Körfez ülkeleri İran’a baskı için Çin’e yöneliyor

ABD-İran savaşının beşinci ayında, Körfez Arap devletleri Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz nakliye yollarını yeniden açmak için Washington yerine Pekin'e yöneliyor ve bu durum Çin'in Tahran üzerindeki ekonomik nüfuzunun sınırlarını test ediyor.

Körfez'in hayal kırıklığı ve Doğu'ya yöneliş

Savaşın 28 Şubat'ta ABD'nin İran'a yönelik saldırılarıyla başlaması, Körfez'in enerji ihracatını kısıtladı ve bölge devletlerini İran'ın misillemelerinin hedefi haline getirdi. İran ve müttefikleri hem Kızıldeniz'deki Babülmendep Boğazı'nı hem de küresel petrol ve gaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı tehdit ederken, Körfez başkentlerinde Amerikan askeri caydırıcılığının sınırlarına karşı hayal kırıklığı arttı.reuters+1

Reuters'ın haberine göre, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, ateşkes arayışıyla mevkidaşlarıyla düzinelerce görüşme ve toplantı yaparken, özel temsilci Zhai Jun hem Körfez Arap başkentlerinde hem de İran'da görüşmeler yürüttü. Bir Körfez kaynağı haber ajansına verdiği demeçte, "Körfez ile Çin arasında büyük bir saygı var ve onlar büyük bir ticari ortak, bu yüzden her konu çok sessiz bir şekilde gündeme getiriliyor" dedi.reuters

Pekin'in işlemsel yaklaşımı

Çin'in hem Körfez petrolünün büyük bir alıcısı hem de İran'ın en büyük ticari ortağı olması, ona benzersiz bir nüfuz sağlarken aynı zamanda benzersiz kısıtlamalar da getiriyor. Pekin, Tahran'ın nakliye tehditlerine kamuoyu önünde meydan okumak yerine, kendi ticari çıkarlarını korumak için dar kapsamlı ikili düzenlemeler peşinde koştu.thinkchina+1

Bu hafta Reuters Thomson Reuters Corporation ↗ 2.92%, Çin'in Çin tankerlerinin güney Kızıldeniz'den geçmesini sağlamak için Yemen'deki Husi hareketiyle doğrudan görüşmeler yaptığını ve Pekin'in her gemiyi milislerle ayrı ayrı temizlediğini bildirdi. Husilerin Suudi terminallerine erişim kısıtlamaları getirdiğini açıklamasından bu yana, en az dört tanker Suudi limanlarından Çin'e ham petrol yükledi ve Babülmendep'ten geçti.reuters

İkinci bir Körfez kaynağı Reuters'a verdiği demeçte, "Çin sandığımız kadar etkili olmadığını kanıtladı; bunun bir irade eksikliği mi yoksa kapasite eksikliği mi olduğu tartışılır" dedi. "Amerika devreye girdiğinde, süper güç hesaplarının her şeyin önüne geçtiği görülüyor."reuters

Nüfuzun sınırları

Analistler, Pekin'in en önemli önceliğinin, taraflardan birinin açıkça tarafını tutarak diplomatik bir düşüşü riske atmak yerine bölge genelindeki ilişkileri korumak olduğunu söylüyor. Washington Enstitüsü'nden Henry Tugendhat Reuters'a verdiği demeçte, Washington doğrudan müdahil olduğunda Pekin'in hesaplarının Körfez'in ötesine geçerek Amerika Birleşik Devletleri ile olan daha geniş rekabetini kapsadığını belirtti.reuters

Aynı kurumdan kıdemli bir araştırmacı olan Anna Borshchevskaya, Çin bağlantılı nakliyeyi koruyan dar kapsamlı ikili düzenlemelerin, Çin'in diplomatik çabalarının şimdiye kadarki "tek görünür sonucu" olduğunu söyledi. Pekin, Hürmüz'ü yeniden açmak için askeri güç kullanmaya hazır olmadığını ve diğer tarafların bunu yapabileceğine inanmadığını belirterek, bunun yerine diplomasi ve uluslararası nakliyenin serbest akışını çağrısında bulundu.reuters

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in 24 Eylül'de Başkan Donald Trump ile görüşmek üzere Amerika Birleşik Devletleri'ne gitmesi bekleniyor; bu görüşme, Pekin'in Tahran'a daha fazla baskı yapıp yapmama konusundaki hesaplarını daha da şekillendirebilir. Bu arada Körfez hükümetleri, Çin'in nihayetinde İran'ı müzakere edilmiş bir çözüme yönlendireceğini umuyor ancak uzun süreli bir çatışmanın Amerika Birleşik Devletleri üzerindeki baskıyı artırarak Pekin'in çıkarına da hizmet edebileceğini kabul ediyorlar.thinkchina+1