WTO აფრთხილებს, რომ სავაჭრო რეფორმების გარეშე გლობალური მშპ შესაძლოა 10 პროცენტით შემცირდეს

მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციამ სამშაბათს გამოაქვეყნა 2026 წლის მსოფლიო ვაჭრობის ანგარიში, სადაც გააფრთხილა, რომ გლობალური სავაჭრო სისტემის მოდერნიზების წარუმატებლობამ შესაძლოა მსოფლიო პროდუქცია 10 პროცენტით შეამციროს, ხოლო მულტილატერალური თანამშრომლობის გაძლიერებამ 2050 წლისთვის გლობალურ მშპ-ს დაახლოებით 3 ტრილიონი დოლარი შემატოს.thefact+1

ანგარიში, სახელწოდებით "კრიტიკული მომენტი მსოფლიო სავაჭრო სისტემისთვის", ამჟამინდელ ვითარებას სისტემის 80-წლიან ისტორიაში წესებზე დაფუძნებული ვაჭრობისთვის ყველაზე სერიოზულ და ხანგრძლივ შეფერხებად აფასებს. ის სატარიფო კონფლიქტების ესკალაციას განიხილავს როგორც გლობალურ "პატიმრის დილემას", სადაც თითოეულ მთავრობას აქვს სტიმული დაიცვას საკუთარი ბაზარი, თუმცა საბოლოოდ ყველა ზარალდება, როდესაც ამას ყველა აკეთებს.economictimes.indiatimes+1

სამი გზა წინსვლისთვის

WTO გლობალური ვაჭრობის მომავლისთვის სამ სცენარს გვთავაზობს. გაძლიერებული მულტილატერალური ჩარჩოს პირობებში, ბაზრის გახსნის ფართო ვალდებულებებით, ციფრული ვაჭრობისა და მომსახურების ახალი დისციპლინებითა და გაფართოებული წევრობით, გლობალური მშპ შესაძლოა 2.9 პროცენტით, ხოლო ექსპორტი 17.9 პროცენტით გაიზარდოს 2050 წლისთვის.news.cgtn+1

ალტერნატივები გაცილებით პირქუშია. გეოპოლიტიკური ხაზების გასწვრივ დაყოფილი "გეო-ფრაგმენტირებული სამყარო" გამოიწვევს მშპ-ს 5.1 პროცენტით, ხოლო ექსპორტის 18.6 პროცენტით შემცირებას. მულტილატერალური თანამშრომლობის ჩამნაცვლებელი ორმხრივი თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებების ქაოტური სისტემა კიდევ უფრო უარესი იქნება, სადაც მშპ 6.9 პროცენტით, ხოლო ექსპორტი 26.9 პროცენტით შემცირდება. ჯამში, საუკეთესო და უარეს შედეგებს შორის სხვაობა გლობალური რეალური მშპ-ს დაახლოებით 5-დან 10 პროცენტამდეა.thefact+1

ყველაზე ღარიბი ქვეყნები ყველაზე მეტად ზარალდებიან

ანგარიში ხაზს უსვამს პოტენციური შედეგების მკვეთრ უთანასწორობას. ნაკლებად განვითარებული ქვეყნები, რომლებიც ერთად მსოფლიო ვაჭრობის 1 პროცენტზე ნაკლებს შეადგენენ, ფრაგმენტაციისგან არაპროპორციულად მეტს დაკარგავენ, ვიდრე უფრო მდიდარი ეკონომიკები, რაც თითქმის ოთხჯერ მეტია. პირიქით, თანამშრომლობის სცენარის შემთხვევაში, მათი მშპ შესაძლოა 7.7 პროცენტით გაიზარდოს დაბალი ტარიფებისა და სავაჭრო ხარჯების გამო.newsbytesapp+1

სისტემა დაძაბულობის ქვეშ

WTO-ს გენერალურმა დირექტორმა ნგოზი ოკონჯო-ივეალამ განაცხადა, რომ სისტემის ფუნდამენტური ლოგიკა, რომ ეკონომიკები უფრო მეტს იგებენ თანამშრომლობით, ვიდრე მარტოხელა მოქმედებით, "დღესაც ისეთივე აქტუალურია". თუმცა მან აღიარა, რომ გლობალური სავაჭრო ლანდშაფტი შეიცვალა და სტატუს-კვო ვეღარ შენარჩუნდება.thefact

ანგარიში სისტემაზე ზეწოლის ოთხ ფაქტორს გამოყოფს: ეკონომიკური ძალაუფლების ცვლილებები, სამრეწველო პოლიტიკის მზარდი გამოყენება თანაბარი სათამაშო პირობების პრობლემებთან ერთად, ვაჭრობის სტრუქტურის ცვლილებები ციფრალიზაციისა და გლობალური ღირებულების ჯაჭვების გამო და გაზრდილი გეოპოლიტიკური დაძაბულობა. რეფორმების კონკრეტული გეგმის შეთავაზების ნაცვლად, WTO ასკვნის, რომ წარსული მიღწევების დაცვა "არ ნიშნავს ყველაფრის ისე დატოვებას, როგორც არის" – ამოცანაა თანამშრომლობის ადაპტირება უფრო მულტიპოლარულ სამყაროსთან, იმ ღიაობისა და პროგნოზირებადობის შენარჩუნებით, რამაც სისტემა ეფექტური გახადა.thefact