Ναυάγιο 2.600 ετών αποκαλύπτει το αρχαιότερο γνωστό φορτίο ακατέργαστου σιδήρου

Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο της Χάιφα ανακοίνωσαν την Τετάρτη ότι μια υποβρύχια ανασκαφή στα ανοικτά της βόρειας ακτής του Ισραήλ στη Μεσόγειο αποκάλυψε αυτό που περιγράφουν ως την αρχαιότερη γνωστή θαλάσσια μεταφορά ακατέργαστου σιδήρου, η οποία χρονολογείται πριν από περίπου 2.600 χρόνια. Τα εννέα κομμάτια μη επεξεργασμένου σιδήρου, γνωστά ως «blooms» (μάζες), ανασύρθηκαν από ναυάγιο στη Λιμνοθάλασσα Ντορ κοντά στην ακτή Καρμέλ και δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Heritage Science, μέρος του ομίλου Nature.english.news+3

Η ανακάλυψη αμφισβητεί τις μακροχρόνιες υποθέσεις σχετικά με το πώς διακινούνταν ο σίδηρος μέσω των αρχαίων εμπορικών δικτύων. Οι μελετητές πίστευαν γενικά ότι ο σίδηρος τηκόταν και σφυρηλατούνταν αμέσως σε έτοιμα ράβδους στις τοποθεσίες παραγωγής. Οι μάζες από τη Λιμνοθάλασσα Ντορ δεν παρουσιάζουν σημάδια σφυρηλάτησης ή περαιτέρω επεξεργασίας, γεγονός που υποδηλώνει ότι μεταφέρονταν στην ακατέργαστη κατάστασή τους, όπως προέκυψαν από την τήξη, για να επεξεργαστούν αλλού.israel+1

Ένα παράθυρο στο εμπόριο της Εποχής του Σιδήρου

«Αυτή είναι η αρχαιότερη αρχαιολογική απόδειξη που γνωρίζουμε σήμερα για τη θαλάσσια μεταφορά σιδερένιων όγκων στην κατάσταση στην οποία προέκυψαν από τη διαδικασία τήξης», δήλωσε η καθηγήτρια Tzilla Eshel του Πανεπιστημίου της Χάιφα, η οποία ηγήθηκε της μελέτης. Σε αντίθεση με τον χαλκό και τον μπρούντζο, ο σίδηρος στην αρχαιότητα δεν μπορούσε να λιώσει σε υγρή μορφή. Αντίθετα, το μετάλλευμα θερμαινόταν με κάρβουνο για να παραχθεί μια στερεή, πορώδης μάζα γεμάτη με σκουριά και ακαθαρσίες, την οποία οι σιδηρουργοί συνήθως σφυρηλατούσαν ενώ ήταν καυτή για να δημιουργήσουν χρησιμοποιήσιμο μέταλλο.themedialine+2

Η ραδιοχρονολόγηση άνθρακα ενός απανθρακωμένου κλαδιού βελανιδιάς που ήταν ενσωματωμένο σε μία από τις μάζες τοποθέτησε το φορτίο στα τέλη του έβδομου ή στις αρχές του έκτου αιώνα π.Χ. — μια ταραχώδη περίοδο κατά την οποία ο έλεγχος της περιοχής άλλαζε χέρια μεταξύ των αυτοκρατοριών των Ασσυρίων, των Αιγυπτίων και των Βαβυλωνίων. Η Eshel δήλωσε στους The Times of Israel ότι ο χρονισμός πιθανότατα δεν ήταν σύμπτωση: «Αυτή ήταν μια τεταμένη περίοδος συνεχών κατακτήσεων στο Νότιο Λεβάντε και ο σίδηρος ήταν ένας πολύ σημαντικός πόρος. Αν παράγεις μάζες, αυτό σημαίνει ότι κάποιος σε περιμένει στην άλλη πλευρά».timesofisrael+1

Επιπτώσεις για τα αρχαία εμπορικά δίκτυα

Οι μάζες, καθεμία από τις οποίες ζυγίζει μεταξύ πέντε και 10 κιλών, διατηρήθηκαν εξαιρετικά καλά. Το εξωτερικό τους στρώμα σκουριάς λειτούργησε ως φυσική ασπίδα κατά της διάβρωσης, διατηρώντας τον σίδηρο στο εσωτερικό φρέσκο μετά από περισσότερες από δύο χιλιετίες κάτω από το νερό. Ο καθηγητής Aren Maeir του Πανεπιστημίου Bar-Ilan, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, χαρακτήρισε τα ευρήματα αποκαλυπτικά. «Υπήρχε μεγάλη συζήτηση για το αν ήταν δυνατόν η τήξη του σιδήρου να πραγματοποιείται σε μια τοποθεσία και η σιδηρουργία σε μια άλλη», είπε στους The Times of Israel. «Τώρα γνωρίζουμε ότι ήταν δυνατόν αυτά τα δύο στάδια παραγωγής να συμβαίνουν ξεχωριστά».timesofisrael

Το ναυάγιο είναι ένα από τα τρία φορτία της Εποχής του Σιδήρου που έχουν εντοπιστεί προηγουμένως στη Λιμνοθάλασσα Ντορ, καλύπτοντας τον 11ο έως τον 6ο αιώνα π.Χ., όπως τεκμηριώθηκε σε προγενέστερη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Antiquity. Οι ερευνητές ελπίζουν ότι μελλοντική ανάλυση θα προσδιορίσει τη γεωγραφική προέλευση του σιδήρου και σχεδιάζουν να συνεχίσουν τις ανασκαφές στη λιμνοθάλασσα αργότερα φέτος.phys+2