Kambódía tekur á móti 74 gripum sem rænt var úr safni bresks smyglara

Kambódískir munkar sungu blessanir og dreifðu blómum á föstudaginn yfir 74 forngripi sem skilað var til landsins eftir áratugi í höndum alrænds bresks fornminjasmyglara og fjölskyldu hans. Athöfnin á Þjóðminjasafninu í Phnom Penh, þar sem Hun Many varaforsætisráðherra var viðstaddur, markaði eina stærstu endurheimt Kambódíu á stolnum menningarverðmætum á undanförnum árum.abcnews+3

Gripirnir voru fluttir aftur frá Bretlandi samkvæmt samningi frá 2020 milli menningar- og listamálaráðuneytis Kambódíu og fjölskyldu hins látna Douglas Latchford, listasafnara og söluaðila sem var þekktur sem „Dynamite Doug“ og var sakaður um að hafa skipulagt áratugalanga smyglstarfsemi. Menningarmálaráðuneyti Kambódíu kallaði skilinn „eina mikilvægustu endurheimt khmersks menningararfs á undanförnum árum, í kjölfar stórra endurheimta árin 2021 og 2023 úr sama safni“.phnompenhpost+1

Gersemar sem spanna aldir khmerskrar siðmenningar

Þessir 74 hlutir eru frá tímabilinu fyrir Angkor-tímann og allt fram á hátind Angkor-veldisins, sem blómstraði frá níundu til fimmtándu aldar. Meðal merkustu gripanna eru tveir sandsteinsskúlptúrar frá fyrri hluta Angkor-tímabilsins, gerðir á valdatíma Jayavarman II á fyrri hluta níundu aldar, sem almennt er vísað til sem „guðlega parið“. Safnið inniheldur einnig sandsteinshöfuð af Brahma og styttu af yaksha úr Koh Ker-hofstæðinu, auk bronsstyttu í Bakheng-stíl.The Star+2

„Þessir 74 helgu hlutir eru ekki bara listsköpun; þeir eru lifandi vitnisburður um snilld khmerskra forfeðra okkar og andlegan kjarna khmerskrar siðmenningar,“ sagði menningarmálaráðuneytið. Hun Many, yngri bróðir Hun Manet forsætisráðherra, sagði fréttamönnum að endurheimtin tákni „þjóðarstolti“ og að gripirnir „tengi þjóðarsálina frá tímum forfeðra okkar til nútímans“.abcnews+1

Skuggi Douglas Latchford

Latchford var einu sinni fagnað sem leiðandi sérfræðingi í kambódískum fornminjum og hann skrifaði fræðirit um listsköpun hins forna Angkor-veldis. En árið 2019 ákærði alríkiskviðdómur á Manhattan hann fyrir brot, þar á meðal fjársvik og samsæri, fyrir að hafa að sögn selt stolna kambódíska gripi á alþjóðlegum svörtum markaði með því að nota falsað uppruna- og flutningsskjöl. Saksóknarar sögðu að skipulögð ránakerfi sem störfuðu frá áttunda áratugnum til þess níunda — á meðan á borgarastyrjöldum Kambódíu og stjórn Rauðu khmeranna stóð — sendu gripi til Latchfords, sem seldi þá síðan vestrænum safnara, söluaðilum og söfnum. Gripirnir voru oft líkamlega skemmdir, rifnir úr hofveggjum af ræningjum.RFI+4

Latchford lést í Bangkok árið 2020, 88 ára að aldri, áður en hann gat mætt fyrir rétt. Dóttir hans, Nawapan Kriangsak, samþykkti í kjölfarið að skila öllu safni hans til Kambódíu og Latchford-fjölskyldan samþykkti einnig að greiða 12 milljónir dollara í sátt við bandaríska saksóknara. Athöfnin á föstudaginn var þriðji hópur gripa sem skilað er samkvæmt þeim samningi, í kjölfar endurheimta á stein- og bronsverkum árið 2021 og skartgripum árið 2023.abcnews+5

Vaxandi alþjóðleg hreyfing

Endurheimtin er hluti af víðtækari alþjóðlegri hreyfingu til að skila menningarverðmætum til upprunalandsins. Metropolitan Museum of Art í New York skilaði 14 kambódískum gripum sem tengdust Latchford seint á árinu 2023 og National Museum of Asian Art hjá Smithsonian tilkynnti um áætlanir um að skila þremur khmerskum verkum seint á árinu 2025. Menningarmálaráðuneyti Kambódíu þakkaði breskum yfirvöldum, þar á meðal list- og fornminjadeild lögreglunnar í London og sérstakri rannsóknarnefnd um menningararf, fyrir stuðning við rannsóknina.nytimes.com+2

Kambódía hefur bannað óheimilan útflutning á fornminjum síðan 1996, með allt að átta ára fangelsisrefsingu. Með skilunum á föstudaginn ítrekaði ráðuneytið ásetning þjóðarinnar um að halda áfram að sækjast eftir endurheimt khmersks menningararfs sem er í höndum safnara og stofnana um allan heim.phnompenhpost+1