სტარტაპი აცხადებს, რომ პლანეტას წელიწადში 10 მილიარდ დოლარად გააგრილებს: მეცნიერები საფრთხეებზე აფრთხილებენ

ისრაელურ-ამერიკული სტარტაპი აცხადებს, რომ მას შეუძლია დედამიწა წელიწადში 10 მილიარდ დოლარად გააგრილოს ატმოსფეროში მზის სხივების ამრეკლავი მიკრონაწილაკების გაფრქვევით, თუმცა მეცნიერები აფრთხილებენ, რომ ამ ტექნოლოგიამ შესაძლოა გლობალური კლიმატური სისტემის დესტაბილიზაცია გამოიწვიოს ისეთი გზებით, რომელთა პროგნოზირებაც არცერთ ექსპერიმენტს არ შეუძლია.

Stardust Solutions, რომელიც 2023 წელს ისრაელის მთავრობის ორმა ყოფილმა ბირთვულმა ფიზიკოსმა დააფუძნა, ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი კომპანიაა, რომელიც მზის გეოინჟინერიაზე მუშაობს. ეს არის საკამათო მიდგომა, რომელიც მზის სხივების შესუსტებით გლობალური ტემპერატურის ხელოვნურად შემცირებას გულისხმობს. CNN-ის თანახმად, კომპანიამ ინვესტორებისგან 75 მილიონი დოლარი მოიზიდა, რაც მას ამ სფეროში ყველაზე მსხვილად დაფინანსებულ პროექტად აქცევს.cnn

ტექნოლოგია

ეს კონცეფცია ბუნებას ბაძავს. როდესაც 1991 წელს ფილიპინებში ვულკანი პინატუბო ამოიფრქვა, მან ატმოსფეროში იმდენი გოგირდის დიოქსიდი გამოყო, რომ პლანეტა ერთი წლის განმავლობაში დაახლოებით 0,5 გრადუსი ცელსიუსით გააგრილა. გოგირდის დიოქსიდის ნაცვლად, რომელმაც შესაძლოა ხელი შეუწყოს მჟავე წვიმებსა და ოზონის შრის განადგურებას, Stardust-მა შეიმუშავა ნაწილაკების ორი ალტერნატიული ტიპი: ერთი დამზადებულია ამორფული სილიციუმისგან (რომელიც გავრცელებული საკვები დანამატია), ხოლო მეორე კალციუმის კარბონატის ბირთვითაა, რომელიც სილიციუმითაა დაფარული.wtop+1

კომპანიის გენერალურმა დირექტორმა, იანაი იედვაბმა CNN-ს განუცხადა, რომ ყოველი მილიონი ტონა გაფრქვეული ნაწილაკი ტემპერატურას დაახლოებით 0,5 გრადუსი ცელსიუსით შეამცირებს, რაც თითოეულ გაფრქვევაზე დაახლოებით 10 მილიარდი დოლარი დაჯდება. ნაწილაკების მარაგი ყოველწლიურად უნდა შეივსოს, რადგან ისინი ატმოსფეროდან ილექება. მიმდინარე წლის დასაწყისში კომპანიამ გამოაქვეყნა ექვსი სამეცნიერო ნაშრომი, რომლებიც ჯერ კიდევ ელოდება რეცენზირებას, სადაც დეტალურადაა აღწერილი ნაწილაკების სტრუქტურა და მათი გაფრქვევის სისტემები.politico+2

მეცნიერების გაფრთხილებები

მკვლევრებმა მკაცრი პროტესტი გამოთქვეს. ოქსფორდის უნივერსიტეტის პლანეტარული ფიზიკის პროფესორმა, რეიმონდ პიერჰუმბერტმა განაცხადა: „როდესაც სასწორზე მთელი მსოფლიო დევს, ვენჩურული კაპიტალისტების მოგების ინტერესები საერთოდ არ უნდა ახდენდეს გავლენას გადაწყვეტილებებზე იმის შესახებ, თუ რა უნდა იქნას გამოყენებული და საერთოდ უნდა იქნას თუ არა“.wtop

დევიდ კითმა, ჩიკაგოს უნივერსიტეტის გეოფიზიკურ მეცნიერებათა პროფესორმა და ამ სფეროს წამყვანმა მკვლევარმა, აღნიშნა, რომ Stardust „გადაჭარბებულ განცხადებებს აკეთებს, როდესაც ამბობს, რომ დარწმუნებულია, რომ მათი ნაწილაკების რისკები უფრო დაბალია, ვიდრე გოგირდის შემთხვევაში“. შეშფოთების ერთ-ერთი მიზეზია „თანამგზავრის ჰიპოთეზა“ (hitchhiker hypothesis), რაც გულისხმობს იმის შესაძლებლობას, რომ ნაწილაკებმა ატმოსფეროში მავნე ლითონები ან სხვა ნივთიერებები შთანთქან, რომლებსაც მოგვიანებით ადამიანები შეისუნთქავენ.mezha+1

კრიტიკოსებისთვის ყველაზე შემაშფოთებელი ალბათ „შეწყვეტის შოკის“ პერსპექტივაა. თუ მზის გეოინჟინერია ამოქმედდება და შემდეგ მოულოდნელად შეწყდება, შეკავებული დათბობა შესაძლოა რამდენიმე წელიწადში სწრაფად გამოვლინდეს, რაც პოტენციურად ბევრად უფრო მძიმე კლიმატურ კრიზისს გამოიწვევს, ვიდრე თანდათანობითი დათბობა.wtop

მართვა და ეთიკა

Stardust-მა ამ დრომდე თავისი საქმიანობა მხოლოდ ლაბორატორიული ტესტებით შემოფარგლა. კომპანია იმედოვნებს, რომ უახლოეს წლებში დაიწყებს ექსპერიმენტებს ღია ცის ქვეშ, თუმცა მხოლოდ მთავრობის პირდაპირი ზედამხედველობის ქვეშ. მიუხედავად ამისა, ვაშინგტონის უნივერსიტეტის ატმოსფერული მეცნიერებების ასოცირებულმა პროფესორმა, სარა დოჰერტიმ განაცხადა: „დღევანდელი მეცნიერება არ იძლევა საფუძველს ფინანსური ფსონების დასადებად ან საზოგადოების კონკრეტული მიდგომებისკენ მიმართვისთვის“.wtop

კითხვა იმის შესახებ, თუ ვინ წყვეტს, უნდა იქნას თუ არა გამოყენებული ეს ტექნოლოგია, როდის და როგორ, კვლავ გადაუჭრელია. „ვშიშობ, რომ გადაწყვეტილებებს მზის გეოინჟინერიის გამოყენების შესახებ არა ღარიბი ქვეყნები, არამედ მდიდარი სახელმწიფოები და კერძო ინვესტორები მიიღებენ“, განაცხადა ბრისტოლის უნივერსიტეტის გლობალური მართვის პროფესორმა, ჩუკვუმერიჯე ოკერეკემ.wtop