Startup υπόσχεται να «παγώσει» τον πλανήτη με 10 δισ. δολάρια το χρόνο: Οι επιστήμονες προειδοποιούν για κινδύνους

Μια ισραηλινοαμερικανική startup υποστηρίζει ότι μπορεί να ψύξει τον πλανήτη με 10 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, ψεκάζοντας μικροσκοπικά σωματίδια στην ατμόσφαιρα για να αντανακλούν το ηλιακό φως, όμως οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η τεχνολογία αυτή θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει το παγκόσμιο κλιματικό σύστημα με τρόπους που κανένα πείραμα δεν μπορεί να προβλέψει.

Η Stardust Solutions, η οποία ιδρύθηκε το 2023 από δύο πρώην πυρηνικούς φυσικούς της ισραηλινής κυβέρνησης, είναι μία από τις πιο εξέχουσες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ηλιακής γεωμηχανικής, μιας αμφιλεγόμενης προσέγγισης για την τεχνητή μείωση της παγκόσμιας θερμοκρασίας μέσω της σκίασης του ήλιου. Η εταιρεία έχει συγκεντρώσει 75 εκατομμύρια δολάρια από επενδυτές, γεγονός που την καθιστά την καλύτερα χρηματοδοτούμενη επιχείρηση στον κλάδο, σύμφωνα με το CNN.cnn

Η Τεχνολογία

Η ιδέα μιμείται τη φύση. Όταν το όρος Πινατούμπο εξερράγη στις Φιλιππίνες το 1991, εκτόξευσε αρκετό διοξείδιο του θείου στην ατμόσφαιρα ώστε να ψύξει τον πλανήτη κατά περίπου 0,5 βαθμούς Κελσίου για περισσότερο από έναν χρόνο. Αντί για διοξείδιο του θείου, το οποίο μπορεί να συμβάλει στην όξινη βροχή και τη μείωση του όζοντος, η Stardust έχει αναπτύξει δύο εναλλακτικούς τύπους σωματιδίων: έναν από άμορφο πυρίτιο, ένα κοινό πρόσθετο τροφίμων, και έναν άλλον με πυρήνα από ανθρακικό ασβέστιο επικαλυμμένο με πυρίτιο.wtop+1

Ο διευθύνων σύμβουλος, Yanai Yedvab, δήλωσε στο CNN ότι κάθε εκατομμύριο τόνοι σωματιδίων που απελευθερώνονται θα μπορούσαν να επιφέρουν ψύξη περίπου 0,5 βαθμών Κελσίου, με κόστος περίπου 10 δισεκατομμύρια δολάρια ανά εφαρμογή. Τα σωματίδια θα πρέπει να ανανεώνονται ετησίως, καθώς σταδιακά πέφτουν από την ατμόσφαιρα. Νωρίτερα φέτος, η εταιρεία δημοσίευσε έξι επιστημονικές εργασίες, οι οποίες εκκρεμεί ακόμη να αξιολογηθούν από ομοτίμους, περιγράφοντας λεπτομερώς τα σχέδια των σωματιδίων και τα συστήματα διασποράς της.politico+2

Προειδοποιήσεις από την Επιστημονική Κοινότητα

Οι ερευνητές έχουν εγείρει έντονες αντιρρήσεις. Ο Raymond Pierrehumbert, καθηγητής πλανητικής φυσικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, δήλωσε ότι «όταν διακυβεύεται ολόκληρος ο κόσμος, η ικανοποίηση της ανάγκης των επενδυτών επιχειρηματικών κεφαλαίων για κέρδος δεν θα έπρεπε να επηρεάζει καθόλου τις αποφάσεις σχετικά με το τι, αν μη τι άλλο, πρέπει να εφαρμοστεί».wtop

Ο David Keith, καθηγητής γεωφυσικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου και κορυφαίος ερευνητής στον τομέα, ανέφερε ότι η Stardust «υπερβάλλει σε μεγάλο βαθμό όταν ισχυρίζεται ότι είναι βέβαιη πως οι κίνδυνοι [των σωματιδίων της] είναι χαμηλότεροι από εκείνους του θείου». Μεταξύ των ανησυχιών είναι η «υπόθεση του οτοστόπ» (hitchhiker hypothesis), δηλαδή η πιθανότητα τα σωματίδια να απορροφήσουν επιβλαβή μέταλλα ή άλλες ουσίες στην ατμόσφαιρα, τις οποίες οι άνθρωποι θα μπορούσαν αργότερα να εισπνεύσουν.mezha+1

Ίσως το πιο ανησυχητικό για τους επικριτές είναι η προοπτική του «σοκ τερματισμού». Εάν η ηλιακή γεωμηχανική εφαρμοζόταν και στη συνέχεια διακοπτόταν απότομα, η συγκρατημένη υπερθέρμανση θα μπορούσε να εκδηλωθεί ραγδαία μέσα σε λίγα χρόνια, προκαλώντας ενδεχομένως μια κλιματική κρίση πολύ χειρότερη από τη σταδιακή άνοδο της θερμοκρασίας.wtop

Διακυβέρνηση και Ηθική

Η Stardust έχει περιορίσει μέχρι στιγμής τις εργασίες της σε εργαστηριακές δοκιμές. Η εταιρεία δηλώνει ότι ελπίζει να ξεκινήσει πειράματα σε εξωτερικούς χώρους τα επόμενα χρόνια, αλλά μόνο υπό την άμεση κυβερνητική επίβλεψη. Ωστόσο, η Sarah Doherty, αναπληρώτρια καθηγήτρια ατμοσφαιρικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον, δήλωσε ότι «η τρέχουσα επιστήμη δεν υποστηρίζει τη λήψη οικονομικών στοιχημάτων ή την κατεύθυνση της κοινωνίας προς συγκεκριμένες προσεγγίσεις».wtop

Το ερώτημα σχετικά με το ποιος αποφασίζει εάν, πότε και πώς θα εφαρμοστεί μια τέτοια τεχνολογία παραμένει άλυτο. «Ανησυχώ ότι οι αποφάσεις για το αν, πότε και πώς θα εφαρμοστεί η ηλιακή γεωμηχανική δεν θα ληφθούν από τις φτωχές χώρες, αλλά από τις πλούσιες χώρες και τους ιδιώτες επενδυτές», δήλωσε ο Chukwumerije Okereke, καθηγητής παγκόσμιας διακυβέρνησης στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ.wtop