FAO სურსათის ფასების მკვეთრ ზრდაზე აფრთხილებს: რეკორდული „ელ-ნინიო“ ომით გამოწვეულ კრიზისს ამწვავებს

სწრაფად მზარდი ელ-ნინიო, რომელიც, სავარაუდოდ, ბოლო 76 წლის განმავლობაში ყველაზე ძლიერი იქნება, გლობალურ ბაზრებზე შეშფოთებას იწვევს. გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაცია (FAO) აფრთხილებს საზოგადოებას, რომ ომები, ექსტრემალური ამინდი და მზარდი საწარმოო ხარჯები ერთდროულად ქმნის პირობებს წლის ბოლოსთვის სურსათის ფასების ახალი ტალღის დასაწყებად.

„იდეალური შტორმი“ სურსათის ინფლაციისთვის

FAO-ს მთავარმა ეკონომისტმა მაქსიმო ტორერომ Reuters-ს განუცხადა, რომ ირანისა და უკრაინის მონაწილეობით მიმდინარე კონფლიქტების, გაძლიერებული ელ-ნინიოს, ნავთობის მაღალი ფასებისა და სასოფლო-სამეურნეო რესურსების შემცირებული მიწოდების ერთობლიობა, სავარაუდოდ, მომდევნო თვეებში სურსათის ფასებს გაზრდის. „ველოდები, რომ ნედლეულის ფასები ახლა უფრო მეტად დაიწყებს ზრდას… წლის ბოლოსთვის კი სურსათის ფასებიც მოიმატებს, ხოლო მომავალ წელს ზრდა კიდევ უფრო თვალსაჩინო იქნება“, განაცხადა ტორერომ.aol

ნედლეულის ბაზრებიდან სამომხმარებლო ფასებზე გავლენის გადაცემის დრო, როგორც წესი, სამიდან ექვს თვემდეა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მიმდინარე შეფერხებები სურსათის მაღაზიების ჩეკებში, შესაძლოა, სრულად მხოლოდ 2027 წლის დასაწყისისთვის აისახოს. ნედლი ნავთობის გაძვირება ზრდის წყლის ტუმბოების მუშაობის, შეფუთვისა და ტრანსპორტირების ხარჯებს, ხოლო ბუნებრივი აირის ფასის მატება პირდაპირ გავლენას ახდენს სასუქების წარმოებაზე. ავსტრალია ზამთრის მოსავლის 21%-იან კლებას პროგნოზირებს, ხოლო აშშ-ში ზოგიერთმა ფერმერმა სიმინდისა და ხორბლის ნაცვლად სოიოს მოყვანა ამჯობინა, რადგან მას ნაკლები სასუქი სჭირდება.agrolatam+1

განვითარებადი ბაზრები მზარდი შოკების წინაშე

Bloomberg Economics-ის შეფასებით, ტიპური ელ-ნინიოთი გამოწვეულმა გვალვამ შესაძლოა ინდონეზიასა და ფილიპინებში სამომხმარებლო ფასების თითქმის ორი პროცენტული პუნქტით ზრდა გამოიწვიოს. შედარებით მცირე, მაგრამ მაინც შესამჩნევი გავლენა ექნება მექსიკაზე, მალაიზიაზე, ტაილანდსა და ინდოეთზე. ეს მოვლენა, რომელსაც ზოგიერთი მეცნიერი „სუპერ ელ-ნინიოს“ უწოდებს, ივნისში ჩამოყალიბდა და უკვე ახდენს გავლენას ამინდის პირობებზე. ინდოეთში აგვისტოს დასაწყისამდე მოსული მუსონური ნალექების ჯამური რაოდენობა ნორმაზე 12%-ით ნაკლები იყო, რაც საფრთხეს უქმნის ურწყავ ნათესებსა და ჰიდროენერგეტიკას.bloomberg

პერუში ანჩოუსის რეწვა, რომელიც გლობალური თევზის ფქვილის დაახლოებით 20%-ს უზრუნველყოფს, ოკეანის წყლების დათბობის გამო კვლავ შეჩერებულია. ქვეყნის ცენტრალური ბანკი მიუთითებს, რომ ამ შეფერხებამ მომავალ წელს შესაძლოა მშპ-ის ზრდა 0.9 პროცენტული პუნქტით შეამციროს. ფილიპინებსა და ინდონეზიაში, სადაც სურსათზე საოჯახო მეურნეობების ხარჯების 35%-დან 40%-მდე მოდის, მთავრობები უკვე დიდი ხანია ცდილობენ ირანის კონფლიქტით გამწვავებული ინფლაციის შეკავებას.bloomberg

გადაზიდვები და ენერგეტიკა წნეხის ქვეშ

ეკონომიკური შედეგები სოფლის მეურნეობის ფარგლებს სცილდება. კონტეინერებით გადაზიდვის ტარიფებმა ბოლო ორ წელიწადში მაქსიმუმს მიაღწია, რადგან ელ-ნინიოთი გამოწვეული გვალვა საფრთხეს უქმნის პანამის არხში ტრანზიტს, ხოლო კონფლიქტები ზღუდავს ახლო აღმოსავლეთის ძირითად საწყლოსნო გზებს. კოლუმბია, რომელიც ელექტროენერგიის დაახლოებით ორ მესამედს ჰიდროელექტროსადგურებიდან იღებს, წყალსაცავების დაშრობის საფრთხის წინაშე დგას, რაც მას წიაღისეულ საწვავზე მეტად დამოკიდებულს გახდის.bloomberg

მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ეს მოვლენა პიკს 2026 წლის ბოლოს მიაღწევს და ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს გაზაფხულამდე გაგრძელდება, ხოლო ოკეანის ტემპერატურა, პროგნოზით, ნორმაზე 2.6°C-ით მაღალი იქნება. სიამენის უნივერსიტეტის პროფესორის, ვენჯუ ცაის თქმით, 2030 წლისთვის გლობალურმა ზარალმა შესაძლოა 4 ტრილიონ დოლარს გადააჭარბოს. „ყველაზე დიდი საფიქრალი ის არის, როდესაც შოკები ერთმანეთს ემთხვევა“, განაცხადა ნიკოლა ჟაკიემ, განვითარებადი ბაზრების პორტფელის მენეჯერმა. „თუ ენერგორესურსების მაღალი ფასები დაემთხვევა სასუქების დეფიციტს და შემდეგ ამინდით გამოწვეულ სურსათის ინფლაციას, გავლენა ბევრად უფრო ფართო და ხანგრძლივი იქნება, ვიდრე ნებისმიერი ცალკეული შოკი“.insurancebiz+1