Hürmüz’ün Kapanması Rafinerilere Rekor Kâr Getirdi, Havayolları Yakıt Sıkıntısı Yaşıyor

Hürmüz Boğazı'nın aylardır kapalı kalması, küresel rafineri üretiminden günde yaklaşık 5 milyon varili sildi, kâr marjlarını rekor seviyelere çıkardı ve havayolu şirketlerini uçak yakıtı bulma telaşına düşürdü. Uluslararası Para Fonu (IMF), birbiri ardına gelen bu aksaklıkların "büyük bir küresel ekonomik şok" oluşturduğunu belirtiyor.

Kuşatma Altındaki Tedarik Zinciri

ABD ve İsrail'in Şubat ayı sonlarında İran'a karşı başlattığı askeri harekat, bir zamanlar dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği boğazı fiilen trafiğe kapattı. Babilmendep Boğazı'nın da Suudi tankerlerine üç hafta boyunca kapalı kalmasıyla katlanan aksaklıklar beş ayı aşkın süredir devam ediyor. IMF Başkanı Kristalina Georgieva, küresel petrol akışının yüzde 13'ünün ve gaz akışının yüzde 20'sinin hâlâ durma noktasında olduğu ve etkilerinin 2027'ye kadar uzamasının beklendiği konusunda uyardı. IMF, Temmuz ayında savaşın "uzayan etkilerini" gerekçe göstererek 2026 yılı küresel büyüme tahminini yüzde 3'e düşürdü.oilprice+4

ABD'deki perakende benzin fiyatları da bu baskıyı yansıtıyor. AAA verilerine göre, 8 Ağustos itibarıyla ülke genelinde ortalama galon fiyatı 4,02 dolar civarında gerçekleşerek bir yıl önceki seviyelerin yaklaşık bir dolar üzerine çıktı. Ulaştırma İstatistikleri Bürosu ise Mayıs ayı ortalamasını galon başına 4,48 dolar olarak kaydetti, Batı Yakası'nda bu rakam 5,59 dolara ulaştı.ycharts+2

Rafinerilerin Beklenmedik Kazancı

Piyasadaki darlık, Batılı rafinerilere muazzam bir fiyatlama gücü kazandırdı. Küresel rafineri üretimi ikinci çeyrekte günlük yaklaşık 78 milyon varile gerileyerek Kovid-19 pandemisinin en yoğun döneminden bu yana en düşük seviyeyi gördü. Büyümeye devam eden ABD rafinerileri ise Temmuz ayı sonlarında uzun vadeli ortalamaları olan yüzde 90'ın çok üzerine çıkarak yüzde 97 kapasiteyle çalıştı.international.astroawani

BP'nin ↘ 1.42% rafineri gösterge marjı ikinci çeyrekte varil başına 30 dolara tırmandı ve üçüncü çeyrekte şu ana kadar ortalama 42 dolar olarak gerçekleşti. Exxon Mobil ↘ 1.16%, 2022'den bu yana en iyi seviyesi olan 5,5 milyar dolarlık rafineri ve pazarlama (downstream) kârı açıklarken Chevron'un ↘ 1.41% aynı alandaki kazancı 4,9 milyar dolarla son on yılın zirvesine ulaştı. Shell ↘ 1.23% ise rafineri ağını yüzde 102 kapasite kullanım oranıyla çalıştırdı.international.astroawani

Havayolları Baskıyı Hissediyor

Energy Aspects'e göre Avrupa, üçüncü çeyrekte günlük yaklaşık 600.000 varillik uçak yakıtı arz açığıyla karşı karşıya ve stoklar yalnızca 30 günlük talebi karşılayabiliyor. Ryanair ↘ 0.59%, riskten korunmayan yakıt pozisyonları nedeniyle faaliyet giderlerinde yüzde 11'lik bir artış bildirdi. ABD'de ise Southwest Airlines ↗ 0.23%, uçaklarını uçurabilmek için Panama Kanalı üzerinden Teksas'tan Kaliforniya'ya yakıt taşıdı. United Airlines ↗ 0.34%, 2026 yılının tamamında yıl başındaki tahminine kıyasla yaklaşık 6 milyar dolarlık ek yakıt masrafı öngörüyor.oilprice

Bu arada, ABD'nin Suudi ham petrolü ithalatı on yıllardır ilk kez sıfıra düştü. Bu değişim, ekonomist Steve Hanke'nin "Elveda petrodolar" açıklamasını yapmasına yol açtı. ABD Stratejik Petrol Rezervi'nin 304,8 milyon varille ekonomistlerin kritik gördüğü 300 milyon varil eşiğinin hemen üzerinde bulunması, yeni aksaklıklar karşısında hareket alanını oldukça daraltıyor.wanaen