Η Καμπότζη υποδέχεται 74 λεηλατημένα αντικείμενα από τη συλλογή Βρετανού λαθρεμπόρου

Βουδιστές μοναχοί από την Καμπότζη έψαλλαν ευλογίες και σκόρπισαν λουλούδια την Παρασκευή πάνω από 74 αρχαία αντικείμενα που επέστρεψαν στη χώρα μετά από δεκαετίες στα χέρια ενός διαβόητου Βρετανού διακινητή αρχαιοτήτων και της οικογένειάς του. Η τελετή στο Εθνικό Μουσείο της Πνομ Πεν, στην οποία παρευρέθηκε ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Hun Many, σηματοδότησε μία από τις μεγαλύτερες μεμονωμένες ανακτήσεις λεηλατημένων πολιτιστικών θησαυρών της Καμπότζης τα τελευταία χρόνια.abcnews+3

Τα αντικείμενα επαναπατρίστηκαν από το Ηνωμένο Βασίλειο βάσει συμφωνίας του 2020 μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και Καλών Τεχνών της Καμπότζης και της οικογένειας του εκλιπόντος Douglas Latchford, ενός συλλέκτη τέχνης και εμπόρου γνωστού ως "Dynamite Doug", ο οποίος κατηγορήθηκε για την οργάνωση ενός δικτύου λαθρεμπορίου που διήρκεσε δεκαετίες. Το Υπουργείο Πολιτισμού της Καμπότζης χαρακτήρισε την επιστροφή ως "μία από τις σημαντικότερες επιστροφές πολιτιστικής κληρονομιάς των Χμερ τα τελευταία χρόνια, μετά από σημαντικούς επαναπατρισμούς το 2021 και το 2023 από την ίδια συλλογή".phnompenhpost+1

Θησαυροί που καλύπτουν αιώνες πολιτισμού των Χμερ

Τα 74 αντικείμενα χρονολογούνται από την προ-Ανγκοριανή περίοδο έως την ακμή της Αυτοκρατορίας των Ανγκόρ, η οποία άκμασε από τον ένατο έως τον 15ο αιώνα. Μεταξύ των πιο αξιοσημείωτων κομματιών είναι δύο γλυπτά από ψαμμίτη από την πρώιμη Ανγκοριανή περίοδο, που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Jayavarman II στο πρώτο μισό του ένατου αιώνα, τα οποία αναφέρονται συνήθως ως το "θεϊκό ζευγάρι". Η συλλογή περιλαμβάνει επίσης μια κεφαλή του Βράχμα από ψαμμίτη και ένα άγαλμα ενός yaksha από το συγκρότημα ναών Koh Ker, καθώς και ένα χάλκινο γλυπτό σε στυλ Bakheng.The Star+2

"Αυτά τα 74 ιερά αντικείμενα δεν είναι απλώς καλλιτεχνικά δημιουργήματα· είναι ζωντανές μαρτυρίες της ευφυΐας των προγόνων μας των Χμερ και της πνευματικής ουσίας του πολιτισμού των Χμερ", δήλωσε το Υπουργείο Πολιτισμού. Ο Hun Many, νεότερος αδελφός του Πρωθυπουργού Hun Manet, δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι η επιστροφή αντιπροσωπεύει "εθνική υπερηφάνεια" και ότι τα αντικείμενα "συνδέουν την εθνική ψυχή από την εποχή των προγόνων μας με το σήμερα".abcnews+1

Η σκιά του Douglas Latchford

Ο Latchford κάποτε τιμούνταν ως κορυφαία αυθεντία στις αρχαιότητες της Καμπότζης, συγγράφοντας επιστημονικές δημοσιεύσεις για την τέχνη της αρχαίας Αυτοκρατορίας των Χμερ. Όμως, το 2019, ομοσπονδιακό σώμα ενόρκων στο Μανχάταν του απήγγειλε κατηγορίες, μεταξύ άλλων για απάτη και συνωμοσία, επειδή φέρεται να πωλούσε λεηλατημένα αντικείμενα της Καμπότζης στη διεθνή μαύρη αγορά χρησιμοποιώντας πλαστά έγγραφα προέλευσης και αποστολής. Οι εισαγγελείς δήλωσαν ότι οργανωμένα δίκτυα λεηλασίας που λειτουργούσαν από τη δεκαετία του 1970 έως τη δεκαετία του 1980 — κατά τη διάρκεια των εμφυλίων πολέμων της Καμπότζης και της κυριαρχίας των Ερυθρών Χμερ — έστελναν αντικείμενα στον Latchford, ο οποίος στη συνέχεια τα πωλούσε σε δυτικούς συλλέκτες, εμπόρους και μουσεία. Τα κομμάτια ήταν συχνά σωματικά κατεστραμμένα, αποκολλημένα από τους τοίχους των ναών από τους λεηλατητές.RFI+4

Ο Latchford πέθανε στην Μπανγκόκ το 2020 σε ηλικία 88 ετών πριν προλάβει να δικαστεί. Η κόρη του, Nawapan Kriangsak, συμφώνησε στη συνέχεια να επιστρέψει ολόκληρη τη συλλογή του στην Καμπότζη, και η οικογένεια Latchford συμφώνησε επίσης να καταβάλει 12 εκατομμύρια δολάρια σε διακανονισμό με τους εισαγγελείς των ΗΠΑ. Η τελετή της Παρασκευής αντιπροσώπευε την τρίτη παρτίδα αντικειμένων που επιστράφηκαν βάσει αυτής της συμφωνίας, μετά τους επαναπατρισμούς πέτρινων και χάλκινων έργων το 2021 και κοσμημάτων το 2023.abcnews+5

Ένα αυξανόμενο παγκόσμιο κίνημα

Ο επαναπατρισμός αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου διεθνούς κινήματος για την επιστροφή πολιτιστικών θησαυρών στις χώρες προέλευσής τους. Το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης επέστρεψε 14 αντικείμενα της Καμπότζης που συνδέονταν με τον Latchford στα τέλη του 2023, και το Εθνικό Μουσείο Ασιατικής Τέχνης Smithsonian ανακοίνωσε σχέδια για την επιστροφή τριών κομματιών των Χμερ στα τέλη του 2025. Το Υπουργείο Πολιτισμού της Καμπότζης απέδωσε τα εύσημα στις βρετανικές αρχές, συμπεριλαμβανομένης της Μονάδας Τέχνης και Αρχαιοτήτων της Μητροπολιτικής Αστυνομίας και της Ομάδας Εργασίας για το Έγκλημα κατά της Πολιτιστικής Κληρονομιάς, για την ερευνητική τους υποστήριξη.nytimes.com+2

Η Καμπότζη έχει απαγορεύσει τη μη εξουσιοδοτημένη εξαγωγή αρχαιοτήτων από το 1996, με ποινές φυλάκισης έως και οκτώ ετών. Με την επιστροφή της Παρασκευής, το υπουργείο επιβεβαίωσε την πρόθεση του έθνους να συνεχίσει να επιδιώκει την ανάκτηση της κληρονομιάς των Χμερ που κατέχεται από συλλέκτες και ιδρύματα σε όλο τον κόσμο.phnompenhpost+1