FAO’dan gıda fiyatlarında artış uyarısı: Rekor El Nino ve savaşlar krizi tetikliyor

Son 76 yılın en güçlüsü olma yolunda hızla ilerleyen El Niño, küresel piyasalarda alarm zillerinin çalmasına neden oluyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO): savaşlar, aşırı hava olayları ve artan üretim maliyetlerinin bir araya gelerek yıl sonuna kadar gıda fiyatlarında yeni bir yükseliş dalgası yaratabileceği konusunda uyarıyor.

Gıda Enflasyonunda 'Kusursuz Fırtına'

FAO Başekonomisti Máximo Torero Reuters'a verdiği demeçte, İran ve Ukrayna'yı kapsayan çatışmaların, güçlenen El Niño'nun, yüksek petrol fiyatlarının ve tarımsal girdi tedarikindeki daralmanın önümüzdeki aylarda gıda fiyatlarını muhtemelen yukarı çekeceğini söyledi. Torero, "Emtia fiyatlarının şu andan itibaren daha fazla artmaya başlamasını… gıda fiyatlarının ise yıl sonuna doğru yükselişe geçmesini bekliyorum, gelecek yıl ise kesinlikle daha da artacaktır" dedi.aol

Emtia piyasalarından tüketici fiyatlarına geçiş süresi genellikle üç ila altı ay sürüyor, bu da halihazırda yaşanan aksamaların market faturalarına tam olarak yansımasının 2027 başlarını bulabileceği anlamına geliyor. Yüksek ham petrol fiyatları pompalama, paketleme ve nakliye maliyetlerini artırırken, doğal gaz fiyatlarındaki artışlar doğrudan gübre üretimini etkiliyor. Avustralya kışlık ürün üretiminde %21'lik bir düşüş öngörürken, bazı ABD'li çiftçiler daha az gübre girdisi gerektirdiği için ekim alanlarını mısır ve buğdaydan soya fasulyesine kaydırdı.agrolatam+1

Gelişmekte Olan Piyasalar Üst Üste Gelen Şoklarla Karşı Karşıya

Bloomberg Economics, tipik bir El Niño'nun neden olduğu kuraklık koşullarının Endonezya ve Filipinler'de tüketici fiyatlarını yaklaşık iki yüzde puanı artırabileceğini, Meksika, Malezya, Tayland ve Hindistan'da ise daha küçük ama belirgin etkiler yaratabileceğini tahmin ediyor. Bazı bilim insanlarının "Süper El Niño" olarak adlandırdığı bu doğa olayı Haziran ayında oluştu ve şimdiden hava durumunu olumsuz etkilemeye başladı. Hindistan'da Ağustos başı itibarıyla kümülatif muson yağışları normalin %12 altında kalarak yağmurla beslenen ürünler ve hidroelektrik üretimi için riskleri artırdı.bloomberg

Hamsi balıkçılığında küresel arzın yaklaşık %20'sini sağlayan Peru'da, okyanus sularının ısınması nedeniyle avlanma yasakları devam ediyor. Merkez bankası, bu aksamaların gelecek yıl GSYH'den 0.9 yüzde puanına kadar eksiltebileceğine işaret ediyor. Gıdanın hanehalkı harcamalarının %35 ila %40'ını oluşturduğu Filipinler ve Endonezya'da ise hükümetler, İran çatışmasıyla daha da körüklenen enflasyonu dizginlemek için şimdiden mücadele veriyor.bloomberg

Taşımacılık ve Enerji Baskı Altında

Ekonomik dalgalanma etkileri tarımın da ötesine uzanıyor. El Niño kaynaklı kuraklık Panama Kanalı'ndan geçişi tehdit ederken ve çatışmalar Orta Doğu'daki önemli su yollarını kısıtlarken, gösterge konteyner nakliye ücretleri yakın zamanda son iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Elektriğinin yaklaşık üçte ikisini hidroelektrikten karşılayan Kolombiya, baraj göllerindeki su seviyesinin düşmesi nedeniyle fosil yakıtlara daha fazla bağımlı kalma riskiyle karşı karşıya.bloomberg

Bilim insanları, bu doğa olayının şiddetinin 2026 sonuna doğru zirveye ulaşacağını ve Kuzey Yarımküre'de ilkbahara kadar uzanacağını, okyanus sıcaklıklarının ise normalin 2.6°C üzerine çıkacağını tahmin ediyor. Xiamen Üniversitesi'nden Profesör Wenju Cai'ye göre, küresel toplam kayıpların 2030 yılına kadar 4 trilyon doları aşması bekleniyor. Gelişmekte olan piyasalar portföy yöneticisi Nicolas Jaquier, "Asıl endişe verici olan, şokların üst üste gelmeye başlamasıdır. Yüksek enerji fiyatları gübre kısıtlamalarıyla ve ardından hava koşullarına bağlı gıda enflasyonuyla çakışırsa, etki tek bir şokun yaratacağından çok daha geniş ve kalıcı hale gelir" dedi.insurancebiz+1