Կլիմայական չապահովագրված կորուստները սպառնում են Եվրոպայի պետական ֆինանսներին

Եվրոպայի գնալով անկանխատեսելի դարձող եղանակը ստեղծում է աճող ֆինանսական բեռ, որը կառավարություններն այլևս չեն կարող դիտարկել որպես առանձին արտակարգ իրավիճակների շարք. անտառային հրդեհներից և հեղեղումներից առաջացած չապահովագրված կորուստները սպառնում են մշտական ծանրություն դառնալ առանց այդ էլ սուղ պետական բյուջեների համար:

Երեքշաբթի օրը Reuters-ի հրապարակած վերլուծությունը նախազգուշացնում է, որ քանի որ Եվրոպական միությունում կլիմայի հետ կապված աղետների կորուստների միայն մեկ քառորդն է ապահովագրված, հարկատուները բախվում են վերականգնողական ծախսերի աճող վտանգին այնպիսի ժամանակաշրջանում, երբ կառավարություններն արդեն իսկ պայքարում են պաշտպանական ծախսերի ավելացման և բնակչության ծերացման հետևանքով առաջացած ճնշումների դեմ:reuters

Պարբերական ծախս, ոչ թե միանվագ իրադարձություն

Շրջակա միջավայրի եվրոպական գործակալության տվյալներով՝ 1980-ից 2024 թվականներին եղանակային և կլիմայական ծայրահեղ դրսևորումները ԵՄ-ում պատճառել են շուրջ 822 միլիարդ եվրոյի տնտեսական վնաս, ընդ որում՝ այդ վնասի մեկ քառորդը հասցվել է հենց վերջին չորս տարիների ընթացքում:moderndiplomacy+1

«Խնդիրն այն է, որ դրանք դառնում են ավելի պարբերական», — ասել է Fitch-ի Արևմտյան Եվրոպայի սուվերեն վարկանիշների բաժնի ղեկավար Ֆեդերիկո Բարիգա-Սալազարը: Նա նշել է, որ Իսպանիայի 2024 թվականի ավերիչ ջրհեղեղները, որոնք վերջին հինգ տասնամյակում Եվրոպայում վատթարագույնն էին, ենթադրում են վերականգնողական ծախսեր՝ ՀՆԱ-ի 0,7 տոկոսային կետի չափով՝ բաշխված 2024-ից 2026 թվականների միջև:reuters

Franklin Templeton-ի եվրոպական ֆիքսված եկամտաբերությամբ գործիքների բաժնի ղեկավար Դեյվիդ Զանը նախազգուշացրել է, որ որոշ երկրների վրա ազդեցությունը կարող է հասնել ՀՆԱ-ի 1%-ից 2%-ի: «Որքան շատ լինեն այս ռիսկերը, այնքան քիչ կապահովագրվեն դրանք», — ասել է Զանը:reuters

Լուծումները սկսում են ուրվագծվել

Մի քանի կառավարություններ արդեն գործում են: Հունաստանն ուսումնասիրում է ապահովագրական ծածկույթն ընդլայնելու ուղիները՝ միաժամանակ ամրապնդելով ջրային և էներգետիկ ենթակառուցվածքները զբոսաշրջային թեժ կետերում: Պորտուգալիան հայտարարել է 2026 թվականի սկզբին տեղի ունեցած խոշոր ջրհեղեղներից հետո բնական աղետների հիմնադրամի կողմից երաշխավորված բնակարանների պարտադիր ապահովագրության պլանների մասին:moderndiplomacy+1

ԵԿԲ-ն առաջարկել է ԵՄ պետական-մասնավոր վերաապահովագրության համատեղ համակարգ, որը կմիավորի բնական աղետների մասնավոր ռիսկերը՝ երաշխավորված աղետների պետական ֆինանսավորման ԵՄ հիմնադրամի կողմից: Ակնկալվում է, որ Եվրոպական հանձնաժողովն այս աշնանը կներկայացնի կլիմայական դիմակայունության և ռիսկերի կառավարման վերաբերյալ առաջարկներ:reuters+2

Քաղաքական մարտահրավերը

Bruegel-ի ավագ գիտաշխատող Հեզեր Գրաբեն նշել է, որ կառավարություններին անհրաժեշտ են ավելի համակարգված մեխանիզմներ, քան արտակարգ իրավիճակների ծախսերն են: «Եվրոպայի բոլոր կառավարությունները պետք է գնահատեն իրենց խոցելիությունը և համապարփակ պլաններ մշակեն ապագա վնասները նվազեցնելու համար՝ հարմարվողականության ներդրումների, ինչպես նաև անդրսահմանային ռիսկերի համատեղման միջոցով», — ասել է Գրաբեն:reuters

Իսպանիայի վարչապետ Պեդրո Սանչեսը պնդում է, որ ՀՆԱ-ի 0,1%-ի չափով կանաչ ներդրումները կարող են կանխել դրանից ութ անգամ ավելի մեծ տնտեսական կորուստներ: Սակայն արդյոք այս ամառվա շոգերը կձևավորեն քաղաքական կամք՝ նախնական ծախսերն ընդունելու համար, մնում է եվրոպացի քաղաքական գործիչների առջև ծառացած գլխավոր հարցը:reuters