Newsletter Subscribe
Enter your email address below and subscribe to our newsletter
[forminator_form id="25163"]

clickorlando+1dw+1dwՏասնամյակներ շարունակ մարդու գործունեության հետևանքով առաջացած տաքացումը բարակեցրել է սառցադաշտերը և հալեցրել հավերժական սառցույթը Հիմալայների խորքում, ինչը, ամենայն հավանականությամբ, նպաստել է օգոստոսի 26-ին տեղի ունեցած լեռնային լանջի փլուզմանը, որի հետևանքով Նեպալում զոհվել է ավելի քան 1300 մարդ, ասվում է World Weather Attribution-ի կողմից հինգշաբթի օրը հրապարակված գիտական գնահատման մեջ:clickorlando+1
Շուրջ երկու տասնյակ միջազգային հետազոտողների կողմից պատրաստված զեկույցը Նեպալի և Չինաստանի սահմանի մոտ գտնվող Langtang Lirung լեռան վրա տեղի ունեցած աղետի առաջին համապարփակ գիտական գնահատումներից է: Թեև գիտնականները նշում են, որ կլիմայի փոփոխությունը միակ պատճառը չէր, քանի որ 2015 թվականի 7.8 մագնիտուդ ուժգնությամբ երկրաշարժը կարող էր տարիներ առաջ թուլացրած լինել ժայռերը, նրանք եզրակացրել են, որ տաքացումը ուժգնացրել է մի շարք գործընթացներ, որոնք տասնամյակների ընթացքում լանջը դարձրել են աստիճանաբար ավելի անկայուն:dw+2
Վերլուծությունը ցույց է տվել, որ ջերմաստիճանի բարձրացումը հողի մշտական սառցակալման բարձրությունը տեղաշարժել է տասնամյակում մոտ 100 մետրով, ինչի հետևանքով ավելի բարձր հատվածներում ժայռերը ենթարկվել են հալման և ճաքճքման: Langtang Lirung սառցադաշտն ինքնին 1990-ականներից ի վեր նահանջել է մոտ կես կիլոմետր, ընդ որում՝ 2010 թվականից հետո նահանջը կտրուկ արագացել է՝ հեռացնելով այն սառույցը, որը նախկինում հենարան էր ծառայում վերևի ժայռապատի համար:japantimes+2
Սկզբում պոկվել է մոտ 116 միլիոն խորանարդ մետր ժայռ և սառույց, ինչը մոտ հինգ անգամ գերազանցում է Հնդկաստանում 2021 թվականի Չամոլիի աղետի ծավալը, և այն ավելի քան 1400 մետր բարձրությունից ընկել է հովտի հատակին՝ արձակելով 5.2 մագնիտուդ ուժգնությամբ երկրաշարժին համարժեք էներգիա: Առաջացած բեկորային հեղեղը մոտ 170 կմ/ժ արագությամբ շարժվելով՝ մոտ յոթ րոպեում հասել է 20 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող Նեպալ-Չինաստան սահմանային անցակետին:dw+2
2026 թվականի հուլիս և օգոստոս ամիսները տեղական մակարդակում ամենատաքն են եղել, ընդ որում՝ կլիմայի փոփոխությունը տարածաշրջանային ջերմաստիճանին ավելացրել է մոտ 1.5 աստիճան Ցելսիուս: 2025 թվականի վերջին տեղացած անսովոր առատ ձյունը հավելյալ հալոցքաջրեր է առաջացրել, որոնք, հավանաբար, ներթափանցել են ճաքերի մեջ և փլուզումից ամիսներ առաջ թուլացրել լանջը:wincountry+1
Հետազոտողները նշել են, որ աղետը գերազանցել է Նեպալի վաղ նախազգուշացման համակարգերի հնարավորությունները: Առաջին զանգվածային SMS ծանուցումն ուղարկվել է սկզբնական փլուզումից մոտ 38 րոպե անց, սակայն հեղեղն արդեն յոթ րոպեում անցել էր սահմանային գոտով: «Երբ տաքացումն ապակայունացնում է աշխարհի տանիքը, ոչ մի տեղական հարմարվողականություն չի կարող լիովին պաշտպանել ներքևում գտնվող խոցելի մարդկանց այս մասշտաբի ավերածություններից», — ասել է Լոնդոնի Իմպերիալ քոլեջի կլիմայագետ և World Weather Attribution-ի համահիմնադիր Ֆրեդերիկե Օտտոն:climatechangenews+2
Ավելի քան 5000 մարդ դեռևս անհետ կորած է: Նեպալը վերականգնման ծախսերը գնահատում է 4.8 միլիարդ դոլար, որը կազմում է երկրի ՀՆԱ-ի ավելի քան 11 տոկոսը, և ՄԱԿ-ի «Կորուստների և վնասների արձագանքման հիմնադրամից» խնդրել է 20 միլիոն դոլար՝ թույլատրված առավելագույն գումարը: Հիմնադրամի խորհուրդը չորեքշաբթի օրը ոչ պաշտոնական հանդիպում է անցկացրել, սակայն որևէ որոշում չի կայացրել: Նեպալը, որը գլոբալ ջերմոցային գազերի արտանետումների մեջ 0.1 տոկոսից պակաս մասնաբաժին ունի, այս հարցը ներկայացրել է որպես կլիմայական արդարության, այլ ոչ թե օգնության խնդիր:nationalgeographic+1
Գիտնականները նախազգուշացրել են, որ նման փլուզումներ առաջացնող պայմաններն արդեն տասնամյակներ շարունակ կանխորոշված են: «Այս բոլոր գործոնները, որոնց մասին մենք խոսել ենք՝ հավերժական սառցույթի հալումը, սառցադաշտերի հալումը և այլն, միայն կվատթարանան», — ասել է Օտտոն: «Եվ դա նշանակում է, որ նման դեպքերը ավելի հաճախակի կդառնան»:ksat+1