Պոմպեյի մոտակայքում գտնվող հին հունական սրբավայրում հայտնաբերվել է 2500 տարվա վաղեմության մեղր

Օքսֆորդի համալսարանի հետազոտողները վերջապես լուծել են 70-ամյա հնագիտական առեղծվածը՝ հաստատելով, որ Պոմպեյի մոտակայքում գտնվող հին հունական սրբավայրի բրոնզե անոթներում հայտնաբերված կպչուն նարնջագույն-շագանակագույն մնացորդն իրականում 2500 տարվա վաղեմության մեղր է, ինչը վերջ է դնում նյութի իսկական ինքնության շուրջ տասնամյակներ տևած գիտական բանավեճերին: Օգտագործելով զանգվածային սպեկտրոմետրիայի առաջադեմ մեթոդներ՝ թիմը հայտնաբերել է շաքարներ, օրգանական թթուներ և մայրական կաթի սպիտակուցներ, որոնք նախորդ վերլուծությունները բաց էին թողել՝ տրամադրելով առաջին կենսամոլեկուլային ապացույցը, որ Իտալիայի Պաեստում քաղաքի մ.թ.ա. 6-րդ դարի սրբավայրի անոթները պարունակում էին աստվածներին մատուցված մեղրահացի ընծաներ:

Պաեստումի պեղումների բրոնզե անոթները

Ստորգետնյա սրբավայրը պարունակում էր ութ հոյակապ բրոնզե անոթներ, որոնք զգալի հարստություն էին ներկայացնում մ.թ.ա. 530-510 թվականներին որպես ընծա դրվելիս: Այս գանձերից վեցը հիդրիաներ էին (երեք բռնակով ջրի անոթներ), իսկ երկուսը՝ ամֆորաներ (երկու բռնակով անոթներ), որոնք բոլորն էլ պատրաստված էին բարձրակարգ արհեստավորների կողմից՝ օգտագործելով ժամանակաշրջանի տեխնոլոգիապես առաջադեմ մեթոդները: Անոթները ցուցադրում էին արտասովոր գեղարվեստական մանրամասներ, որտեղ որոշ հիդրիաներ ունեին ձեռքերի տեսքով բռնակներ կամ զարդարված էին կանացի գլուխներով, իսկ մեկ հատկապես տպավորիչ օրինակ ուներ առյուծի տեսքով պատրաստված ուղղահայաց բռնակ:sights.seindal

Ութ բրոնզե անոթներն էլ լցված էին խորհրդավոր կպչուն նյութով և զգուշորեն կնքված մոմով, ընդ որում՝ պարունակությունը մնացել էր փափուկ նույնիսկ 1954 թվականին պեղումների ժամանակ կնիքները կոտրելիս: Այս բրոնզե գլուխգործոցների կողքին հնագետները հայտնաբերել են աթենական կերամիկական ամֆորա, որը հիմքը կոտրվելուց հետո դիտավորյալ վերանորոգվել էր կապարե կտորներով, ինչը հուշում է, որ անոթի նկարազարդ տեսարաններն ավելի մեծ նշանակություն ունեին, քան դրա կիրառական արժեքը: Սրբավայր մուտքը կատարվել էր տերակոտե տանիքի սալիկները կոտրելու միջոցով, քանի որ մուտքի դուռ գոյություն չուներ, և այսօր այս թանկարժեք արտեֆակտները ցուցադրվում են Պաեստումի հնագիտական թանգարանում, մինչդեռ ստորգետնյա խուցը մնում է դատարկ:miragenews+1

Զանգվածային սպեկտրոմետրիայի վերլուծության մեթոդներ

Հին մեղրի մեջ մայրական կաթի սպիտակուցների նույնականացումը պահանջում էր գերժամանակակից զանգվածային սպեկտրոմետրիայի տեխնոլոգիաներ, որոնք ընդլայնում են մոլեկուլային հայտնաբերման հնարավորությունների սահմանները: Orbitrap զանգվածային սպեկտրոմետրիան հատկապես կարևոր դարձավ այս վերլուծության համար՝ հասնելով 100,000-ից ավելի գերբարձր զանգվածային լուծաչափի m/z 35,000-ում, ինչը հնարավորություն տվեց ճշգրիտ նույնականացնել սպիտակուցի քայքայված բեկորները, որոնք վերապրել էին 2500 տարվա հնացումը: Այս բացառիկ լուծաչափը էական նշանակություն ունեցավ հին կենսամոլեկուլային ստորագրությունները շրջակա միջավայրի աղտոտիչներից և հնագիտական մատրիցային միջամտությունից տարբերելու համար:chromatographyonline

Լրացուցիչ վերլուծական մոտեցումները բարելավեցին բրոնզե անոթներում պահպանված օրգանական միացությունների հետքերի հայտնաբերման զգայունությունը: Բազմակի անդրադարձող թռիչքի ժամանակի (MR-TOF) զանգվածային սպեկտրոմետրիան ապահովեց արագ, բարձր թողունակությամբ վերլուծության հնարավորություններ՝ ընդլայնելով իոնների թռիչքի ուղիները բազմաթիվ անդրադարձման փուլերի միջոցով՝ հասնելով զանգվածի գերազանց ճշգրտության՝ առանց հսկայական գործիքային տարածքներ պահանջելու: Տանդեմային զանգվածային սպեկտրոմետրիայի (MS/MS) տեխնիկայի ինտեգրումը հետազոտողներին թույլ տվեց մասնատել կասկածելի սպիտակուցային իոնները և վերլուծել ստացված մոլեկուլային կտորները՝ ապահովելով մայրական կաթի բաղադրիչների կառուցվածքային հաստատումը հաջորդական մասնատման վերլուծության միջոցով: Այս առաջադեմ մեթոդաբանությունները, օրինաչափությունների ճանաչման մեքենայական ուսուցման ալգորիթմների հետ համատեղ, գիտնականներին հնարավորություն տվեցին վստահորեն նույնականացնել կենսամոլեկուլային մարկերները, որոնք նախորդ վերլուծական մեթոդները չէին կարողացել հայտնաբերել սրբավայրի սկզբնական պեղումներից հետո տասնամյակների ընթացքում:scispace+1

Մայրական կաթի սպիտակուցի հայտնաբերում

Առաջադեմ վերլուծական մեթոդները հնարավորություն են տվել ճշգրիտ հայտնաբերել և քանակականացնել մայրական կաթի սպիտակուցները, ընդ որում՝ Մայրական կաթի հիմնական սպիտակուց 1-ը (MRJP1) հանդես է գալիս որպես իսկության գնահատման ամենակարևոր կենսամարկեր: Գիտնականները մշակել են գերարդյունավետ հեղուկ քրոմատոգրաֆիա-տանդեմային զանգվածային սպեկտրոմետրիայի (UPLC-MS/MS) մեթոդներ, որոնք հասնում են բացառիկ ճշգրտության՝ 85.33-ից 95.80% վերականգնման ցուցանիշներով և 4.97% RSD-ից ցածր ճշգրտության մակարդակներով: Թարմ մայրական կաթը սովորաբար պարունակում է MRJP1-ի 41.96-55.01 մգ/գ կոնցենտրացիաներ, և այս մակարդակներից շեղումները հաճախ վկայում են կեղծման կամ վատ որակի մասին:pubs.acs+1

Մայրական կաթի իսկությունը և թարմությունը գնահատելու համար ի հայտ են եկել բազմաթիվ հայտնաբերման մոտեցումներ.

• Ֆերմենտային իմունոսորբենտային անալիզ (ELISA)՝ օգտագործելով բարձր սպեցիֆիկ հակա-MRJP1 հակամարմիններ, որոնք արձագանքում են բացառապես MRJP1-ին՝ խուսափելով մայրական կաթի այլ սպիտակուցների հետ խաչաձև ռեակտիվությունիցbohrium
• Կոլոիդային ոսկու իմունոքրոմատոգրաֆիկ շերտեր, որոնք ապահովում են արագ դաշտային թեստավորում՝ մինչև 2 մկգ/մլ հայտնաբերման սահմաններովpmc.ncbi.nlm.nih
• Ստորագրային պեպտիդային վերլուծություն՝ օգտագործելով կայուն իզոտոպային պիտակավորված ներքին ստանդարտներ՝ ճշգրիտ քանակականացման համարpubmed.ncbi.nlm.nih+1

Սպիտակուցների հայտնաբերման այս մեթոդները անգնահատելի են եղել պահպանման ընթացքում մայրական կաթի քայքայումը վերահսկելու համար, ընդ որում՝ MRJP1-ի պարունակությունը բարձր ջերմաստիճանում 49 օր հետո նվազում է մինչև 73.1%-ով: Տեխնիկաները նաև հաջողությամբ բացահայտում են մեղրի կեղծումը՝ հայտնաբերելով MRJP1-ի ընդամենը 0.02-0.4 մգ/գ կոնցենտրացիաներ խիստ նոսրացված նմուշներում՝ համեմատած մաքուր մեղրի արտադրանքի 1.32 մգ/գ-ի հետ:bohrium+1

Մեղրը հին աշխարհում

Հնագիտական հայտնագործությունները ցույց են տվել, որ մեղրը կենտրոնական դեր է խաղացել հին քաղաքակրթություններում՝ Միջերկրական ծովի աշխարհից շատ ավելի հեռու, ընդ որում՝ ամենահին հայտնի մեղրի նմուշները թվագրվում են 5500 տարվա վաղեմությամբ՝ Բրոնզե դարի Վրաստանով: 2003 թվականին Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթամուղի կառուցման ժամանակ հնագետները վրացի ազնվական կնոջ դամբարանում հայտնաբերել են կերամիկական անոթներ, որոնք պարունակում էին հին մեղրի երեք տարբեր տեսակներ՝ մարգագետնային ծաղիկների, հատապտուղների և լորենու, որոնք բոլորն էլ զարմանալիորեն պահպանվել էին՝ չնայած իրենց արտասովոր տարիքին: Այս հայտնագործությունը մոտավորապես 2500 տարով նախորդում է Թութանհամոն փարավոնի դամբարանից հայտնի եգիպտական մեղրին՝ Վրաստանը հաստատելով որպես գինեգործության և մեղվաբուծության հնարավոր ծննդավայր:tastingtable+2

Մեղրի նշանակության ապացույցները տարածվում են նույնիսկ ավելի հեռու՝ նախապատմական ժամանակներում, երբ Իսպանիայի Վալենսիա քաղաքի Արանյա քարանձավների ժայռապատկերները փաստագրում են 8000 տարվա վաղեմության մեղրահավաքի գործելակերպը: Հին քաղաքակրթությունները հետևողականորեն օգտագործել են մեղրը ինչպես հոգևոր, այնպես էլ գործնական նպատակներով՝ կնքված անոթները դնելով դամբարաններում՝ հանգուցյալներին անդրշիրիմյան ճանապարհորդության ժամանակ սնուցելու համար, միաժամանակ օգտագործելով դրա հակամանրէային հատկությունները պահպանման և բժշկության համար: Վրացական դամբարանը զարմանալիորեն արտացոլում է եգիպտական սովորույթները, որտեղ մեղրով պահածոյացված հատապտուղները հազարամյակներ անց պահպանում են իրենց կարմիր գույնը և քաղցր բույրը՝ ցույց տալով մեղրի պահպանողական հատկությունների մասին բարդ պատկերացումներ, որոնք այս հին մշակույթներին թույլ են տվել ստեղծել արտեֆակտներ, որոնք մինչ օրս անվնաս են մնացել:ancient-origins+2