Η Μαρίνα Αμπράμοβιτς κερδίζει το σημαντικό παγκόσμιο βραβείο τέχνης 2025 για τη γλυπτική

Η Σέρβα καλλιτέχνις performance Μαρίνα Αμπράμοβιτς τιμήθηκε με το Praemium Imperiale Award 2025 για τη γλυπτική, ένα από τα πιο αναγνωρισμένα διεθνή βραβεία τέχνης στον κόσμο που απονέμεται από την Japan Art Association υπό την αιγίδα της Αυτοκρατορικής Οικογένειας της Ιαπωνίας, μαζί με τον Peter Doig για τη ζωγραφική, τον Eduardo Souto De Moura για την αρχιτεκτονική, τον András Schiff για τη μουσική και την Anne Teresa De Keersmaeker για το θέατρο και τον κινηματογράφο, με κάθε αποδέκτη να λαμβάνει τιμητική αμοιβή 15 εκατομμυρίων γεν (77.000 λίρες).

The Artist Is Present (2010)

Το "The Artist is Present" (2010) ήταν ένα πρωτοποριακό έργο performance της Μαρίνας Αμπράμοβιτς στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης, το οποίο διήρκεσε 736 ώρες και 30 λεπτά. Κατά τη διάρκεια αυτής της performance, η Αμπράμοβιτς καθόταν ακίνητη και σιωπηλή σε μια καρέκλα, φορώντας ένα λευκό, κόκκινο ή μαύρο φόρεμα, προσκαλώντας τους επισκέπτες του μουσείου να καθίσουν απέναντί της και να μοιραστούν μια σιωπηλή επαφή με τα μάτια. Η performance έγινε το κεντρικό στοιχείο της αναδρομικής της έκθεσης, με την Αμπράμοβιτς να διατηρεί την παρουσία της για οκτώ ώρες καθημερινά καθ' όλη τη διάρκεια των τριών μηνών της έκθεσης.singulart+3

Το έργο ξεπέρασε τα συμβατικά όρια της τέχνης, δημιουργώντας βαθιές συναισθηματικές αντιδράσεις στους συμμετέχοντες, οι οποίοι συχνά περίμεναν ώρες ή ακόμα και κοιμόντουσαν έξω από την γκαλερί για την ευκαιρία να καθίσουν απέναντι από την καλλιτέχνιδα. Μια ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή συνέβη όταν ο πρώην συνεργάτης της Αμπράμοβιτς, Ulay, παρακολούθησε την performance, δημιουργώντας μια απροσδόκητη επανένωση που καταγράφηκε σε ευρέως διαδεδομένα πλάνα. Αυτό το έργο εδραίωσε τη θέση της Αμπράμοβιτς ως πρωτοπόρου στην performance art διάρκειας και βοήθησε στη νομιμοποίηση της performance ως μιας απτής μορφής τέχνης μέσα στους μουσειακούς χώρους. Η ίδια η Αμπράμοβιτς περιέγραψε τον σκοπό της performance: "Δεν υπήρχε πουθενά αλλού να πας παρά μόνο μέσα στον εαυτό σου… Ήθελα να τους δώσω αυτή την ευκαιρία… αλλά γι' αυτό έκλαιγαν."youtube+2

Αναγνώριση του Balkan Baroque στη Βενετία

Το 1997, η Μαρίνα Αμπράμοβιτς εντυπωσίασε το κοινό στην Μπιενάλε της Βενετίας με το "Balkan Baroque", μια δυνατή performance που της χάρισε το βραβείο του Χρυσού Λέοντα για τον Καλύτερο Καλλιτέχνη. Για έξι ώρες καθημερινά επί τέσσερις συνεχόμενες ημέρες, η Αμπράμοβιτς καθόταν ανάμεσα σε 1.500 φρέσκα κόκαλα αγελάδας λερωμένα με αίμα, τρίβοντάς τα μεθοδικά ενώ τραγουδούσε παραδοσιακά τραγούδια από τα παιδικά της χρόνια στη Γιουγκοσλαβία και περιστασιακά έκλαιγε. Αυτή η σπλαχνική performance, που άφησε το λευκό της φόρεμα όλο και πιο λερωμένο με αίμα, λειτούργησε ως μια μεταφορική πράξη πένθους για τις θηριωδίες που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων στα Βαλκάνια τη δεκαετία του 1990.hoa.ox+3

Η εγκατάσταση περιλάμβανε ένα πολυμεσικό στοιχείο με τρεις προβολές βίντεο διατεταγμένες σαν λατρευτικό τρίπτυχο, που έδειχναν την Αμπράμοβιτς και τους γονείς της. Η πολιτική σημασία του έργου ενισχύθηκε από τη διαμάχη—ενώ αρχικά προοριζόταν να εκπροσωπήσει τη Σερβία, η Αμπράμοβιτς τελικά εξέθεσε στο περίπτερο του διεθνούς επιμελητή λόγω πολιτικών εντάσεων. Είκοσι πέντε χρόνια μετά την πρεμιέρα του, το "Balkan Baroque" συνεχίζει να συγκινεί το κοινό· μια ολόκληρη αίθουσα αφιερωμένη σε αυτό το έργο βρίσκεται στην αναδρομική έκθεση της Αμπράμοβιτς στη Royal Academy, με αντίγραφα οστών σε ένα δωμάτιο με χαμηλό φωτισμό, κόκκινους τοίχους και ασορτί χαλιά που αντιπροσωπεύουν το "κομμουνιστικό σώμα".singulart+2

Συνεργασία και Διαμάχη με τον Ulay

Η Μαρίνα Αμπράμοβιτς και ο Ulay (Frank Uwe Laysiepen) δημιούργησαν μια από τις πιο σημαντικές συνεργασίες στην performance art, ζώντας και δημιουργώντας μαζί από το 1976 έως το 1988. Μετά τη γνωριμία τους στο Άμστερνταμ, το ζευγάρι έζησε νομαδικά σε ένα βαν Citroën για πάνω από μια δεκαετία, αναπτύσσοντας έργα που εξερευνούσαν την ταυτότητα, την εμπιστοσύνη και τα σωματικά όρια. Εννοιολόγησαν τους εαυτούς τους ως "Το Άλλο" – ένα "δικέφαλο σώμα" με μια φανταστική καλλιτεχνική ταυτότητα που ξεπερνούσε τα ατομικά εγώ.theartstory+2

Η εμβληματική τους συνεργασία έληξε δραματικά με την performance "The Lovers" (1988), όπου περπάτησαν από τις αντίθετες άκρες του Σινικού Τείχους για να συναντηθούν στη μέση και να αποχαιρετιστούν. Η σχέση τους επανήλθε στη δημόσια συνείδηση κατά τη διάρκεια της performance της Αμπράμοβιτς στο MoMA το 2010, "The Artist Is Present", όταν ο Ulay κάθισε απροσδόκητα απέναντί της, δημιουργώντας μια συναισθηματική στιγμή που έγινε viral. Ωστόσο, η μετα-ρομαντική τους σχέση περιπλέχθηκε από νομικές διαμάχες – το 2015, ο Ulay μήνυσε την Αμπράμοβιτς για τα δικαιώματα από τα κοινά τους έργα, με ένα ολλανδικό δικαστήριο να την διατάζει τελικά να πληρώσει 250.000 ευρώ και να πιστώσει σωστά τα συνεργατικά τους κομμάτια. Οι δυο τους συμφιλιώθηκαν σε μια αναδρομική εκδήλωση το 2017, αφήνοντας πίσω τους τον "θυμό και το μίσος" πριν από τον θάνατο του Ulay το 2020.channel.louisiana+2