IEA: Avrupa fiyatları 2023 zirvesine ulaşırken stratejik gaz rezervi çağrısı

Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) hükümetleri stratejik gaz rezervleri oluşturmaya çağırması ve kıtanın kışa girerken stok seviyelerinin tehlikeli derecede düşük olduğu uyarısında bulunmasıyla, Avrupa'da gaz fiyatları Çarşamba günü 2023 başından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Avrupa'nın toptan gaz fiyatı göstergesi olan Hollanda TTF vadeli işlemleri, ABD ile İran arasındaki çatışmaların ortasında Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatlarında aylardır süren aksamaların etkisiyle Çarşamba sabahı megavat-saat başına 79 euro seviyesinin üzerinde işlem gördü. Gas Infrastructure Europe verilerine göre, AB yeraltı gaz depolama tesisleri geçen yıl bu dönemde ulaşılan %80 seviyesinin oldukça altında, sadece %67 oranında dolu. Almanya'daki stoklar ise 1 Eylül itibarıyla %53 ile son 15 yılın en düşük seviyesinde bulunuyor.euronews+3

IEA'dan Yeni Yaklaşım Çağrısı

IEA, Çarşamba günü yayınladığı "Gaz Rezerv Mekanizmaları ve Esneklik Seçenekleri" raporunda, hükümetlerin katı depolama zorunluluklarının ötesine geçerek sadece acil durumlarda kullanılmak üzere ticari piyasa dışında tutulan stratejik rezervler geliştirmeleri gerektiğini savundu. İtalya, Polonya ve İspanya gibi birçok AB ülkesi halihazırda ulusal stratejik gaz rezervlerini koruyor ve 2025 yılı itibarıyla blok genelinde yaklaşık 12 milyar metreküplük bir rezerv bulunuyor; bu da yıllık tüketimin yaklaşık %3.5'ine denk geliyor.euronews

Ajans, hükümetlerin rezervleri AB veya uluslararası düzeyde koordine etmeyi araştırmaları gerektiğini belirtti ve koşullar elverdiğinde Ukrayna'da 10 ila 15 milyar metreküp gaz depolama olasılığını gündeme getirdi. Diğer öneriler arasında eski LNG gemilerinin geçici yüzer depolama olarak kullanılması ve kıtlık dönemlerinde LNG kargolarını yönlendirmek için ortak anlaşmalar oluşturulması yer alıyor.euronews

Arz Krizi Derinleşiyor

Depolama açığı, birbiriyle örtüşen çok sayıda arz kesintisini yansıtıyor. Küresel LNG ticaretinin yaklaşık %20'sini gerçekleştiren Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması, sevkiyatları birkaç aydır engelliyor. Bu arada, Mart ayındaki grevler Katar'ın Ras Laffan kompleksindeki iki LNG üretim ünitesine ciddi şekilde zarar vererek yıllık 17 milyar metreküplük kapasiteyi -Katar'ın LNG ihracatının yaklaşık %17'si- devre dışı bıraktı ve onarımların üç ila beş yıl sürmesi bekleniyor.euronews

Goldman Sachs The Goldman Sachs Group, Inc. ↘ 0.88% analistleri, Orta Doğu ihracatının sadece kademeli olarak toparlanması durumunda, Aralık 2026 TTF fiyatının Avrupa'ya yeterli LNG çekebilmek için 100 euro/MWh seviyesinin üzerine çıkması gerekebileceğini tahmin ediyor.euronews

Baskıyı artıran bir diğer gelişme olarak, Avrupa Sayıştay'ı Çarşamba günü AB'nin Rus enerjisinden çıkış planının "aksadığını" uyardı. Üye devletler, Avrupa Komisyonu'nun ihtiyaç duyulacağını tahmin ettiği 300 milyar euronun sadece 54.3 milyar eurosunu taahhüt etti. Denetçiler, 1 Ocak 2027'den itibaren Rus LNG ithalatına tam yasak getirilmesini de içeren AB'nin Rus gazından çıkış sürecinin kritik bir döneme denk geldiğine dikkat çekti.unn+1

Kış Riskleri ve Faiz Baskısı

Enerji krizi şimdiden genel ekonomiyi etkiliyor. Euro bölgesinde enflasyon, büyük ölçüde artan enerji maliyetleri nedeniyle Ağustos ayında %3.3'e ulaştı ve piyasalar, Avrupa Merkez Bankası'nın Perşembe günü çeyrek puanlık bir faiz artırımına gitmesini neredeyse kesin olarak fiyatlıyor; bu da mevduat faizini %2.5'e çıkaracak. Yatırımcılar ayrıca, yüksek enerji fiyatlarının enflasyonu ve borçlanma maliyetlerini daha uzun süre yüksek tutacağı endişesiyle Avrupa tahvillerini elden çıkarıyor.euronews

Oxford Economics'e göre, AB gaz tüketimi 2021 seviyesinin %15 ila %20 altında kalmaya devam ediyor; bu da kıtanın daha düşük stoklarla işleyebileceği anlamına geliyor, ancak bu durum kışın gelecek LNG ithalatının zamanında ve yeterli miktarda gelmesine olan bağımlılığı artırıyor.euronews