Αστρονόμοι εντόπισαν για πρώτη φορά περιπλανώμενη μαύρη τρύπα να καταβροχθίζει αστέρι

Αστρονόμοι επιβεβαίωσαν την πρώτη ανίχνευση μιας "περιπλανώμενης" υπερμεγέθους μαύρης τρύπας στην άκρη ενός γαλαξία, η οποία αποκαλύφθηκε μόνο όταν διέλυσε ένα άτυχο αστέρι που πλησίασε πολύ κοντά. Η ανακάλυψη, που δημοσιεύθηκε την Κυριακή στο The Astrophysical Journal Letters, ανοίγει ένα νέο παράθυρο για την εύρεση τεράστιων μαύρων τρυπών που διαφορετικά θα παρέμεναν εντελώς αόρατες.cmns.umd+1

Μια λάμψη στην άκρη του γαλαξία

Η μαύρη τρύπα, με μάζα περίπου ένα εκατομμύριο φορές μεγαλύτερη από εκείνη του Ήλιου, βρίσκεται περίπου 30.000 έτη φωτός μακριά από το κέντρο ενός μεγάλου γειτονικού γαλαξία, αποτελώντας τη μεγαλύτερη απόκλιση που έχει παρατηρηθεί ποτέ για ένα οπτικά ανακαλυφθέν φαινόμενο παλιρροϊκής διαταραχής. Οι θεωρητικοί φυσικοί προέβλεπαν εδώ και καιρό την ύπαρξη τέτοιων περιπλανώμενων μαύρων τρυπών, οι οποίες εκτοξεύτηκαν στα γαλαξιακά όρια κατά τη διάρκεια αρχαίων γαλαξιακών συγχωνεύσεων, αλλά ο εντοπισμός των αδρανών μαύρων τρυπών που δεν εκπέμπουν φως παρέμενε δύσκολος.ztf.caltech+1

Η μελέτη καθοδηγήθηκε από τον Robert David Stein, μεταδιδακτορικό ερευνητή στο Joint Space-Science Institute του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ, χρησιμοποιώντας δεδομένα από το Zwicky Transient Facility και το τηλεσκόπιο Neil Gehrels Swift της NASA. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας στο Chapel Hill συνέβαλαν επίσης στην επιβεβαίωση χρησιμοποιώντας το τηλεσκόπιο SOAR στη Χιλή.cmns.umd+1

Η τεχνητή νοημοσύνη έλυσε το μυστήριο

Η ομάδα ανέπτυξε ένα πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης που σαρώνει τις νυχτερινές έρευνες του ουρανού από το ZTF για το χαρακτηριστικό φωτεινό αποτύπωμα ενός φαινομένου παλιρροϊκής διαταραχής, όταν δηλαδή ένα αστέρι διαλύεται από τη βαρύτητα μιας μαύρης τρύπας. Είναι σημαντικό ότι η τεχνητή νοημοσύνη προσαρμόστηκε ώστε να αναζητά οπουδήποτε στον ουρανό και όχι μόνο στα κέντρα των γαλαξιών. Το πρόγραμμα ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2025 και βρήκε τον στόχο του μόλις τρεις μήνες αργότερα.cmns.umd

"Θυμάμαι πολύ καθαρά τη στιγμή που την ανακαλύψαμε. Ήταν Σάββατο και όλοι ήταν πολύ ενθουσιασμένοι", δήλωσε ο Stein. "Παρατήσαμε τα πάντα και αρχίσαμε να ενεργοποιούμε κάθε είδους άλλα όργανα για να πάρουμε περισσότερα δεδομένα".cmns.umd

Μια μαύρη τρύπα χωρίς σπίτι

Η μαύρη τρύπα είναι συγκρίσιμη σε μάζα με εκείνη στο κέντρο του Γαλαξία μας, ωστόσο δεν υπάρχει κανένας ορατός γαλαξίας να περιστρέφεται γύρω της, γεγονός που προκάλεσε έκπληξη στους ερευνητές. "Το να υπάρχει μια τόσο μεγάλη μαύρη τρύπα έξω από έναν γαλαξία είναι εκπληκτικό για μένα", δήλωσε ο καθηγητής αστρονομίας του UMD, Sylvain Veilleux. "Θα έπρεπε να υπάρχει ένα αντικείμενο σαν τον Γαλαξία μας γύρω της, και αυτό σίγουρα δεν συμβαίνει".cmns.umd

Η ομάδα πιστεύει ότι η μαύρη τρύπα προήλθε από μια γαλαξιακή συγχώνευση: είτε ένας μεγαλύτερος γαλαξίας κανιβάλισε αργά έναν μικρότερο, απογυμνώνοντάς τον από τα αστέρια του μέχρι να μείνει μόνο ο πυρήνας, είτε βαρυτικές αλληλεπιδράσεις τριών σωμάτων μεταξύ πολλαπλών μαύρων τρυπών εκτόξευσαν τη μικρότερη προς τα έξω.phys+1

Με το Αστεροσκοπείο Vera C. Rubin να λειτουργεί πλέον στη Χιλή, ο Stein εκτιμά ότι οι αστρονόμοι θα μπορούσαν να εντοπίζουν δεκάδες ή και εκατοντάδες περιπλανώμενες μαύρες τρύπες κάθε χρόνο. "Αυτή είναι η ισχυρότερη περίπτωση περιπλανώμενης μαύρης τρύπας που γνωρίζουμε", δήλωσε ο Veilleux. "Αυτό θα θέσει το πρότυπο".cmns.umd