor. Edelaar'ın yaklaşımında organizmalar sadece seçilimin pasif hedefleri değil, çevresel taleplere yanıt olarak belirli özellikler geliştiren aktif öznelerdir.academic.oup+1

Queen Mary University of London'da evrimsel genomik profesörü olan Prof. Richard Buggs, The Telegraph'a yaptığı açıklamada alan içinde "artan bir kabul" olduğunu söyledi. Buggs, büyük konferanslarda bu kanıtların tartışıldığına dikkat çekerek, "Birçok ders kitabı bu konuda güncelliğini yitirmiş durumda" dedi.telegraph

Pratik Uygulamalar

Araştırmacılar, sonuçların teorinin ötesine geçtiğini belirtiyor. Avustralya'daki bilim insanları, ısınan okyanuslara karşı daha dirençli olmalarını sağlayacak epigenetik tepkileri tetiklemek amacıyla mercanları laboratuvar ortamında ısı stresine maruz bırakmaya başladı bile. Tarımda ise ürünlerin belirli toprak koşullarına veya parazitlere maruz bırakılması, bitkilerin gelecek nesillerine fayda sağlayabilir. Ebeveyn davranışlarının çocuklarda obezite veya bağımlılık gibi durumları etkilemesi halinde ise önleme programları nesiller boyu fayda sunabilir.studyfinds