Կենսաբանները վերակենդանացնում են Լամարկի տեսությունը՝ Դարվինի էվոլյուցիոն մոդելի բացերը լրացնելու համար

Ժան Բատիստ Լամարկի այն վարկածից ավելի քան երկու դար անց, թե օրգանիզմները կարող են փոխանցել կյանքի ընթացքում ձեռք բերված հատկանիշները, աճող գիտական ապացույցները նոր կյանք են հաղորդում երկար ժամանակ մերժված այս տեսությանը: Հուլիսի 28-ին The Conversation պարբերականում հրապարակված էսսեում Իսպանիայի Պաբլո դե Օլավիդե համալսարանի էվոլյուցիոն կենսաբանության պրոֆեսոր Պիմ Էդելարը պնդում է, որ լամարկիզմը կարող է բացատրել էվոլյուցիոն այնպիսի դիտարկումներ, որոնք Դարվինի ավանդական տեսությունը չի կարողանում:studyfinds+1

«Ժամանակն է նորից ընդունել լամարկիզմը», գրել է Էդելարը՝ նշելով օրինակներ սկսած որդերից, որոնք սթրեսի նկատմամբ հարմարվողականությունը փոխանցում են իրենց սերունդներին, մինչև խոյադելֆինները, որոնց որսի ձեռքբերովի հմտությունները ձևավորում են տեսակագոյացումը:studyfinds

Էպիգենետիկ ապացույցներ

Վերածնունդը հիմնված է էպիգենետիկայի վրա. սրանք ժառանգական մոլեկուլային փոփոխություններ են, որոնք չեն փոխում ԴՆԹ-ի հաջորդականությունը: Երբ C. elegans որդը ենթարկվում է վիրուսային վարակների, սովի կամ ծայրահեղ ջերմաստիճանների, այն արտադրում է փոքր ՌՆԹ մոլեկուլներ, որոնք օգնում են հաղթահարել սթրեսը: Այս մոլեկուլները բազմացման ընթացքում փոխանցվում են ձվաբջիջներին, ինչը նշանակում է, որ սերունդները ծնվում են նույն առավելություններով. սա մի գործընթաց է, որը պահպանվում է մի քանի սերունդ շարունակ:studyfinds

Նմանատիպ ազդեցություններ են արձանագրվել տասնյակ տեսակների մոտ: Ցրտին ենթարկված բրնձի բույսերը իրենց գեների վրա քիմիական նշումների միջոցով մշտական դիմադրողականություն են ձեռք բերում, ինչը թույլ է տալիս դրանց տարածվել արևադարձային ծագումից դեպի հյուսիս: Այս հայտնագործությունները կասկածի տակ են դնում այն վաղեմի ենթադրությունը, թե էպիգենետիկ նշանները բազմացման ընթացքում միշտ ջնջվում են:telegraph+1

Լրացնելով, այլ ոչ թե փոխարինելով Դարվինին

Էդելարը, ում «Ընտրող օրգանիզմը» (The Selective Organism) նոր գիրքն այս տարի հրատարակվել է Oxford University Press-ի կողմից, պնդում է, որ լամարկյան ժառանգականությունը գործում է բնական ընտրության հետ համատեղ, այլ ոչ թե հակասում է դրան: Նրա մոդելում օրգանիզմները ընտրության լոկ պասիվ թիրախներ չեն, այլ ակտիվ գործոններ, որոնք որոշակի հատկանիշներ են զարգացնում՝ ի պատասխան շրջակա միջավայրի պահանջների:academic.oup+1

Լոնդոնի Քվին Մերի համալսարանի էվոլյուցիոն գենոմիկայի պրոֆեսոր Ռիչարդ Բագսը The Telegraph-ին հայտնել է, որ ոլորտում նկատվում է «աճող համաձայնություն»: «Դպրոցական շատ դասագրքեր հնացած են այս հարցում», նշել է նա՝ հավելելով, որ խոշոր գիտաժողովներում քննարկվել են այս ապացույցները:telegraph

Գործնական կիրառություններ

Ուսումնասիրողները նշում են, որ հետևանքները դուրս են գալիս տեսության սահմաններից: Ավստրալիայի գիտնականներն արդեն իսկ լաբորատորիաներում կորալները ենթարկում են ջերմային սթրեսի՝ էպիգենետիկ արձագանքներ առաջացնելու համար, ինչը նրանց ավելի դիմացկուն է դարձնում տաքացող օվկիանոսների նկատմամբ: Գյուղատնտեսության մեջ մշակաբույսերը հողային հատուկ պայմանների կամ մակաբույծների ազդեցությանը ենթարկելը կարող է օգուտ բերել բույսերի ապագա սերունդներին: Իսկ եթե ծնողական վարքագիծն ազդում է երեխաների ճարպակալման կամ կախվածությունների վրա, ապա կանխարգելիչ ծրագրերը կարող են օգտակար լինել մի քանի սերունդների համար:studyfinds