ჩრდილოეთ დაკოტაში ზრდასრული ტირანოზავრის ნაკვალევი აღმოაჩინეს

პალეონტოლოგებმა აღმოაჩინეს ზრდასრული ტირანოზავრის (Tyrannosaurus rex) მიერ დატოვებული პირველი ცნობილი ნაკვალევი — ოთხი მასიური, სამთითა კვალი, რომელიც დაახლოებით 66.5 მილიონი წლის წინ, ჩრდილოეთ დაკოტის ჰელ კრიკის ფორმაციაშია აღბეჭდილი. ეს პერიოდი ასტეროიდის დაცემამდე ცოტა ხნით ადრე იყო, რამაც არაფრინველი დინოზავრების გადაშენება გამოიწვია.

კვლევა, რომელიც ორშაბათს Journal of Vertebrate Paleontology-ში გამოქვეყნდა, დენვერის ბუნებისა და მეცნიერების მუზეუმისა და ინგლისის ლივერპულის ჯონ მურსის უნივერსიტეტის გუნდმა ჩაატარა. მიუხედავად იმისა, რომ ტირანოზავრის ცალკეული ნაკვალევი ადრეც იყო ნაპოვნი ნიუ-მექსიკოსა და მონტანაში, ზრდასრული ინდივიდის კვალის თანმიმდევრობა აქამდე არასდროს დაფიქსირებულა.sciencealert+2

ქვაში გაყინული ქცევის მომენტი

ნაკვალევი დაახლოებით 23 ფუტის სიგრძისაა და მოიცავს ორ მარცხენა და ორ მარჯვენა კვალს, რომელთაგან თითოეული დაახლოებით სამი ფუტის სიგრძისაა და კალციუმის კარბონატით არის გამყარებული. ნაბიჯის სიგრძე საშუალოდ 13 ფუტია, ხოლო მკვლევარების შეფასებით, ცხოველი საათში დაახლოებით 3.5-დან 4.5 მილამდე სიჩქარით მოძრაობდა, რაც ადამიანის სწრაფ ნაბიჯს უტოლდება.gizmodo+1

"ძვლები ამ ცხოველების შესახებ უზარმაზარ ინფორმაციას გვაძლევს, მაგრამ ნაკვალევი მათი ქცევის მომენტს აღბეჭდავს", – ამბობს ტაილერ ლაისონი, დენვერის ბუნებისა და მეცნიერების მუზეუმის ხერხემლიანთა პალეონტოლოგიის უფროსი კურატორი. "ნაკვალევის საშუალებით ჩვენ შეგვიძლია თვალი მივადევნოთ ცხოველს, როდესაც ის ლანდშაფტში გადაადგილდებოდა. ეს T. rex-ისთვის წარმოუდგენლად იშვიათია."ynetnews+1

გუნდმა ნაკვალევის დოკუმენტირებისთვის მაღალი გარჩევადობის 3D სკანირება გამოიყენა. პიტერ ფალკინგემმა, ლივერპულის ჯონ მურსის უნივერსიტეტის პალეობიოლოგმა და კვლევის წამყვანმა ავტორმა, აღნიშნა, რომ ციფრულმა მოდელებმა მას საშუალება მისცა, კვალი დისტანციურად შეესწავლა "ჩემს კომპიუტერში და ვირტუალურ რეალობაში, რაც საშუალებას მაძლევს, ისეთივე დეტალურად დავათვალიერო, როგორც ადგილზე."discovermagazine+1

სასკოლო ცნობისმოყვარეობიდან უნიკალურ აღმოჩენამდე

ნაკვალევი პირველად 2025 წელს აღმოაჩინეს აშშ-ის სატყეო სამსახურის მიერ მართულ ფედერალურ მიწაზე, ჩრდილოეთ დაკოტის ქალაქ მარმარტის მახლობლად. აღმომჩენი კენტ მ. ჰაპსი, კოლორადოს ნორთგლენის საშუალო სკოლის მეცნიერების მასწავლებელი და მოყვარული პალეონტოლოგი იყო, რომელიც მოგვიანებით კვლევის თანაავტორი გახდა.gizmodo+1

"როგორც მასწავლებელი, სტუდენტებს ყოველთვის ვეუბნები, რომ მეცნიერება იწყება ცნობისმოყვარეობით, ვნებითა და დაკვირვებით", – თქვა ჰაპსმა. "ვერასდროს წარმოვიდგენდი, რომ ეს მსგავს აღმოჩენამდე მიმიყვანდა."discovermagazine

რა იქნება შემდეგ

ოთხი კვალიდან სამის ამოღება და ვერტმფრენით დენვერის ბუნებისა და მეცნიერების მუზეუმში გადატანა იგეგმება, სადაც გუნდი მათ გამოფენას გეგმავს. თუმცა, ადგილზე შემდგომი გათხრები შესაძლოა რთული აღმოჩნდეს: მკვლევარების თქმით, ნაკვალევის გარშემო არსებული ციცაბო და თიხით მდიდარი რელიეფი გათხრების გაფართოებას ნაკლებად სავარაუდოს ხდის.sciencealert+1