Η τεχνητή νοημοσύνη αποκαθιστά χαμένα ρωμαϊκά κείμενα, μεταμορφώνοντας την ψηφιακή αρχαιολογία

Η Google DeepMind παρουσίασε ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης με την ονομασία Aeneas, το οποίο μπορεί να αποκωδικοποιεί και να αποκαθιστά αρχαίες λατινικές επιγραφές από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία με αξιοσημείωτη ακρίβεια, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature αυτή την εβδομάδα. Ονομάστηκε από τον μυθικό Τρώα ήρωα και η τεχνητή νοημοσύνη αντιπροσωπεύει ένα άλμα προόδου στην ψηφιακή αρχαιολογία, το οποίο θα μπορούσε να μεταμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο οι ιστορικοί μελετούν τον αρχαίο κόσμο.phys

Το σύστημα μπορεί να εκτιμήσει τη γεωγραφική προέλευση των επιγραφών μεταξύ 62 ρωμαϊκών επαρχιών με ακρίβεια 72%, να προβλέψει πότε γράφτηκαν τα κείμενα με απόκλιση περίπου 13 ετών και να αποκαταστήσει τμήματα που λείπουν, ακόμη και όταν το μήκος των κενών είναι άγνωστο. Εκπαιδευμένο στο Latin Epigraphic Dataset, το οποίο περιλαμβάνει 176.861 επιγραφές με 16 εκατομμύρια χαρακτήρες από τον 7ο αιώνα π.Χ. έως τον 8ο αιώνα μ.Χ., ο Aeneas αναλύει τόσο τα κειμενικά όσο και τα οπτικά στοιχεία των αρχαίων γραφών.bioengineer+2

Επαναστατική συνεργασία μεταξύ τεχνητής νοημοσύνης και ιστορικών

Μια συνεργατική μελέτη στην οποία συμμετείχαν 23 επαγγελματίες ιστορικοί απέδειξε την αποτελεσματικότητα του Aeneas σε πραγματικές συνθήκες. Όταν εργάζονταν μόνοι τους, οι ιστορικοί είχαν ποσοστό σφάλματος 39% στους χαρακτήρες κατά την αποκατάσταση κατεστραμμένων κειμένων. Με τη βοήθεια του Aeneas, το ποσοστό αυτό μειώθηκε στο 21%. Η τεχνητή νοημοσύνη κρίθηκε χρήσιμη ως σημείο εκκίνησης για έρευνα στο 90% των περιπτώσεων και αύξησε την εμπιστοσύνη των ιστορικών κατά 44%.marktechpost+2

"Αυτό που τα καθιστά μοναδικά είναι ότι γράφτηκαν από τους ίδιους τους αρχαίους ανθρώπους από όλες τις κοινωνικές τάξεις για οποιοδήποτε θέμα. Δεν είναι απλώς ιστορία γραμμένη από την ελίτ", δήλωσε ο συν-συγγραφέας της μελέτης Γιάννης Ασσαέλ, ερευνητής στο εργαστήριο τεχνητής νοημοσύνης DeepMind της Google.phys

Το μοντέλο υπερέχει στον εντοπισμό "παραλλήλων" – επιγραφών με παρόμοια διατύπωση, τύπους ή πολιτισμικά πλαίσια – μια διαδικασία που παραδοσιακά απαιτεί εκτεταμένες χειροκίνητες αναζητήσεις σε τεράστιες βιβλιοθήκες και συλλογές μουσείων. Η Thea Sommerschield, επιγραφολόγος στο Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ, η οποία συν-σχεδίασε το μοντέλο, συνέκρινε τη μελέτη των επιγραφών με την "επίλυση ενός γιγαντιαίου παζλ" όπου το 90% των κομματιών λείπει.phys

Πρακτικές εφαρμογές και μελέτες περιπτώσεων

Για να επικυρώσουν τις δυνατότητές του, οι ερευνητές δοκίμασαν τον Aeneas στο διάσημο "Res Gestae Divi Augusti", την αυτοβιογραφική επιγραφή του Αυτοκράτορα Αυγούστου που έχει προκαλέσει επιστημονική συζήτηση σχετικά με την ημερομηνία σύνθεσής της. Η τεχνητή νοημοσύνη εντόπισε δύο πιθανές περιόδους χρονολόγησης – τα τέλη του 1ου αιώνα π.Χ. και τις αρχές του 1ου αιώνα μ.Χ. – οι οποίες συμπίπτουν ακριβώς με τη συνεχιζόμενη ιστορική συζήτηση.phys+2

Σε μια άλλη μελέτη περίπτωσης, ο Aeneas ανέλυσε έναν αναθηματικό βωμό από το αρχαίο Μάιντς της Γερμανίας, χρονολογώντας τον σωστά γύρω στο 211 μ.Χ. και προσδιορίζοντας την προέλευσή του στην επαρχία της Άνω Γερμανίας (Germania Superior). Το σύστημα αποκάλυψε προηγουμένως απαρατήρητες γλωσσικές συνδέσεις μεταξύ αυτού του βωμού και παλαιότερων τοπικών επιγραφών.bioengineer+1

Αντιμετώπιση αρχαιολογικών προκλήσεων

Με περίπου 1.500 νέες λατινικές επιγραφές να ανακαλύπτονται ετησίως, η τεχνητή νοημοσύνη αντιμετωπίζει μια αυξανόμενη πρόκληση στις κλασικές σπουδές. Αυτά τα αρχαία κείμενα, που κυμαίνονται από αυτοκρατορικά διατάγματα και νομικά έγγραφα έως επιτύμβιες στήλες και γκράφιτι, συχνά επιβιώνουν ως αποσπασματικά κατάλοιπα που έχουν υποστεί φθορές από τη διάβρωση χιλιάδων ετών και την ανθρώπινη δραστηριότητα.phys

Το εργαλείο είναι ελεύθερα διαθέσιμο στους ερευνητές μέσω της πλατφόρμας Predicting the Past, με κώδικα ανοιχτού κώδικα και σύνολα δεδομένων. Η DeepMind έχει επίσης αναπτύξει εκπαιδευτικά προγράμματα που ενσωματώνουν τον Aeneas σε αίθουσες διδασκαλίας ψηφιακών ανθρωπιστικών επιστημών. Το μοντέλο μπορεί ενδεχομένως να προσαρμοστεί σε άλλες αρχαίες γλώσσες και γραφές, από παπύρους έως νομίσματα, επεκτείνοντας τις αρχαιολογικές του εφαρμογές πέρα από τη λατινική επιγραφική.marktechpost