MIT-ի հետազոտություն. Ուղեղի լեզվական համակարգը դիմակայում է ծերացմանը

Ուղեղի լեզվական համակարգը կարծես թե անխոցելի է ծերացման կործանարար ազդեցության հանդեպ. այս մասին է վկայում երկուշաբթի օրը Nature Communications ամսագրում հրապարակված հետազոտությունը, որն իրականացրել են MIT-ի և Բոստոնի համալսարանի գիտնականները: Այն դեպքում, երբ հիշողությունն ու խնդիրների լուծումը կարգավորող նյարդային ցանցերը տարիքի հետ քայքայվում են, լեզվի մշակման համար պատասխանատու հատվածները գրեթե անփոփոխ են մնում ինչպես երիտասարդների, այնպես էլ տարեցների մոտ:eurekalert+1

Երկու համակարգերի պատմությունը

Հետազոտական խումբը ֆունկցիոնալ ՄՌՏ-ի միջոցով ուսումնասիրել է ուղեղի երկու տարբեր համակարգեր՝ լեզվական ցանցը, որը պատասխանատու է խոսքի ընկալման և վերարտադրման համար, և «բազմակի պահանջների համակարգը», որը պատասխանատու է այնպիսի կոգնիտիվ գործառույթների համար, ինչպիսիք են աշխատանքային հիշողությունը և խնդիրների ճկուն լուծումը:neurosciencenews+1

Մասնակիցները բաժանվել են երկու խմբի՝ երիտասարդներ (17-39 տարեկան) և տարեցներ (41-80 տարեկան): Կոգնիտիվ գործառույթների առաջադրանքներ կատարելիս, օրինակ՝ ցանցի վրա քառակուսիների դիրքը հիշելիս, տարեցների մոտ նկատվել է ուղեղի ճակատային և գագաթային հատվածների ավելի թույլ և պակաս սինխրոնացված ակտիվություն: Սակայն պատմություններ լսելիս կամ նախադասություններ կարդալիս տարեցների ուղեղի աշխատանքը գրեթե չէր տարբերվում երիտասարդ մասնակիցների ուղեղի աշխատանքից:news.mit+1

«Լեզվական համակարգում մենք որևէ տարբերություն չգտանք տարեցների և երիտասարդների խմբերի միջև», նշել է հետազոտության առաջատար հեղինակ, Հարվարդի համալսարանի հետդոկտորանտ Էնն Բիլոն: «Ի հակադրություն դրան, կոգնիտիվ համակարգը անկում գրանցեց գրեթե բոլոր ցուցանիշներով»:neurosciencenews+1

Ինչու է լեզուն դիմակայում ժամանակին

Հետազոտողները պարզել են, որ երբ տարեցները բախվում էին անսովոր քերականության կամ անծանոթ բառերի, նրանց ուղեղը ցուցաբերում էր նույն բարձր զգայունությունը, ինչ երիտասարդներինը, ինչը վկայում է այն մասին, որ լեզվի մշակման մեխանիզմները լիովին պահպանված են:neurosciencenews

MIT-ի ուղեղի և կոգնիտիվ գիտությունների դոցենտ և հետազոտության համահեղինակ Էվելինա Ֆեդորենկոն նշել է, որ լեզվական համակարգի տոկունությունը, ամենայն հավանականությամբ, պայմանավորված է դրա մասնագիտացված բնույթով և շարունակական օգտագործմամբ: «Բառապաշարը շարունակում է աճել ողջ կյանքի ընթացքում, ինչը տրամաբանական է: Մարդիկ ավելի ու ավելի շատ են առնչվում լեզվին, իսկ տարեցներն երբեմն սկսում են ավելի շատ կարդալ, ինչը նրանց լրացուցիչ խթան է տալիս. դա նման է խոշոր լեզվական մոդելի, որը վերապատրաստվում է ավելի ու ավելի մեծ ծավալով տվյալների վրա», ասել է Ֆեդորենկոն:news.mit+1

Ավելի լայն հետևանքներ

Այս բացահայտումները կասկածի տակ են դնում ուղեղի ընդհանուր ծերացման գաղափարը՝ փոխարենը ենթադրելով, որ բարձր մասնագիտացված նյարդային համակարգերը կարող են հիմնավորապես պաշտպանված լինել տարիքային անկումից: Հետազոտությունը համընկնում է FENS Forum 2026-ին ներկայացված մեկ այլ անկախ հետազոտության հետ, որը ցույց է տալիս, որ բազմալեզու անհատների ուղեղը կարող է մինչև 13 տարով ավելի երիտասարդ երևալ, քան նրանց իրական տարիքն է, ինչն էլ ավելի է ընդգծում լեզվի հետ կապված ուղեղի գործառույթների կայունությունը:ubirataonline+2