ექსპერტები აფრთხილებენ: ირანის ზავის ჩაშლის შემდეგ ნავთობის რეზერვები ამოწურულია

მას შემდეგ, რაც შეერთებულმა შტატებმა და ისრაელმა ირანის წინააღმდეგ სამხედრო ოპერაცია დაიწყეს და ჰორმუზის სრუტე კომერციული გადაზიდვებისთვის ფაქტობრივად ჩაიკეტა, ხუთ თვეზე მეტი გავიდა, თუმცა გლობალური ენერგეტიკული კრიზისი, რომელსაც ბევრი წინასწარმეტყველებდა, დიდწილად არ განხორციელებულა. სტრატეგიული რეზერვების ისტორიული გამოთავისუფლების, ალტერნატიული მომწოდებლების მხრიდან წარმოების ზრდისა და 100-ზე მეტ ქვეყანაში მოთხოვნის შემცირების ფართომასშტაბიანი ზომების კომბინაციამ მსოფლიო დაიცვა საწვავის იმ კრიზისისგან, რომელიც ბოლოს 1970-იან წლებში დაფიქსირდა.

საგანგებო ზომებმა ხარვეზი შეავსო

როდესაც ირანმა მარტის დასაწყისში სრუტის ჩაკეტვის შესახებ გამოაცხადა და ბაზრიდან დღეში დაახლოებით 15 მილიონი ბარელი ნავთობი გააქრო, ანალიტიკოსები 200 დოლარიან ნავთობზე და გლობალურ რეცესიაზე საუბრობდნენ. ამის ნაცვლად, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტომ 32 წევრ ქვეყანაში სტრატეგიული რეზერვებიდან 400 მილიონი ბარელის გამოთავისუფლებას გაუწია კოორდინაცია, რაც ორჯერ მეტია, ვიდრე 2022 წელს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის შემდეგ. შეერთებულმა შტატებმა, ვენესუელამ და ნორვეგიამ წარმოება გაზარდეს, ხოლო ერაყმა და საუდის არაბეთმა დღეში 6 მილიონ ბარელზე მეტი სახმელეთო მილსადენებით გადაამისამართეს, რომლებიც სრუტეს გვერდს უვლის.goodmenproject+3

მოთხოვნის მხრივ, აზიურმა ქვეყნებმა აგრესიული ნაბიჯები გადადგეს. ფილიპინებმა, პაკისტანმა და შრი-ლანკამ ოთხდღიანი სამუშაო კვირა შემოიღეს; მიანმარმა ავტომობილების მოძრაობა სანომრე ნიშნების მიხედვით შეზღუდა; ბანგლადეშმა კი კონდიციონერების ტემპერატურა შეზღუდა და უნივერსიტეტების შენობები დახურა. ჩინეთმა, მსოფლიოს უმსხვილესმა ნავთობის იმპორტიორმა, შეწყვიტა სტრატეგიული რეზერვისთვის შესყიდვები და თვეების განმავლობაში დახურა შიდა გადამამუშავებელი ქარხნები, ელექტროენერგიის გამომუშავებისთვის კი ქვანახშირსა და მზის ენერგიაზე გადაერთო.reuters+1

ზავის ჩაშლამ ფსონები გაზარდა

ივნისში ვაშინგტონსა და თეირანს შორის მიღწეულმა ზავმა და ურთიერთგაგების მემორანდუმმა ხანმოკლე დროით აღადგინა გადაზიდვები და Brent-ის მარკის ნავთობის ფასი ომამდელ დონეს ქვემოთ დაწია. თუმცა, ივლისში შეთანხმება ჩაიშალა, განახლებულმა საომარმა მოქმედებებმა კი დამატებითი აქტორები ჩართო, მათ შორის იემენელი ჰუსიტები, რომლებმაც წითელ ზღვაში საუდის არაბეთის დროშის ქვეშ მცურავ გემებს ბლოკადა დაუწესეს. მხოლოდ ივლისში ნავთობის ფასი დაახლოებით 20 პროცენტით გაიზარდა და Brent-ის ფასი კვლავ 80 დოლარის ზედა ზღვარს მიუახლოვდა.dawn+3

კონფლიქტი ახლა თავდაპირველი მონაწილეების ფარგლებს გასცდა. საუდის არაბეთმა 30 ივლისს 14-ქვეყნიანი მრავალეროვნული საზღვაო თავდაცვის ალიანსის შექმნა გამოაცხადა, დრონების თავდასხმები კი განხორციელდა ეგვიპტის პორტში მყოფ თხევადი ბუნებრივი აირის გემებზე და შავ ზღვაში ყაზახეთის საექსპორტო ტერმინალისკენ მიმავალ ტანკერებზე.economictimes+1

ექსპერტები აფრთხილებენ, რომ ყველაზე ცუდი წინ არის

საგანგებო ინსტრუმენტები, რომლებმაც საწყისი შოკი შეარბილეს, ახლა დიდწილად ამოწურულია. Rapidan Energy Group-ის დამფუძნებლის, ბობ მაკნალის თქმით, უმეტეს ქვეყნებში სტრატეგიული მარაგები ამოწურვის პირასაა, ხოლო აშშ-ის სტრატეგიული ნავთობის რეზერვი სტრუქტურული წნეხის ქვეშაა. ჩინეთმა განაახლა ნავთობის შესყიდვა თავისი ქარხნებისთვის, რითაც მნიშვნელოვანი ბუფერი მოიხსნა.goodmenproject+1

"ჰორმუზი 1.0 მიწოდებასა და მარაგებს ეხებოდა", – განუცხადა მაკნალიმ Grist-ს. "ჰორმუზი 2.0-ში ფასებს მეტი მუშაობა მოუწევთ. და ისინი ძალიან მაღლა უნდა ავიდნენ, რადგან პრობლემა ისაა, რომ მოთხოვნა არაელასტიურია – ჭამა ხომ გინდა".goodmenproject

საერთაშორისო სავალუტო ფონდი კვლავ ხედავს რისკს, რომ ნავთობის შოკმა შეიძლება გლობალური ეკონომიკა რეცესიაში ჩააგდოს, თუ სრუტე ჩაკეტილი დარჩება, ხოლო მსოფლიო ბანკმა გააფრთხილა, რომ ზრდის ტემპები პანდემიამდელ დონეს ქვემოთ ეცემა. ამ დროისთვის მსოფლიომ თავიდან აიცილა ყველაზე ცუდი სცენარი, მაგრამ შეცდომის დაშვების ზღვარი ყოველ კვირას მცირდება, რაც კონფლიქტი გრძელდება.dawn+1