Bilim insanları: İklim değişikliği Nepal’deki ölümcül heyelanı tetikledi

World Weather Attribution tarafından Perşembe günü yayınlanan bilimsel değerlendirmeye göre, on yıllardır süren insan kaynaklı ısınma buzulları inceltti ve Himalayaların derinliklerindeki permafrostu eritti; bu durum, 26 Ağustos'ta çöken ve Nepal'de 1.300'den fazla insanın ölümüne yol açan dağ yamacının dengesini bozmuş olabilir.clickorlando+1

Yaklaşık iki düzine uluslararası araştırmacı tarafından hazırlanan rapor, Nepal'in Çin sınırı yakınındaki Langtang Lirung dağında meydana gelen felakete ilişkin ilk kapsamlı bilimsel değerlendirmelerden birini temsil ediyor. Bilim insanları, iklim değişikliğinin tek neden olmadığını, 2015 yılında meydana gelen 7.8 büyüklüğündeki depremin kayalıkları yıllar önce zayıflatmış olabileceğini belirtirken, ısınmanın yamacı on yıllar içinde giderek daha istikrarsız hale getiren süreçleri şiddetlendirdiği sonucuna vardılar.dw+2

Isınma Dağı Nasıl Hazırladı

Analiz, artan sıcaklıkların toprağın kalıcı olarak donmuş kaldığı irtifayı on yılda yaklaşık 100 metre yukarı taşıdığını, bunun da yüksek rakımlardaki kayalıkları erimeye ve çatlamaya maruz bıraktığını ortaya koydu. Langtang Lirung buzulu 1990'lardan bu yana yaklaşık yarım kilometre geri çekildi ve 2010'dan sonra bu çekilme hızlanarak yukarıdaki kaya duvarını destekleyen buzu ortadan kaldırdı.japantimes+2

Başlangıçta yaklaşık 116 milyon metreküp kaya ve buz kütlesi koptu; bu miktar Hindistan'daki 2021 Chamoli felaketinin yaklaşık beş katı hacme denk geliyor. 1.400 metreden fazla yükseklikten vadi tabanına düşen kütle, 5.2 büyüklüğünde bir depreme eşdeğer enerji açığa çıkardı. Ortaya çıkan enkaz seli, saatte yaklaşık 170 kilometre hızla ilerleyerek 20 kilometre aşağısındaki Nepal-Çin sınır kapısına yaklaşık yedi dakikada ulaştı.dw+2

Temmuz ve Ağustos 2026, yerel olarak kayıtlara geçen en sıcak aylar oldu ve iklim değişikliği bölgesel sıcaklıklara yaklaşık 1.5 santigrat derece katkıda bulundu. 2025'in sonlarında yağan alışılmadık derecede yoğun kar, çöküşten önceki aylarda çatlaklara sızarak yamacı zayıflatan erime suyunu artırdı.wincountry+1

Uyumun Sınırları

Araştırmacılar, felaketin Nepal'in erken uyarı sistemlerinin kapasitesini aştığını belirtti. İlk toplu SMS uyarısı, ilk çöküşten yaklaşık 38 dakika sonra gönderildi ancak sel, yedi dakika içinde sınır bölgesini çoktan süpürüp geçmişti. Imperial College London'da iklim bilimci ve World Weather Attribution'ın kurucu ortağı olan Friederike Otto, "Isınma dünyanın çatısını istikrarsızlaştırdığında, hiçbir yerel uyum çabası, aşağı havzadaki savunmasız insanları bu ölçekteki bir yıkımdan tamamen koruyamaz" dedi.climatechangenews+2

5.000'den fazla kişi hala kayıp. Nepal, kurtarma maliyetlerini GSYH'sinin yüzde 11'inden fazlasına denk gelen 4.8 milyar dolar olarak tahmin ediyor ve Birleşmiş Milletler Kayıp ve Zarar Fonu'ndan izin verilen maksimum tutar olan 20 milyon doları talep etti. Fonun yönetim kurulu Çarşamba günü gayriresmi olarak toplandı ancak bir karar almadı. Küresel sera gazı emisyonlarına yüzde 0.1'den daha az katkıda bulunan Nepal, bu talebi bir yardım değil, iklim adaleti meselesi olarak çerçeveledi.nationalgeographic+1

Himalayalar İçin Bir Uyarı

Bilim insanları, bu tür çöküşleri tetikleyen koşulların önümüzdeki on yıllar için zaten kesinleştiği konusunda uyardı. Otto, "Bahsettiğimiz tüm bu etkenler, permafrost erimesi, buzul erimesi vb. sadece daha da kötüleşecek" dedi. "Ve bu, bunun gibi olayların daha sık hale geleceği anlamına geliyor".ksat+1