Meksika, Adidas’ı Yerli sandalet tasarımını çalmakla suçladı

Meksikalı yetkililer, geleneksel Yerli ayakkabılarına çok benzeyen yeni bir sandalet tasarımı nedeniyle Adidas'ı kültürel hırsızlıkla suçladı. Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum Cuma günü yaptığı açıklamada, şirketin etkilenen topluluklara tazminat sağlamak için görüşmelere başladığını duyurdu.timesofindia.indiatimes+2

Tartışma, ABD'li tasarımcı Willy Chavarria tarafından Adidas Originals için yaratılan ve bu hafta Porto Riko'daki bir etkinlikte tanıtılan "Oaxaca Slip-On" sandaletleri etrafında dönüyor. Tasarım, güney Oaxaca'daki Zapotek topluluğu Villa Hidalgo Yalalag'ın geleneksel huarache'lerine benzer bir tarzda örülmüş ince deri kayışlara sahip olsa da, geleneksel üst kısmı kalın bir spor ayakkabı tabanıyla birleştiriyor.startribune+3

Hükümetin Eylem Çağrısı

Oaxaca Valisi Salomón Jara Cruz, Adidas'tan ayakkabıyı geri çekmesini ve kökenini kamuoyuna açıklamasını talep ederek, tasarımı "Meksika yasalarını ihlal edebilecek" bir kültürel hırsızlık olarak nitelendirdi. Sosyal medyada yayınlanan bir video mesajında Jara şunları söyledi: "Bu sadece bir tasarım değil, bu bir halkın kültürü, tarihi ve kimliği ile ilgilidir ve bunun bir ticari mal gibi muamele görmesine izin vermeyeceğiz".timesofindia.indiatimes+2

Devlet Başkanı Sheinbaum, sabahki basın toplantısında Adidas'ın Oaxaca yetkilileriyle zaten müzakere halinde olduğunu ve hükümetinin Meksika el sanatlarının gelecekte kopyalanmasını önlemek için yasal reformlar hazırladığını doğruladı. Sheinbaum, "Bu kolektif bir fikri mülkiyettir. Tazminat olmalı. Miras yasasına uyulmalıdır," dedi.startribune+1

Eyaletin Kültür ve Sanat Bakanlığı, Adidas'tan sandalet satışını durdurmasını ve Yalalag topluluğuyla "diyalog ve mağduriyetlerin giderilmesi" sürecini başlatmasını talep etti. Yetkililer ayrıca ayakkabı için "Oaxaca" isminin izinsiz kullanımına ilişkin endişelerini dile getirdi.euronews+1

Zanaatkar Toplulukları Üzerindeki Ekonomik Etki

El sanatları, Meksika'da ülke çapında yaklaşık 500.000 kişiye iş imkanı sağlayarak ve Oaxaca, Jalisco, Michoacán ve Guerrero gibi eyaletlerde gayri safi yurtiçi hasılanın yaklaşık %10'unu oluşturarak hayati bir ekonomik can damarını temsil ediyor. El dokuması huarache'leri ve geleneksel el sanatlarıyla tanınan Zapotek topluluğu Villa Hidalgo Yalalag, Oaxaca şehrinin yaklaşık 90 kilometre kuzeydoğusunda yer alıyor.timesofindia.indiatimes+3

Oaxaca'nın başkentinde huarache yapıp satan yerel zanaatkar Viridiana Jarquín García için Adidas ayakkabıları, özenle hazırlanmış işlerin "ucuz bir kopyasını" temsil ediyor. "Sanat kayboluyor. Geleneğimizi kaybediyoruz," dedi.independent

Tasarımcı Miras İddialarına Rağmen İnceleme Altında

Çalışmalarına Chicano kültürünü dahil etmesiyle tanınan Kaliforniyalı Meksikalı-Amerikalı tasarımcı Chavarria, tartışmaya henüz kamuoyu önünde bir yanıt vermedi. İşbirliğini tanıttığı Porto Riko'daki etkinlikte Chavarria, Sneaker News'e şunları söyledi: "Kültüre gerçekten saygı duyan ve onu en gerçek şekilde yücelten bir şirketle çalışmaktan gurur duyuyorum".latimes+2

Ancak eleştirmenler, ayakkabının "Oaxaca" markasına rağmen Meksika yerine Çin'de üretilmiş gibi göründüğüne dikkat çekerek, özgünlük ve yerel topluluklara sağlanan fayda konusunda soruları gündeme getirdi. Bazıları ayrıca tasarımın Oaxaca'nın özel tarzından ziyade Michoacán'ın huarache geleneğiyle daha yakından ilişkili olabileceğini belirtti.latimes

Yasal Çerçeve Korumayı Güçlendiriyor

Bu anlaşmazlık, Meksika'nın Ocak 2022'de yürürlüğe giren Yerli ve Afro-Meksikalı Halkların ve Toplulukların Kültürel Mirasının Korunmasına İlişkin Federal Yasası'nın en son sınavını temsil ediyor. Mevzuat, Yerli kültürel ifadelerin izinsiz kullanımı için ağır para cezalarından hapis cezalarına kadar değişen cezalar öngörüyor.wikipedia+1

Yasa, Meksikalı yetkililer ile Zara, Anthropologie, Patowl, Carolina Herrera ve Isabel Marant gibi uluslararası markalar arasında Yerli topluluklardan kopyalandığı iddia edilen tasarımlar nedeniyle yıllarca süren çatışmaların ardından geldi. Nadir bir başarı hikayesi olarak, Japon markası Comme des Garçons kısa süre önce serape tasarımlarını kullandıktan sonra Meksikalı zanaatkarlarla tazminat konusunda anlaştı ve bu, uzmanların "emsalsiz" bir çözüm olarak adlandırdığı bir gelişme oldu.timesofindia.indiatimes+2

Meksika kültürel mirası için yasal korumayı giderek daha fazla savunurken, Adidas davası, küresel markaların geleneksel tasarımları ticarileştirmeden önce Yerli topluluklarla nasıl etkileşime girmesi gerektiğine dair önemli bir emsal oluşturabilir.