MIT-ის კვლევა: ტვინის ენობრივი ქსელი დაბერებას უძლებს

ტვინის ენობრივი სისტემა, როგორც ჩანს, მდგრადია დაბერების პროცესის მიმართ. ამის შესახებ ნათქვამია კვლევაში, რომელიც ორშაბათს ჟურნალში Nature Communications გამოაქვეყნეს MIT-ისა და ბოსტონის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა. მაშინ როდესაც მეხსიერებისა და პრობლემების გადაჭრის მმართველი ნეირონული ქსელები ასაკთან ერთად უარესდება, ენის დამუშავებაზე პასუხისმგებელი უბნები ახალგაზრდებსა და ხანდაზმულებში თითქმის უცვლელი რჩება.eurekalert+1

ორი ქსელის ისტორია

კვლევითმა ჯგუფმა ფუნქციური MRT-ის გამოყენებით ტვინის ორი განსხვავებული სისტემა შეისწავლა: ენობრივი ქსელი, რომელიც პასუხისმგებელია მეტყველების აღქმასა და გენერირებაზე, და „მრავალმხრივი მოთხოვნის ქსელი“, რომელიც მართავს ისეთ აღმასრულებელ ფუნქციებს, როგორიცაა მუშა მეხსიერება და პრობლემების მოქნილად გადაჭრა.neurosciencenews+1

მონაწილეები დაიყვნენ ახალგაზრდების (17–39 წელი) და ხანდაზმულების (41–80 წელი) ჯგუფებად. აღმასრულებელი ფუნქციების შესრულებისას, როგორიცაა ბადეზე კვადრატების მდებარეობის დამახსოვრება, ხანდაზმულებმა აჩვენეს უფრო სუსტი და ნაკლებად სინქრონიზებული აქტივობა ტვინის შუბლისა და თხემის უბნებში. თუმცა, ისტორიების მოსმენისას ან წინადადებების კითხვისას, ხანდაზმულთა ტვინის აქტივობა არაფრით განსხვავდებოდა ახალგაზრდა მონაწილეებისგან.news.mit+1

„ენობრივ ქსელში ჩვენ ვერანაირი განსხვავება ვერ აღმოვაჩინეთ ხანდაზმულთა და ახალგაზრდების ჯგუფებს შორის“, განაცხადა ენ ბილომ, კვლევის წამყვანმა ავტორმა და ჰარვარდის უნივერსიტეტის პოსტდოქტორანტმა მკვლევარმა. „ამის საპირისპიროდ, აღმასრულებელმა სისტემამ თითქმის ყველა პარამეტრით გაუარესება აჩვენა“.neurosciencenews+1

რატომ ინარჩუნებს ენა მდგრადობას

მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ როდესაც ხანდაზმულები უჩვეულო გრამატიკას ან უცნობ სიტყვებს აწყდებოდნენ, მათ ტვინში ზუსტად ისეთივე გაძლიერებული მგრძნობელობა ვლინდებოდა, როგორიც ახალგაზრდებში: ეს იმის ნიშანია, რომ ენის დამუშავების მექანიზმები სრულად ხელუხლებელი რჩება.neurosciencenews

ეველინა ფედორენკომ, MIT-ის ტვინისა და კოგნიტური მეცნიერებების ასოცირებულმა პროფესორმა და კვლევის თანაავტორმა, აღნიშნა, რომ ენობრივი ქსელის მდგრადობა, სავარაუდოდ, მისი სპეციფიკური ბუნებიდან და მუდმივი გამოყენებიდან გამომდინარეობს. „ლექსიკური მარაგი იზრდება მანამ, სანამ ადამიანები მას ზომავენ, რაც ლოგიკურია. ადამიანებს სულ უფრო მეტ ენობრივ მასალასთან აქვთ შეხება, ხანდაზმულები კი ხანდახან უფრო მეტს კითხულობენ, რაც მათ დამატებით სტიმულს აძლევს: ეს ჰგავს დიდ ენობრივ მოდელს, რომელიც სულ უფრო მეტ მონაცემზე იწვრთნება“, განაცხადა ფედორენკომ.news.mit+1

უფრო ფართო მნიშვნელობა

ეს მიგნებები ეჭვქვეშ აყენებს ტვინის ზოგადი დაბერების იდეას და მიუთითებს იმაზე, რომ მაღალსპეციალიზებული ნეირონული სისტემები შეიძლება ფუნდამენტურად იყოს დაცული ასაკობრივი გაუარესებისგან. ეს კვლევა ემთხვევა FENS Forum 2026-ზე წარდგენილ სხვა ნაშრომს, რომლის მიხედვითაც, მულტილინგვალ ადამიანებს შეიძლება ჰქონდეთ ტვინი, რომელიც მათ ქრონოლოგიურ ასაკთან შედარებით 13 წლამდე უფრო ახალგაზრდულად გამოიყურება, რაც კიდევ უფრო უსვამს ხაზს ენასთან დაკავშირებული ტვინის ფუნქციების გამძლეობას.ubirataonline+2