Yapay zeka kayıp Roma yazılarını restore ederek dijital arkeolojiyi dönüştürüyor

Google DeepMind, bu hafta Nature dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, Roma İmparatorluğu'ndan kalma antik Latince yazıtları şaşırtıcı bir hassasiyetle deşifre edip restore edebilen Aeneas adlı bir yapay zeka modelini tanıttı. Mitolojik Truvalı kahramanın adını taşıyan bu yapay zeka, dijital arkeolojide bir sıçramayı temsil ediyor ve tarihçilerin antik dünyayı inceleme biçimini dönüştürebilir.phys

Sistem, 62 Roma eyaleti arasındaki yazıtların coğrafi kökenini %72 doğrulukla tahmin edebiliyor, metinlerin yazıldığı zamanı yaklaşık 13 yıllık bir hata payıyla öngörebiliyor ve boşlukların uzunluğu bilinmediğinde bile eksik bölümleri restore edebiliyor. M.Ö. 7. yüzyıldan M.S. 8. yüzyıla kadar uzanan 16 milyon karakterlik 176.861 yazıttan oluşan Latince Epigrafik Veri Seti üzerinde eğitilen Aeneas, antik yazıların hem metinsel hem de görsel unsurlarını analiz ediyor.bioengineer+2

Yapay Zeka ve Tarihçiler Arasında Devrim Niteliğinde İş Birliği

23 profesyonel tarihçinin katıldığı ortak bir çalışma, Aeneas'ın gerçek dünyadaki etkinliğini kanıtladı. Tek başlarına çalışan tarihçiler, hasarlı metinleri restore ederken %39 karakter hata oranına ulaşıyordu. Aeneas'ın yardımıyla bu hata oranı %21'e düştü. Yapay zeka, vakaların %90'ında araştırma için yararlı bir başlangıç noktası olarak kabul edildi ve tarihçilerin güvenini %44 artırdı.marktechpost+2

Google'ın yapay zeka laboratuvarı DeepMind'da araştırmacı olan ve çalışmanın ortak yazarı Yannis Assael, "Onları benzersiz kılan şey, tüm sosyal sınıflardan antik insanlar tarafından her konuda yazılmış olmalarıdır. Bu sadece elitler tarafından yazılmış bir tarih değil" dedi.phys

Model, geleneksel olarak kütüphane ve müze koleksiyonlarında kapsamlı manuel aramalar gerektiren bir süreç olan benzer ifadeler, formüller veya kültürel bağlamlara sahip yazıtlar olan "paralelleri" tanımlamada mükemmel sonuçlar veriyor. Modelin ortak tasarımcısı olan Nottingham Üniversitesi'nden epigrafist Thea Sommerschield, yazıtları incelemeyi, parçaların %90'ının eksik olduğu "dev bir yapbozu çözmeye" benzetti.phys

Pratik Uygulamalar ve Vaka Çalışmaları

Araştırmacılar, yeteneklerini doğrulamak için Aeneas'ı, kompozisyon tarihi hakkında akademik tartışmalara yol açan İmparator Augustus'un otobiyografik yazıtı olan ünlü "Res Gestae Divi Augusti" üzerinde test ettiler. Yapay zeka, süregelen tarihsel tartışmayla tam olarak eşleşen iki olası tarihleme dönemi (M.Ö. 1. yüzyılın sonları ve M.S. 1. yüzyılın başları) belirledi.phys+2

Başka bir vaka çalışmasında Aeneas, Almanya'nın Mainz kentinden gelen bir adak sunağını analiz ederek onu doğru bir şekilde M.S. 211 civarına tarihledi ve Germania Superior eyaletindeki kökenini belirledi. Sistem, bu sunak ile daha önceki yerel yazıtlar arasında daha önce fark edilmemiş dilsel bağlantıları ortaya çıkardı.bioengineer+1

Arkeolojik Zorlukların Ele Alınması

Her yıl keşfedilen yaklaşık 1.500 yeni Latince yazıt ile yapay zeka, klasik çalışmalardaki artan bir zorluğa çözüm getiriyor. İmparatorluk kararnameleri ve yasal belgelerden mezar taşlarına ve grafitilere kadar uzanan bu antik metinler, genellikle binlerce yıllık hava koşulları ve insan faaliyetleri nedeniyle hasar görmüş parçalı kalıntılar olarak günümüze ulaşıyor.phys

Araç, açık kaynak kodları ve veri setleri ile Predicting the Past platformu aracılığıyla araştırmacılara ücretsiz olarak sunuluyor. DeepMind ayrıca Aeneas'ı dijital beşeri bilimler sınıflarına entegre eden eğitim müfredatları da geliştirdi. Model, papirüslerden madeni paralara kadar diğer antik dillere ve yazılara uyarlanabilir ve arkeolojik uygulamalarını Latince epigrafinin ötesine genişletebilir.marktechpost