FAO varar við hækkun matvælaverðs: Sögulegur El Niño og stríð herja á markaði

El Niño-veðurfyrirbærið fer ört vaxandi og stefnir í að verða það öflugasta í 76 ár. Þetta veldur vaxandi áhyggjum á alþjóðlegum mörkuðum, en Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna (FAO) varar við því að stríðsátök, öfgar í veðurfari og hækkandi framleiðslukostnaður leggist nú á eitt og skapi aðstæður fyrir nýja verðbylgju á matvælum undir lok ársins.

„Hinn fullkomni stormur“ fyrir matvælaverðbólgu

Máximo Torero, aðalhagfræðingur FAO, sagði í samtali við Reuters að samspil átaka í Íran og Úkraínu, vaxandi El Niño, hærra olíuverðs og skorts á aðföngum til landbúnaðar muni líklega þrýsta matvælaverði upp á við á komandi mánuðum. „Ég býst við að hrávöruverð fari að hækka meira núna… og matvælaverð fari að hækka undir lok ársins, og á næsta ári mun það án efa hækka enn frekar,“ sagði Torero.aol

Seinkun á því að verðbreytingar á hrávörumörkuðum skili sér í neysluverð er jafnan þrír til sex mánuðir, sem þýðir að truflanirnar sem þegar eru hafnar munu hugsanlega ekki koma að fullu fram á innkaukapörfu neytenda fyrr en í ársbyrjun 2027. Hærra hráolíuverð hækkar kostnað við dælingu, pökkun og flutninga, á meðan hækkun á jarðgasi hefur bein áhrif á áburðarframleiðslu. Ástralía spáir 21% samdrætti í vetraruppskeru og sumir bandarískir bændur hafa fært ræktunarland sitt úr maís og hveiti yfir í sojabaunir þar sem þær krefjast minni áburðar.agrolatam+1

Nýmarkaðsríki standa frammi fyrir samsettum áföllum

Bloomberg Economics áætlar að þurrkar vegna dæmigerðs El Niño geti valdið því að neysluverð hækki um tæp tvö prósentustig í Indónesíu og á Filippseyjum, með minni en þó merkjanlegum áhrifum í Mexíkó, Malasíu, Taílandi og Indlandi. Fyrirbærið, sem sumir vísindamenn kalla „Ofur-El Niño“, myndaðist í júní og er þegar farið að trufla veðurmynstur. Uppsöfnuð monsúnrigning á Indlandi fram í byrjun ágúst var 12% undir meðallagi, sem eykur hættu á uppskerubresti og ógnar vatnsorkuverum.bloomberg

Ansjósuveiðar í Perú, sem sjá fyrir um 20% af fiskimjöli á heimsvísu, eru enn lokaðar vegna hlýnunar sjávar. Seðlabanki landsins gefur til kynna að þessar truflanir gætu dregið allt að 0,9 prósentustig frá landsframleiðslu á næsta ári. Á Filippseyjum og í Indónesíu, þar sem matvæli vega 35% til 40% af útgjöldum heimila, hafa stjórnvöld þegar átt í erfiðleikum með að halda aftur af verðbólgu sem átökin í Íran hafa magnað upp.bloomberg

Flutningar og orka undir álagi

Efnahagslegu keðjuverkunaráhrifin ná langt út fyrir landbúnaðinn. Viðmiðunarverð á gámaflutningum náði nýlega tveggja ára hámarki þar sem þurrkar af völdum El Niño ógna siglingum um Panamaskurðinn á sama tíma og átök takmarka umferð um mikilvægar vatnaleiðir í Miðausturlöndum. Kólumbía, sem reiðir sig á vatnsorku fyrir um tvo þriðju hluta raforku sinnar, stendur frammi fyrir því að tæming miðlunarlóna neyði landið til aukinnar brennslu jarðefnaeldsneytis.bloomberg

Vísindamenn spá því að fyrirbærið nái hámarki undir lok ársins 2026 og teygi sig fram á vor á norðurhveli jarðar, en spáð er að sjávarhiti hækki um allt að 2,6°C yfir meðallagi. Heildartjón á heimsvísu stefnir í að fara yfir 4 billjónir dollara fram til ársins 2030, að sögn Wenju Cai, prófessors við Xiamen-háskóla. „Stærsta áhyggjuefnið er þegar áföllin fara að skarast,“ sagði Nicolas Jaquier, sjóðsstjóri fyrir nýmarkaðsríki. „Ef hærra orkuverð fer saman við takmarkað framboð á áburði og síðan veðurtengda matvælaverðbólgu, verða áhrifin mun víðtækari og viðvarandi en af nokkru einstöku áfalli“.insurancebiz+1