Uzmanlar uyarıyor: İran ateşkesi çöktü, petrol krizinde tamponlar tükendi

ABD ve İsrail'in İran'a karşı askeri operasyon başlatmasının ve Hürmüz Boğazı'nın ticari deniz taşımacılığına fiilen kapanmasının üzerinden beş aydan fazla zaman geçmesine rağmen, birçok kişinin öngördüğü felaket niteliğindeki küresel enerji krizi büyük ölçüde gerçekleşmedi. Stratejik rezervlerin tarihi düzeyde serbest bırakılması, alternatif tedarikçilerden gelen üretim artışı ve 100'den fazla ülkede uygulanan kapsamlı talep azaltma önlemleri, dünyayı 1970'lerde görülen türden bir yakıt acil durumuna düşmekten korudu.

Acil Durum Önlemleri Açığı Kapattı

İran Mart ayı başında boğazın kapandığını ilan edip günlük yaklaşık 15 milyon varil petrolü piyasadan çektiğinde, tahminciler 200 dolarlık petrol fiyatı ve küresel resesyon uyarısında bulunmuştu. Bunun yerine, Uluslararası Enerji Ajansı 32 üye ülkede stratejik rezervlerden 400 milyon varillik bir serbest bırakma operasyonunu koordine etti; bu miktar, Rusya'nın 2022'deki Ukrayna işgalinden sonra serbest bırakılan miktarın iki katından fazlaydı. ABD, Venezuela ve Norveç üretimi artırırken, Irak ve Suudi Arabistan günlük 6 milyon varilden fazla petrolü boğazı baypas eden kara boru hatları üzerinden sevk etti.goodmenproject+3

Talep tarafında ise Asya ülkeleri agresif adımlar attı. Filipinler, Pakistan ve Sri Lanka dört günlük çalışma haftasına geçti; Myanmar plaka numaralarına göre dönüşümlü sürüş kısıtlaması getirdi; Bangladeş ise klima sıcaklıklarını sınırladı ve üniversite binalarını kapattı. Dünyanın en büyük petrol ithalatçısı olan Çin, stratejik rezervleri için alımları durdurdu ve aylarca yerel rafinerileri kapatarak elektrik üretimi için kömür ve güneş enerjisine yöneldi.reuters+1

Ateşkesin Çöküşü Riskleri Artırıyor

Washington ve Tahran arasında Haziran ayında sağlanan ateşkes ve mutabakat zaptı, deniz taşımacılığını kısa süreliğine normale döndürdü ve Brent petrolü savaş öncesi seviyelerin altına çekti. Ancak anlaşma Temmuz ayında çöktü ve yeniden başlayan düşmanlıklar, Kızıldeniz'de Suudi bayraklı gemilere abluka uygulayan Yemenli Husiler gibi yeni aktörleri de çatışmaya dahil etti. Petrol fiyatları sadece Temmuz ayında yaklaşık yüzde 20 artarak Brent petrolü tekrar 80 doların üzerine taşıdı.dawn+3

Çatışma artık ilk taraflarının ötesine genişledi. Suudi Arabistan 30 Temmuz'da 14 ülkeli Çok Uluslu Deniz Savunma İttifakı'nı duyurdu ve Mısır'daki bir limanda sıvılaştırılmış doğal gaz gemilerine, Karadeniz'de ise Kazakistan'ın ihracat terminaline giden tankerlere insansız hava aracı saldırıları düzenlendi.economictimes+1

Uzmanlar En Kötüsünün Gelebileceği Konusunda Uyarıyor

İlk şoku emen acil durum araç seti artık büyük ölçüde tükenmiş durumda. Rapidan Energy Group'un kurucusu Bob McNally'ye göre, çoğu ülkenin stratejik stokları tükenmek üzere ve ABD stratejik petrol rezervi yapısal bir baskıyla karşı karşıya. Çin'in rafinerileri için petrol alımına yeniden başlaması, kritik bir tamponu ortadan kaldırdı.goodmenproject+1

McNally, Grist'e verdiği demeçte, "Hürmüz 1.0 arz ve envanter ile ilgiliydi" dedi. "Hürmüz 2.0'da ise fiyatların daha fazla iş yapması gerekecek. Ve fiyatların gerçekten çok yükselmesi gerekiyor, çünkü sorun şu ki talep esnek değil; yemek zorundasınız."goodmenproject

Uluslararası Para Fonu, boğazın kapalı kalması durumunda petrol şokunun küresel ekonomiyi resesyona sürükleyebileceği riskini görmeye devam ederken, Dünya Bankası büyüme oranlarının pandemi öncesi seviyelerin altına düştüğü konusunda uyardı. Şimdilik dünya en kötüsünden kaçındı, ancak çatışma devam ettiği her hafta hata payı giderek daralıyor.dawn+1