Newsletter Subscribe
Enter your email address below and subscribe to our newsletter
[forminator_form id="25163"]

abcnews+1The Starphnompenhpost+1პარასკევს კამბოჯელმა ბერებმა ლოცვა-კურთხევა აღავლინეს და ყვავილები მოაყარეს 74 უძველეს არტეფაქტს, რომლებიც ათწლეულების შემდეგ სამშობლოში დაბრუნდნენ. ნივთები წლების განმავლობაში ბრიტანელი ანტიკვარიატის მოვაჭრისა და მისი ოჯახის ხელში იყო. პნომპენის ეროვნულ მუზეუმში გამართულ ცერემონიას, რომელსაც ვიცე-პრემიერი ჰუნ მანი ესწრებოდა, კამბოჯის მიერ ბოლო წლებში მოპარული კულტურული საგანძურის დაბრუნების ერთ-ერთ ყველაზე მასშტაბურ შემთხვევად აფასებენ.abcnews+3
არტეფაქტები გაერთიანებული სამეფოდან კამბოჯის კულტურისა და სახვითი ხელოვნების სამინისტროსა და გარდაცვლილი დუგლას ლაჩფორდის ოჯახს შორის 2020 წელს დადებული შეთანხმების საფუძველზე დაბრუნდა. ლაჩფორდი, ხელოვნების კოლექციონერი და დილერი, რომელიც ცნობილი იყო როგორც "დინამიტ დუგი", ათწლეულების განმავლობაში კონტრაბანდული ოპერაციების ორგანიზებაში იყო დადანაშაულებული. კამბოჯის კულტურის სამინისტრომ ამ დაბრუნებას უწოდა "ხმერული კულტურული მემკვიდრეობის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დაბრუნება ბოლო წლებში, 2021 და 2023 წლების მსხვილი რეპატრიაციების შემდეგ".phnompenhpost+1
74 ობიექტი თარიღდება ანგკორამდელი პერიოდიდან ანგკორის იმპერიის აყვავებამდე, რომელიც მეცხრედან მე-15 საუკუნემდე ყვაოდა. ყველაზე გამორჩეულ ნივთებს შორისაა ადრეული ანგკორული პერიოდის ორი ქვიშაქვის სკულპტურა, რომლებიც შექმნილია ჯაიავარმან II-ის მეფობის დროს მეცხრე საუკუნის პირველ ნახევარში და ცნობილია როგორც "ღვთაებრივი წყვილი". კოლექცია ასევე მოიცავს ბრაჰმას ქვიშაქვის თავს, იაკშას ქანდაკებას კოჰ კერის ტაძრის კომპლექსიდან და ბახენგის სტილის ბრინჯაოს სკულპტურას.The Star+2
"ეს 74 წმინდა ნივთი მხოლოდ მხატვრული ქმნილებები არ არის; ისინი ჩვენი ხმერი წინაპრების ბრწყინვალებისა და ხმერული ცივილიზაციის სულიერი არსის ცოცხალი მოწმობებია", – განაცხადა კულტურის სამინისტრომ. პრემიერ-მინისტრ ჰუნ მანეტის უმცროსმა ძმამ, ჰუნ მანიმ ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ დაბრუნება "ეროვნულ სიამაყეს" წარმოადგენს და არტეფაქტები "აკავშირებს ეროვნულ სულს ჩვენი წინაპრების ეპოქიდან დღევანდელობამდე".abcnews+1
ლაჩფორდი ერთ დროს კამბოჯური ანტიკვარიატის წამყვან ავტორიტეტად ითვლებოდა და ძველი ხმერული იმპერიის ხელოვნების შესახებ სამეცნიერო პუბლიკაციების ავტორიც იყო. თუმცა, 2019 წელს მანჰეტენის ფედერალურმა დიდმა ჟიურიმ მას ბრალი წაუყენა თაღლითობასა და შეთქმულებაში, რადგან ის საერთაშორისო შავ ბაზარზე მოპარულ კამბოჯურ არტეფაქტებს ყალბი დოკუმენტებით ყიდდა. პროკურორების თქმით, 1970-იანი წლებიდან 1980-იან წლებამდე, კამბოჯის სამოქალაქო ომებისა და წითელი ხმერების მმართველობის დროს, მოქმედი ძარცვის ქსელები არტეფაქტებს ლაჩფორდს უგზავნიდნენ, რომელიც შემდეგ მათ დასავლელ კოლექციონერებს, დილერებსა და მუზეუმებს ყიდდა. ნივთები ხშირად ფიზიკურად დაზიანებული იყო, რადგან მძარცველები მათ ტაძრის კედლებიდან ძალით აძრობდნენ.RFI+4
ლაჩფორდი 2020 წელს ბანგკოკში 88 წლის ასაკში გარდაიცვალა, ვიდრე სასამართლოს წინაშე წარდგებოდა. მისმა ქალიშვილმა, ნავაპან კრიანგსაკმა, მოგვიანებით თანხმობა განაცხადა მთელი კოლექციის კამბოჯისთვის დაბრუნებაზე, ხოლო ლაჩფორდის ოჯახი აშშ-ის პროკურატურასთან შეთანხმების ფარგლებში 12 მილიონი დოლარის გადახდას დათანხმდა. პარასკევის ცერემონია ამ შეთანხმების ფარგლებში დაბრუნებული არტეფაქტების მესამე პარტია იყო, 2021 წლის ქვისა და ბრინჯაოს ნამუშევრებისა და 2023 წლის სამკაულების რეპატრიაციის შემდეგ.abcnews+5
რეპატრიაცია კულტურული საგანძურის წარმოშობის ქვეყნებში დაბრუნების ფართო საერთაშორისო მოძრაობის ნაწილია. ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენის ხელოვნების მუზეუმმა 2023 წლის ბოლოს ლაჩფორდთან დაკავშირებული 14 კამბოჯური არტეფაქტი დააბრუნა, ხოლო სმიტსონის აზიური ხელოვნების ეროვნულმა მუზეუმმა 2025 წლის ბოლოსთვის სამი ხმერული ნივთის დაბრუნების გეგმა გამოაცხადა. კამბოჯის კულტურის სამინისტრომ მადლობა გადაუხადა ბრიტანეთის ხელისუფლებას, მათ შორის მეტროპოლიტენის პოლიციის სამსახურის ხელოვნებისა და ანტიკვარიატის განყოფილებასა და მემკვიდრეობის დანაშაულთან ბრძოლის სამუშაო ჯგუფს საგამოძიებო მხარდაჭერისთვის.nytimes.com+2
კამბოჯა 1996 წლიდან კრძალავს ანტიკვარიატის უნებართვო ექსპორტს, რაც რვა წლამდე პატიმრობით ისჯება. პარასკევს განხორციელებული დაბრუნებით, სამინისტრომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა ქვეყნის განზრახვა, გააგრძელოს მთელ მსოფლიოში კოლექციონერებისა და ინსტიტუტების ხელში არსებული ხმერული მემკვიდრეობის დაბრუნების პროცესი.phnompenhpost+1