Թուրքիայի հնագույն քաղաքում հայտնաբերվել են հռոմեական կշեռք և հազվագյուտ կշռաքարեր

Հնագետները Թուրքիայի հարավային Մերսին նահանգի Ուզունջաբուրչ հնագույն քաղաքի պեղումների ընթացքում հայտնաբերել են հին հունական տառերի տեսքով երկաթե հազվագյուտ հինգ կշռաքար և ամբողջական հռոմեական լծակավոր կշեռք, որոնք, ըստ գնահատումների, շուրջ 1,600 տարվա պատմություն ունեն: Այս գտածոները արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս մ.թ. 4-7-րդ դարերի Ուշ անտիկ շրջանի առևտրային պրակտիկայի մասին:

Լիտրա չափման համակարգը

Լիտրան (λίτρα) չափման կարևոր միավոր էր հին հունական աշխարհում, որն առանձնահատուկ նշանակություն ուներ Սիցիլիայում, իսկ ավելի ուշ տարածվեց Արևելյան Միջերկրականում: Որպես կշռի միավոր՝ լիտրան հավասար էր հռոմեական լիբրայի մեկ երրորդին և կշռում էր մոտավորապես 109,15 գրամ (3,85 ուգցիա): Ուզունջաբուրչում վերջերս հայտնաբերված տառաձև կշռաքարերը համապատասխանում են այս ստանդարտին. դրանց զանգվածը տատանվում է կեսից մինչև հինգ լիտրա, ինչը ժամանակակից չափումներով հավասար է մոտ 150 գրամից մինչև 1,5 կիլոգրամի: Թալմուդյան ավանդույթում լիտրան ներկայացնում էր ավելի մեծ միավոր, որը հավասար էր 60 շեքելի կամ մոտ 354 գրամի (12,5 ուգցիա):wikipedia+2

Բացի կշռի միավոր լինելուց, լիտրան ծառայում էր նաև որպես դրամական միավոր: Հին Սիցիլիայում այն առաջացել է որպես 0,87 գրամ քաշով փոքր արծաթե մետաղադրամ, որի արժեքը կազմում էր մոտավորապես դրախմայի մեկ հինգերորդը կամ նման էր օբոլին: Լիտրայի համակարգն ուներ տասներկուական բաժանում, որտեղ մեկ լիտրան հավասար էր 12 բրոնզե օնկիա մետաղադրամի: Այս կոտորակային համակարգը ներառում էր հեմիլիտրոնը (կես լիտրա, նշված վեց կետով), տետրասը (քառորդ լիտրա, նշված երեք կետով) և հեքսանսը (մեկ վեցերորդ լիտրա, նշված երկու կետով), ինչը վկայում է հնագույն միջերկրածովյան առևտուրն ապահովող զարգացած տնտեսական կառուցվածքների մասին:biblehub+1

Հունական տառերի տեսքով երկաթե կշռաքարեր

Ուզունջաբուրչում հայտնաբերված երկաթե կշռաքարերը աչքի են ընկնում իրենց յուրահատուկ ձևերով. յուրաքանչյուրը պատրաստված է հին հունական այբուբենի որևէ տառի տեսքով: Տառաձև այս դիզայնը լոկ զարդարանք չէր, այլ ուներ գործնական նպատակ, որը թույլ էր տալիս առևտրականներին տեսողական ճանաչման միջոցով արագորեն որոշել կշռաքարի արժեքը: Ամբողջական հավաքածուն տատանվում է կեսից մինչև հինգ լիտրա, որտեղ յուրաքանչյուր տառ համապատասխանում է կշռի որոշակի անվանական արժեքի:turkiyetoday+2

Տառաձև նման կշռաքարերը մաս են կազմել հին միջերկրածովյան աշխարհի ավելի լայն ավանդույթի, որտեղ կշռաքարերը հաճախ մակնշվում էին տառերով, symbol-ներով կամ թվերով՝ դրանց արժեքը ցույց տալու համար: Նմանատիպ օրինակներ փաստագրվել են թանգարանային հավաքածուներում, այդ թվում՝ Կիզիկոսից գտնված կշռաքարերը, որոնք ունեն հունական տառեր և քաղաքային նշաններ, օրինակ՝ ջահեր: Ուզունջաբուրչի հայտնագործությունը հատկապես կարևոր է, քանի որ այն ներկայացնում է անխաթար վիճակում հայտնաբերված չափման ամբողջական համակարգ՝ հնագետներին տրամադրելով հազվագյուտ ենթատեքստային ապացույցներ այն մասին, թե ինչպես են այս կշռաքարերը միասին գործել որպես մեկ հավաքածու Ուշ անտիկ քաղաքի առևտրային ենթակառուցվածքում: Պեղումների ղեկավար, պրոֆեսոր Ումիթ Այդընօղլուն ենթադրում է, որ տառերի վրա հիմնված մակնշման այս համակարգը կարող է արտացոլել կամ տարածաշրջանային առևտրային պրակտիկան, կամ էլ կոնկրետ առևտրականի համակարգ, որն օգտագործվել է այն սյունազարդ առևտրային փողոցներում, որտեղ դրանք հայտնաբերվել են:arkeonews+1

Ուշ անտիկ շրջանի առևտրային պրակտիկան

Ուզունջաբուրչում կշռման համակարգի հայտնաբերումը հազվագյուտ հնարավորություն է ընձեռում պատկերացում կազմելու Ուշ անտիկ շրջանի (մ.թ. 4-7-րդ դարեր) առևտրային ենթակառուցվածքի մասին: Մերսինի համալսարանի պրոֆեսոր, դոկտոր Ումիթ Այդընօղլուի գլխավորած պեղումները կենտրոնացած են եղել երկու սյունազարդ փողոցների վրա, որոնք կազմում էին հնագույն քաղաքի առևտրային միջուկը: Հայտնաբերվել են բազմաթիվ կրպակների մնացորդներ, ինչպես նաև առևտրին առնչվող գտածոներ, այդ թվում՝ մետաղադրամներ և կտրող գործիքներ: Այս գտածոները լույս են սփռում այն բանի վրա, թե ինչպես են ստանդարտացված չափման համակարգերը կարգավորել շուկայական գործարքները Դիոկեսարիայում (Ուզունջաբուրչի հնագույն անվանումը), որն այս ժամանակահատվածում ծառայում էր և՛ որպես կրոնական կենտրոն, և՛ որպես տարածաշրջանի մայրաքաղաք:anatolianarchaeology+2

Ուշ անտիկ Դժվարին Կիլիկիան, որտեղ գտնվում է Ուզունջաբուրչը, ուներ լավ կապակցված գյուղական վայրերի ցանց, այդ թվում՝ գյուղեր, ավաններ և ֆերմաներ, որոնք աջակցում էին քաղաքային տնտեսական գործունեությանը: Քաղաքի ռազմավարական դիրքը Սիլիֆկե շրջանից 30 կիլոմետր հյուսիս այն դարձնում էր առևտրային հանգույց՝ կապեր ունենալով ամբողջ շրջապատող տարածաշրջանի հետ: Կշռման ամբողջական հավաքածուն, որը ներառում է տառաձև կշռաքարերը և լծակավոր կշեռքը, ներկայացնում է այս ժամանակաշրջանի ստանդարտացված չափման համակարգերի առաջին պահպանված նմուշներից մեկը՝ տրամադրելով կարևոր ապացույցներ այն մասին, թե ինչպես են Ուշ անտիկ շրջանի իշխանությունները պահպանել տնտեսական կարգավորումը և առևտրային ստանդարտացումը, երբ Հռոմեական կայսրությունը անցում էր կատարում Բյուզանդական դարաշրջանին:x+3