ԵՄ-ն առաջարկում է Թվային արդարության ակտ՝ «մութ օրինաչափություններն» արգելելու համար

Եվրահանձնաժողովը չորեքշաբթի՝ նոյեմբերի 11-ին, ներկայացրեց Թվային արդարության ակտը (DFA)՝ առաջարկ, որը կարգելի մանիպուլյատիվ «մութ օրինաչափությունները» (dark patterns), սպառողներին կտա կախվածություն առաջացնող գործառույթներն անջատելու հնարավորություն և կխստացնի ինֆլուենսեր մարքեթինգի կանոնները։ Սպառողների հարցերով հանձնակատար Մայքլ Մակգրատն այս փաթեթը, անդրսահմանային կիրարկման բարեփոխման հետ միասին, անվանեց «ԵՄ սպառողների պաշտպանության կանոնների ամենանշանակալի բարեփոխումը ավելի քան 20 տարվա ընթացքում» և նշեց, որ անբարեխիղճ պրակտիկան սպառողներին տարեկան արժենում է 10.3 միլիարդ եվրո։ec.europa.eu

Առաջարկը կչեղարկի 2005 թվականի Անբարեխիղճ առևտրային պրակտիկայի մասին դիրեկտիվը և կփոխարինի այն կանոնակարգով, որն անմիջականորեն կգործի բոլոր 27 անդամ երկրներում։ Այժմ այն ուղարկվում է Եվրախորհրդարան և ԵՄ կառավարություններ, որոնք պետք է համաձայնության գան, նախքան այն օրենքի ուժ կստանա։euronews.com+1

Ինչ է ընդգրկում առաջարկը

Կարգելվեն կեղծ սակավության պնդումները, ինչպիսիք են «մնացել է ընդամենը 5 հատը», իսկ բաժանորդագրությունները չեղարկելը կդառնա ավելի հեշտ։ Սպառողները կստանան հիշեցում նախքան անվճար փորձաշրջանի վճարովի պլանի վերածվելը և հաճախորդների սպասարկման ծառայությունում իրական մարդու հետ կապվելու իրավունք։ Ինֆլուենսերները պետք է վճարովի գրառումները պիտակավորեն «գովազդ» կամ «կոմերցիոն համագործակցություն» տերմիններով։ Անչափահասների համար կարգելվեն լութբոքսերը և «հաղթելու համար վճարելու» մեխանիզմները, ինչպես նաև կարգելվեն թիրախային գովազդները, որոնք օգտագործում են զգայուն անձնական տվյալներ։ Վիդեոխաղերի արդյունաբերությունը կոշտ արձագանքեց՝ նշելով, որ կանոնները հարվածում են անվճար խաղերի բիզնես մոդելի հիմքերին։techpolicy.press+2

DFA-ի հետ մեկտեղ, Սպառողների պաշտպանության համագործակցության վերանայված կանոնակարգը Հանձնաժողովին կտա անմիջական լիազորություններ՝ հետաքննելու և պատժելու խոշոր անդրսահմանային դեպքերը։ Տուգանքները կարող են հասնել առևտրականի տարեկան համաշխարհային շրջանառության 6%-ին։ec.europa.eu

Քննադատները բացթողումներ են տեսնում

Tech Policy Press-ի համար կատարված վերլուծության մեջ իրավաբաններ Ան-Լիզ Սիբոնին, Ֆաբրիցիո Էսպոզիտոն, Քրիստիանա Սանտոսը և Սեսիլիա Իզոլան Հանձնաժողովի նոր ուղղակի կիրարկման դերը անվանեցին առաջարկի թերևս ամենակարևոր նորարարությունը։ Նրանք, սակայն, պնդում էին, որ «տուգանքները և սպառողների փոխհատուցումը մնում են թույլ կողմ», քանի որ անդամ երկրները դեռևս ինքնուրույն կսահմանեն տուգանքները DFA-ի շրջանակներում։ Նրանք նաև նշեցին, որ վերնագիրը «սխալ է»՝ կանոնակարգը կընդգրկի նաև օֆլայն առևտրային պրակտիկաները, ուստի ավելի ճշգրիտ անվանում կլիներ «Անբարեխիղճ առևտրային պրակտիկայի կանոնակարգը»։techpolicy.press

Նույն հեղինակները նշում են, որ կախվածություն առաջացնող դիզայնի վերաբերյալ մոտեցումը բավարար չէ։ Առաջարկը չի արգելում այնպիսի գործառույթներ, ինչպիսիք են ավտոմատ նվագարկումը և «սթրիքները» մեծահասակների համար։ Այն միայն պահանջում է գործիքներ, որոնք թույլ կտան օգտատերերին անջատել դրանք, ինչը սպառողին թողնում է սեփական շահագործման դեմ պայքարելու հույսին։ Թվային իրավունքների փորձագետները նմանատիպ մտահոգություններ էին հայտնել նախագծի արտահոսքից հետո՝ նշելով, որ անհատականացված գովազդները և գնագոյացումը կարգելվեն միայն այն դեպքում, երբ դրանք կարող են վնաս հասցնել խոցելի սպառողներին։euobserver.com+1

Նուրբ քաղաքական պահ

Առաջարկը ներկայացվում է այն ժամանակ, երբ Բրյուսելը խոստանում է կրճատել բյուրոկրատիան, և Financial Times-ը դա որակեց որպես մեծ տեխնոլոգիական ընկերությունների համար նոր կանոններ, որոնք ներդրվել են այդ խոստմանը հակառակ։ Մակգրատը բարեփոխումը ներկայացրեց որպես աջակցություն այն բիզնեսներին, որոնք հետևում են կանոններին. «Մենք չենք բարդացնում բիզնես անելը։ Մենք բարդացնում ենք անբարեխիղճ բիզնես անելը»։ft.com+1