Ստարտափը պնդում է, որ կարող է սառեցնել մոլորակը տարեկան 10 միլիարդ դոլարով. գիտնականները դեմ են արտահայտվում

Իսրայելա-ամերիկյան մի ստարտափ պնդում է, որ կարող է սառեցնել մոլորակը տարեկան 10 միլիարդ դոլարով՝ մթնոլորտում մանր մասնիկներ ցրելով արևի լույսն անդրադարձնելու համար, սակայն գիտնականները զգուշացնում են, որ այս տեխնոլոգիան կարող է ապակայունացնել գլոբալ կլիմայական համակարգն այնպիսի եղանակներով, որոնք ոչ մի փորձարկում չի կարող կանխատեսել:

Stardust Solutions-ը, որը հիմնադրվել է 2023 թվականին Իսրայելի կառավարության երկու նախկին միջուկային ֆիզիկոսների կողմից, արևային երկրաինժեներիայի ոլորտում գործող ամենահայտնի ընկերություններից է: Սա վիճահարույց մոտեցում է, որի նպատակն է արհեստականորեն նվազեցնել գլոբալ ջերմաստիճանը՝ արևի լույսը խամրեցնելու միջոցով: Ըստ CNN-ի՝ ընկերությունը ներդրողներից հավաքել է 75 միլիոն դոլար՝ դառնալով այս ոլորտում ամենաշատ ֆինանսավորում ստացած ձեռնարկությունը:cnn

Տեխնոլոգիան

Այս գաղափարը կրկնօրինակում է բնությունը: Երբ 1991 թվականին Ֆիլիպիններում ժայթքեց Պինատուբո հրաբուխը, այն մթնոլորտ արտանետեց բավարար քանակությամբ ծծմբի երկօքսիդ, որպեսզի մոլորակը ավելի քան մեկ տարի սառչի մոտ 0,5 աստիճան Ցելսիուսով: Ծծմբի երկօքսիդի փոխարեն, որը կարող է նպաստել թթվային անձրևների առաջացմանը և օզոնային շերտի քայքայմանը, Stardust-ը մշակել է մասնիկների երկու այլընտրանքային տեսակ. մեկը պատրաստված է ամորֆ սիլիցիումի երկօքսիդից, որը սննդային սովորական հավելում է, իսկ մյուսը՝ կալցիումի կարբոնատի միջուկով, որը պատված է սիլիցիումի երկօքսիդով:wtop+1

Գործադիր տնօրեն Յանայ Յեդվաբը CNN-ին հայտնել է, որ յուրաքանչյուր միլիոն տոննա մասնիկների կիրառումը կապահովի մոտ 0,5 աստիճան Ցելսիուսով սառեցում, որի արժեքը կկազմի մոտ 10 միլիարդ դոլար յուրաքանչյուր տեղակայման համար: Մասնիկները պետք է ամեն տարի համալրվեն, քանի որ դրանք նստում են մթնոլորտից: Այս տարվա սկզբին ընկերությունը հրապարակել է վեց գիտական հոդված, որոնք դեռ սպասում են գրախոսման, որտեղ մանրամասն նկարագրվում են մասնիկների կառուցվածքը և դրանց տարածման համակարգերը:politico+2

Գիտնականների մտահոգությունները

Հետազոտողները հանդես են եկել կտրուկ առարկություններով: Օքսֆորդի համալսարանի մոլորակային ֆիզիկայի պրոֆեսոր Ռեյմոնդ Պիեռհումբերտը նշել է, որ «երբ վտանգված է ամբողջ աշխարհը, վենչուրային կապիտալիստների շահույթ ստանալու պահանջմունքները բացարձակապես չպետք է ազդեն այն որոշումների վրա, թե ինչ պետք է կիրառվի, եթե ընդհանրապես որևէ բան պետք է կիրառվի»:wtop

Չիկագոյի համալսարանի երկրաֆիզիկական գիտությունների պրոֆեսոր և ոլորտի առաջատար հետազոտող Դեյվիդ Քիթն ասել է, որ Stardust-ը «չափազանցնում է՝ պնդելով, թե վստահ է, որ իրենց մասնիկների ռիսկերն ավելի ցածր են, քան ծծմբինը»: Մտահոգությունների թվում է «ուղեկից մասնիկի հիպոթեզը»՝ այն հավանականությունը, որ մասնիկները կարող են կլանել մթնոլորտում առկա վնասակար մետաղները կամ այլ նյութեր, որոնք մարդիկ հետագայում կարող են շնչել:mezha+1

Քննադատների համար թերևս ամենատագնապալին «դադարեցման շոկի» հեռանկարն է: Եթե արևային երկրաինժեներիան կիրառվի, իսկ հետո կտրուկ դադարեցվի, զսպված տաքացումը կարող է արագորեն ի հայտ գալ մի քանի տարվա ընթացքում՝ պոտենցիալ կերպով առաջացնելով կլիմայական ճգնաժամ, որը շատ ավելի վատ կլինի, քան աստիճանական տաքացումը:wtop

Կառավարում և էթիկա

Stardust-ն առայժմ սահմանափակվել է լաբորատոր փորձարկումներով: Ընկերությունը հույս ունի առաջիկա տարիներին սկսել բացօթյա փորձարկումներ, բայց միայն կառավարության անմիջական հսկողության ներքո: Այնուամենայնիվ, Վաշինգտոնի համալսարանի մթնոլորտային գիտությունների դոցենտ Սառա Դոհերտին նշել է, որ «ներկայիս գիտությունը թույլ չի տալիս ֆինանսական խաղադրույքներ կատարել կոնկրետ մոտեցումների վրա կամ հասարակությանը մղել դրանց կիրառմանը»:wtop

Այն հարցը, թե ով է որոշելու՝ արդյոք, երբ և ինչպես պետք է կիրառվի նման տեխնոլոգիան, դեռևս մնում է չլուծված: «Ես անհանգստանում եմ, որ արևային երկրաինժեներիայի կիրառման վերաբերյալ որոշումները կայացվելու են ոչ թե աղքատ երկրների, այլ հարուստ երկրների և մասնավոր ներդրողների կողմից»,- ասել է Բրիստոլի համալսարանի գլոբալ կառավարման պրոֆեսոր Չուկվումերիջե Օկերեկեն:wtop