მექსიკა Adidas-ს ძირძველი ხალხის სანდლების დიზაინის მოპარვაში ადანაშაულებს

მექსიკის ხელისუფლებამ Adidas-ი კულტურულ მითვისებაში დაადანაშაულა სანდლების გამო, სახელწოდებით "Oaxaca Slip-On", რომლებიც ძალიან ჰგავს ვილა იდალგო იალალაგის საპოტეკი ძირძველი თემების მიერ დამზადებულ ტრადიციულ უარახესtimesofindia.indiatimes+1.
პრეზიდენტმა კლაუდია შაინბაუმმა განაცხადა, რომ Adidas-ი უკვე აწარმოებს მოლაპარაკებებს ოახაკას ოფიციალურ პირებთან დაზარალებული თემებისთვის კომპენსაციის გადახდის თაობაზე, ხოლო მისი მთავრობა ამზადებს საკანონმდებლო რეფორმებს მექსიკური ხელნაკეთი ნივთების დასაცავადtimesofindia.indiatimes+2.
ოახაკას გუბერნატორმა სალომონ ხარა კრუსმა მოსთხოვა Adidas-ს ფეხსაცმლის გაყიდვიდან ამოღება და მისი წარმომავლობის საჯაროდ აღიარება, რითაც დაემუქრა სამართლებრივი ზომებით მექსიკის 2022 წლის ფედერალური კანონის საფუძველზე, რომელიც იცავს ძირძველი ხალხის კულტურულ საკუთრებასstartribune+2.
სანდლები შექმნილია ამერიკელი დიზაინერის ვილი ჩავარიას მიერ Adidas Originals-ისთვის და გამოირჩევა ტრადიციული წნული ტყავის თასმებითა და მასიური სპორტული ძირით; მოდელი წარდგენილი იქნა პუერტო რიკოში გამართულ ღონისძიებაზეtimesofindia.indiatimes+2.
ხელნაკეთი ნივთები მექსიკაში დაახლოებით 500 000 ადამიანს ასაქმებს და ისეთ შტატებში, როგორიცაა ოახაკა, მშპ-ის 10%-ს შეადგენს, რაც კულტურულ მითვისებას ძირძველი თემებისთვის როგორც ეკონომიკურ, ისე იდენტობის პრობლემად აქცევსtimesofindia.indiatimes+1.

მექსიკის ხელისუფლებამ Adidas-ი კულტურულ მითვისებაში დაადანაშაულა ახალი სანდლების დიზაინის გამო, რომელიც ძალიან ჰგავს ტრადიციულ ძირძველ ფეხსაცმელს. პრეზიდენტმა კლაუდია შაინბაუმმა პარასკევს განაცხადა, რომ კომპანია უკვე აწარმოებს მოლაპარაკებებს დაზარალებული თემებისთვის კომპენსაციის გადახდის თაობაზე.timesofindia.indiatimes+2

დავა ეხება "Oaxaca Slip-On"-ს, სანდლებს, რომლებიც შექმნა ამერიკელმა დიზაინერმა ვილი ჩავარიამ Adidas Originals-ისთვის და წარადგინა ამ კვირაში პუერტო რიკოში გამართულ ღონისძიებაზე. დიზაინი მოიცავს ტყავის თხელ თასმებს, რომლებიც დაწნულია სამხრეთ ოახაკას ვილა იდალგო იალალაგის საპოტეკი თემის ტრადიციული უარახეს სტილში, თუმცა ტრადიციული ზედა ნაწილი შეხამებულია მასიურ სპორტულ ძირთან.startribune+3

მთავრობის რეაქცია და მოთხოვნები

ოახაკას გუბერნატორმა სალომონ ხარა კრუსმა მოსთხოვა Adidas-ს ფეხსაცმლის გაყიდვიდან ამოღება და მისი წარმომავლობის საჯაროდ აღიარება, უწოდა რა დიზაინს კულტურული მითვისება, რომელიც "შესაძლოა არღვევდეს მექსიკის კანონმდებლობას". სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებულ ვიდეომიმართვაში ხარამ განაცხადა: "ეს არ არის მხოლოდ დიზაინი, ეს ეხება ძირძველი ხალხის კულტურას, ისტორიასა და იდენტობას და ჩვენ არ დავუშვებთ, რომ მას საქონელივით მოექცნენ".timesofindia.indiatimes+2

პრეზიდენტმა შაინბაუმმა დილის პრესკონფერენციაზე დაადასტურა, რომ Adidas-ი უკვე აწარმოებს მოლაპარაკებებს ოახაკას ხელისუფლებასთან და რომ მისი მთავრობა ამზადებს საკანონმდებლო რეფორმებს მექსიკური ხელნაკეთი ნივთების მომავალი კოპირების თავიდან ასაცილებლად. "ეს კოლექტიური ინტელექტუალური საკუთრებაა. უნდა არსებობდეს კომპენსაცია. მემკვიდრეობის შესახებ კანონი უნდა შესრულდეს," – განაცხადა შაინბაუმმა.startribune+1

შტატის კულტურისა და ხელოვნების სამინისტრომ მოსთხოვა Adidas-ს სანდლების გაყიდვის შეჩერება და იალალაგის თემთან "დიალოგისა და საჩივრების განხილვის" დაწყება. ოფიციალურმა პირებმა ასევე გამოთქვეს შეშფოთება ფეხსაცმლისთვის სახელწოდება "ოახაკას" უნებართვო გამოყენების გამო.euronews+1

ეკონომიკური გავლენა ხელოსანთა თემებზე

ხელნაკეთი ნივთები მექსიკაში ეკონომიკური გადარჩენის მნიშვნელოვანი წყაროა, რომელიც მთელი ქვეყნის მასშტაბით დაახლოებით 500 000 ადამიანს ასაქმებს და ისეთ შტატებში, როგორიცაა ოახაკა, ხალისკო, მიჩოაკანი და გერერო, მშპ-ის დაახლოებით 10%-ს შეადგენს. ვილა იდალგო იალალაგა, საპოტეკი თემი, რომელიც ცნობილია ხელით ნაქსოვი უარახეთი და ტრადიციული ხელნაკეთობებით, მდებარეობს ოახაკადან ჩრდილო-აღმოსავლეთით დაახლოებით 90 კილომეტრში.timesofindia.indiatimes+3

ადგილობრივი ხელოსნისთვის, ვირიდიანა ხარკინ გარსიასთვის, რომელიც ოახაკას დედაქალაქში უარახეს ამზადებს და ყიდის, Adidas-ის ფეხსაცმელი საგულდაგულოდ შესრულებული სამუშაოს "იაფი ასლია". "ხელოვნება იკარგება. ჩვენ ვკარგავთ ჩვენს ტრადიციას," – თქვა მან.independent

დიზაინერი კრიტიკის ქარცეცხლშია

ჩავარიამ, კალიფორნიელმა მექსიკურ-ამერიკელმა დიზაინერმა, რომელიც ცნობილია თავის ნამუშევრებში ჩიკანო კულტურის ინტეგრირებით, საჯაროდ არ უპასუხა ამ დავას. პუერტო რიკოს ღონისძიებაზე, სადაც მან კოლაბორაცია წარადგინა, ჩავარიამ Sneaker News-ს უთხრა: "მე ძალიან ვამაყობ, რომ ვმუშაობ კომპანიასთან, რომელიც ნამდვილად პატივს სცემს და აფასებს კულტურას ყველაზე რეალური გზით".latimes+2

თუმცა, კრიტიკოსებმა აღნიშნეს, რომ მიუხედავად ფეხსაცმლის "ოახაკას" ბრენდინგისა, ის, როგორც ჩანს, მექსიკის ნაცვლად ჩინეთშია წარმოებული, რაც აჩენს კითხვებს ავთენტურობისა და ადგილობრივი თემებისთვის სარგებლის შესახებ. ზოგიერთმა ასევე აღნიშნა, რომ დიზაინი შესაძლოა უფრო მეტად უკავშირდებოდეს მიჩოაკანის უარახეს ტრადიციას, ვიდრე ოახაკას სპეციფიკურ სტილს.latimes

სამართლებრივი ჩარჩო აძლიერებს დაცვას

ეს დავა წარმოადგენს მექსიკის "ძირძველი და აფრო-მექსიკელი ხალხებისა და თემების კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ფედერალური კანონის" უახლეს გამოცდას, რომელიც 2022 წლის იანვარში ამოქმედდა. კანონმდებლობა ითვალისწინებს სასჯელს მნიშვნელოვანი ჯარიმებიდან დაწყებული პატიმრობამდე, ძირძველი კულტურული გამოხატულებების უნებართვო გამოყენებისთვის.wikipedia+1

კანონი მიღებულ იქნა მექსიკის ხელისუფლებასა და საერთაშორისო ბრენდებს, მათ შორის Zara-ს, Anthropologie-ს, Patowl-ს, Carolina Herrera-სა და Isabel Marant-ს შორის წლების განმავლობაში მიმდინარე დაპირისპირებების შემდეგ, რომლებიც დაკავშირებული იყო ძირძველი თემებიდან ნასესხებ დიზაინებთან. იშვიათი წარმატების ისტორიის სახით, იაპონურმა ბრენდმა Comme des Garçons-მა ცოტა ხნის წინ მოლაპარაკება გამართა მექსიკელ ხელოსნებთან კომპენსაციის თაობაზე სერაპეს დიზაინის გამოყენების შემდეგ, რაც ექსპერტებმა "უპრეცედენტო" გადაწყვეტად შეაფასეს.timesofindia.indiatimes+2

რადგან მექსიკა სულ უფრო მეტად იცავს თავის კულტურულ მემკვიდრეობას სამართლებრივი გზით, Adidas-ის შემთხვევამ შესაძლოა მნიშვნელოვანი პრეცედენტი შექმნას იმისა, თუ როგორ უნდა ითანამშრომლონ გლობალურმა ბრენდებმა ძირძველ თემებთან ტრადიციული დიზაინის კომერციალიზაციამდე.

წყაროები (56)