IMF uyardı: Hedge fon kaldıraçları piyasa şoklarını tetikleyebilir

Hedge fonlar son on yılda üç katından fazla büyüdü. Uluslararası Para Fonu'na göre, brüt varlıklar 2013'teki 4 trilyon dolardan 2026'nın başlarında yaklaşık 13 trilyon dolara yükseldi ve bu büyümenin çoğu kaldıraç kullanımından kaynaklandı. 6 Ekim Salı günü IMF, sektörün şeffaf olmaması ve borçlanma düzeyinin piyasa stresini daha da kötüleştirebileceği konusunda uyardı. Bulgular, Ekim 2026 Küresel Finansal İstikrar Raporu'nun 2. bölümünde yer alıyor. IMF, bölümü Bangkok'taki IMF ve Dünya Bankası yıllık toplantıları sırasında 13 Ekim'de yayınlanacak olan 1. bölümden önce, saat 10:15'te yayınladı.reuters+2

Rapor, hedge fonların normal zamanlarda piyasa verimliliğini, likiditeyi ve fiyat keşfini iyileştirdiğini kabul ediyor. Ancak koşullar kötüleştiğinde yüksek kaldıraç, kalabalık işlemler ve yatırımcıların performansa duyarlılığının, fonları likidite sağlayıcılarından likidite arayanlara dönüştürebileceği konusunda uyarıyor. Reuters'a göre IMF, sektörü "doğası gereği şeffaf olmayan" olarak tanımladı ve bu durumun risklerin ölçülmesini zorlaştırdığını belirtti.english.ahram+1

Kaldıraç ve Hazine piyasası

IMF, büyümenin esas olarak türev araçlarla oluşturulan sentetik kaldıraçlar dahil olmak üzere kaldıraç yoluyla gerçekleştiğini belirtti. 2013'ten bu yana fonların brüt ve net varlıkları arasındaki fark yaklaşık 6 trilyon dolar arttı. Fonlar, devlet tahvili pozisyonlarını finanse etmek için repo anlaşmalarına ve hisse senedi pozisyonları için prime broker finansmanına güveniyor. Sonuç olarak, teminat tamamlama çağrıları (margin calls), düşen fiyatlar ve daha fazla teminat çağrısı döngüsünü besleyen hızlı satışları tetikleyebilir.reuters+1

Hedge fonlar 2025 yılında ABD Hazine piyasasının %9'unu elinde tutuyordu; bu oran 2022'de %4'tü. Artışın büyük bir kısmı kaldıraçlı nakit-vadeli işlem "baz işlemlerinden" (basis trades) kaynaklandı. IMF, bayi kapasitesinin sınırlı olması veya finansmanın sıkılaşması durumunda, bu işlemlerin zorunlu tasfiyesinin stresi Hazine menkul kıymetlerine ve vadeli işlemlere yayabileceği konusunda uyardı. Ayrıca Japon yeni ve İsviçre frangı ile finanse edilen "carry trade" işlemlerini de bir risk kaynağı olarak işaret etti.english.ahram+1

Yoğunlaşma ve bulaşma

Sektör varlıklarının %80'inden fazlası dört yargı bölgesinde bulunuyor: ABD, Cayman Adaları, Lüksemburg ve İrlanda. En büyük beş prime broker, hedge fon müşterilerinin yaklaşık üçte ikisine hizmet veriyor, bu nedenle fonlardaki kayıplar doğrudan bankalara sıçrayabilir. IMF, hedge fonların kalabalık işlemlerine maruz kalan hisse senetlerinin stres dönemlerinde yaklaşık 4 yüzde puan daha fazla düştüğünü ve oynaklıklarının yaklaşık 10 puan daha yüksek olduğunu belirtti.english.ahram

Veri ve güvenlik önlemleri çağrısı

IMF, yetkilileri kaldıraç, türev maruziyetleri, menkul kıymet finansmanı ve prime broker bağlantıları konusundaki veri boşluklarını kapatmaya çağırdı. Ayrıca sistem genelinde stres testleri ile minimum teminat ve iskonto gereklilikleri talep etti. Risklerin belirli fonlarda yoğunlaştığı durumlarda, yetkililerin riske dayalı kaldıraç sınırlarını değerlendirebileceğini belirtti. Ayrıca, ahlaki tehlikeyi (moral hazard) sınırlamak için tasarlanmış hedefli merkez bankası desteklerini önerdi.democrata+1

IMF, "Dikkatlice kalibre edilen bu önlemler, hedge fonların finansal piyasalarda oynadığı faydalı rolü korurken kırılganlıkları azaltabilir" dedi. Fon, hedge fonlar genellikle ihtiyati düzenlemelere tabi olmadığından, çok az yargı bölgesinin bu araçlara sahip olduğunu ekledi.democrata