Rannsókn MIT: Málkerfi heilans hrörnar ekki með aldrinum

Málkerfi heilans virðist ónæmt fyrir áhrifum öldrunar, samkvæmt rannsókn sem vísindamenn við MIT og Boston-háskóla birtu á mánudag í tímaritinu Nature Communications. Á meðan taugakerfi sem stýra minni og lausn vandamála hrörna með aldrinum, eru þau svæði sem sjá um málúrvinnslu nánast óbreytt á milli yngri og eldri fullorðinna.eurekalert+1

Saga tveggja kerfa

Rannsóknarhópurinn skoðaði tvö ólík heilakerfi með starfrænni segulómskoðun (fMRI): annars vegar málkerfið, sem sér um skilning og myndun tals, og hins vegar stýrikerfi heilans (e. multiple demand network), sem ber ábyrgð á æðri vitrænni starfsemi eins og vinnsluminni og sveigjanlegri lausn vandamála.neurosciencenews+1

Þátttakendum var skipt í yngri hóp (á aldrinum 17–39 ára) og eldri hóp (á aldrinum 41–80 ára). Þegar leyst voru verkefni sem reyndu á stýristarfsemi, eins og að muna staðsetningu ferninga á rist, sýndu eldri fullorðnir veikari og minna samstillta virkni á ennis- og hvirfilblaðssvæðum heilans. En þegar hlustað var á sögur eða lesnar setningar var heilastarfsemi eldri þátttakenda óaðgreinanleg frá þeim yngri.news.mit+1

„Í málkerfinu gátum við ekki fundið neinn mun á eldri og yngri hópunum,“ sagði Anne Billot, einn af aðalhöfundum rannsóknarinnar og nýdoktor við Harvard-háskóla. „Aftur á móti sýndi stýrikerfið hnignun á nánast öllum mælikvörðum“.neurosciencenews+1

Af hverju málið helst óskert

Rannsóknarmennirnir komust að því að þegar eldri fullorðnir rákust á óvenjulega málfræði eða framandi orð, sýndi heili þeirra sömu auknu næmni og hjá yngra fólki, sem er merki þess að málúrvinnslukerfið sé að fullu óskert.neurosciencenews

Evelina Fedorenko, dósent í heila- og vitsmunavísindum við MIT og einn af aðalhöfundum rannsóknarinnar, benti á að seigla málkerfisins stafaði líklega af sérhæfingu þess og stöðugri notkun. „Orðaforði heldur áfram að aukast eins lengi og fólk lifir, sem er rökrétt. Fólk verður fyrir sífellt meira málaráreiti og eldra fólk fer stundum að lesa meira, þannig að það fær aukalega hvatningu: þetta er eins og stórt mállíkan sem er þjálfað á sífellt meira magni gagna,“ sagði Fedorenko.news.mit+1

Víðtækari þýðing

Niðurstöðurnar draga í efa þá hugmynd að öldrun heilans sé almenn og benda frekar til þess að mjög sérhæfð taugakerfi geti verið varin fyrir aldurstengdri hnignun. Rannsóknin er birt samhliða öðrum rannsóknum sem kynntar voru á FENS Forum 2026, sem benda til þess að heili fólks sem talar mörg tungumál geti virkað allt að 13 árum yngri en lífaldur þess segir til um, sem undirstrikar enn frekar hversu seig málkerfi heilans eru.ubirataonline+2