Փորձագետները զգուշացնում են. նավթային ճգնաժամի պաշարները սպառվել են, Իրանի հետ հրադադարը խախտվել է

ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից Իրանի դեմ ռազմական գործողությունների մեկնարկից և Հորմուզի նեղուցի փաստացի փակումից ավելի քան հինգ ամիս անց, կանխատեսված համաշխարհային էներգետիկ աղետը մեծ մասամբ տեղի չի ունեցել։ Ռազմավարական պաշարների պատմական բացթողումների, այլընտրանքային մատակարարների կողմից արտադրության աճի և ավելի քան 100 երկրներում պահանջարկի կրճատման համալիր միջոցառումները թույլ տվեցին խուսափել 1970-ականների վառելիքային ճգնաժամին նման իրավիճակից։

Արտակարգ միջոցառումները լրացրին բացը

Երբ մարտի սկզբին Իրանը հայտարարեց նեղուցի փակման մասին՝ շրջանառությունից հանելով օրական մոտ 15 միլիոն բարել նավթ, կանխատեսողները զգուշացնում էին նավթի գնի 200 դոլարի հասնելու և համաշխարհային ռեցեսիայի մասին։ Փոխարենը, Միջազգային էներգետիկ գործակալությունը համակարգեց 32 անդամ երկրների ռազմավարական պաշարներից 400 միլիոն բարելի բացթողումը, ինչը կրկնակի ավելին է, քան 2022 թվականին Ուկրաինա Ռուսաստանի ներխուժումից հետո։ ԱՄՆ-ն, Վենեսուելան և Նորվեգիան ավելացրին արտադրությունը, իսկ Իրաքն ու Սաուդյան Արաբիան օրական ավելի քան 6 միլիոն բարել նավթ ուղղեցին ցամաքային խողովակաշարերով՝ շրջանցելով նեղուցը:goodmenproject+3

Պահանջարկի կողմից ասիական երկրները կտրուկ քայլեր ձեռնարկեցին։ Ֆիլիպինները, Պակիստանը և Շրի Լանկան անցան քառօրյա աշխատանքային շաբաթվա, Մյանմարը սահմանափակեց երթևեկությունը՝ ըստ պետհամարանիշների, իսկ Բանգլադեշը սահմանափակեց օդորակիչների ջերմաստիճանը և փակեց համալսարանական շենքերը։ Չինաստանը՝ աշխարհի խոշորագույն նավթ ներմուծողը, դադարեցրեց ռազմավարական պաշարների համար գնումները և ամիսներով փակեց ներքին նավթավերամշակման գործարանները՝ էլեկտրաէներգիայի արտադրության համար անցնելով ածուխի և արևային էներգիայի:reuters+1

Հրադադարի խախտումը մեծացնում է ռիսկերը

Վաշինգտոնի և Թեհրանի միջև հունիսյան հրադադարը և փոխըմբռնման հուշագիրը կարճ ժամանակով վերականգնեցին նավագնացությունը և Brent տեսակի նավթի գինը իջեցրին պատերազմից առաջ եղած մակարդակից ցածր։ Սակայն հուլիսին համաձայնագիրը խախտվեց, և վերսկսված ռազմական գործողությունների մեջ ներքաշվեցին նոր դերակատարներ, այդ թվում՝ Եմենի հութիները, որոնք շրջափակում սահմանեցին Կարմիր ծովում սաուդյան դրոշով նավերի համար։ Միայն հուլիսին նավթի գներն աճեցին մոտ 20 տոկոսով, իսկ Brent-ը վերադարձավ 80 դոլարից բարձր մակարդակ:dawn+3

Հակամարտությունն այժմ ընդլայնվել է իր սկզբնական մասնակիցներից դուրս։ Սաուդյան Արաբիան հուլիսի 30-ին հայտարարեց 14 երկրներից բաղկացած Բազմազգ ծովային պաշտպանության դաշինքի մասին, իսկ անօդաչու թռչող սարքերի հարձակումներ են տեղի ունեցել եգիպտական նավահանգստում հեղուկացված բնական գազի նավերի և Սև ծովում Ղազախստանի արտահանման տերմինալ ուղևորվող լցանավերի վրա:economictimes+1

Փորձագետները զգուշացնում են, որ ամենավատը դեռ առջևում է

Արտակարգ իրավիճակների գործիքակազմը, որը մեղմեց սկզբնական ցնցումը, այժմ հիմնականում սպառված է։ Rapidan Energy Group-ի հիմնադիր Բոբ Մակնալիի խոսքով՝ շատ երկրների ռազմավարական պաշարները մոտ են սպառմանը, իսկ ԱՄՆ ռազմավարական նավթային պաշարը կառուցվածքային լարվածություն է զգում։ Չինաստանը վերսկսել է նավթի գնումները իր նավթավերամշակման գործարանների համար՝ վերացնելով կարևոր պաշտպանիչ մեխանիզմը:goodmenproject+1

«Հորմուզ 1.0-ը վերաբերում էր մատակարարմանը և պաշարներին», — ասել է Մակնալին Grist-ին։ «Հորմուզ 2.0-ում գները պետք է ավելի մեծ դեր խաղան։ Եվ դրանք պետք է շատ բարձրանան, քանի որ խնդիրն այն է, որ պահանջարկը անառաձգական է. դուք պետք է ուտեք»:goodmenproject

Արժույթի միջազգային հիմնադրամը դեռևս տեսնում է ռիսկ, որ նավթային ցնցումը կարող է համաշխարհային տնտեսությունը տանել ռեցեսիայի, եթե նեղուցը մնա փակ, մինչդեռ Համաշխարհային բանկը զգուշացրել է, որ տնտեսական աճի տեմպերը նվազում են մինչհամավարակային մակարդակից ցածր։ Առայժմ աշխարհը խուսափել է ամենավատից, սակայն սխալվելու հնարավորությունը նվազում է հակամարտության յուրաքանչյուր շաբաթվա հետ:dawn+1