კვლევა: კლიმატის ცვლილებამ ელ-ნინიოს მოვლენები 36%-ით გააძლიერა

გალაპაგოსის კუნძულების მარჯნის თითქმის 1,000-წლიან ჩანაწერებზე დაყრდნობით ჩატარებულმა მნიშვნელოვანმა კვლევამ აჩვენა, რომ ელ-ნინიოს მოვლენები ახლა 36%-ზე მეტად ძლიერია, ვიდრე ინდუსტრიულ ეპოქამდე იყო. ეს ერთ-ერთი ყველაზე ნათელი მტკიცებულებაა იმისა, რომ ადამიანის მიერ გამოწვეული კლიმატის ცვლილება პლანეტის ყველაზე მძლავრ კლიმატურ ფენომენს კიდევ უფრო აძლიერებს.

ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნებული კვლევა ემთხვევა 2026-27 წლების ელ-ნინიოს სწრაფ ინტენსიფიკაციას, რომელიც სინოპტიკოსების გაფრთხილებით შესაძლოა ისტორიაში ყველაზე ძლიერი გახდეს.

"დროის მანქანა" მარჯნებში

კვლევის წამყვანმა ავტორმა, მიჩიგანის უნივერსიტეტის პალეოკლიმატოლოგმა ჯულია კოულმა და მისმა კოლეგებმა შეისწავლეს გალაპაგოსის კუნძულებიდან მოპოვებული 29 მარჯნის ნამარხი, რომლებიც დაახლოებით 900 წელს ითვლის. გალაპაგოსი უშუალოდ "ელ-ნინიოს რეგიონის გულში" მდებარეობს. მარჯნის ჩონჩხებში ქიმიური თანაფარდობის გაზომვით, ჯგუფმა საუკუნეების განმავლობაში ზღვის ზედაპირის ტემპერატურა თვეების მიხედვით აღადგინა.latimes+1

მონაცემებმა აჩვენა, რომ ელ-ნინიოს ცვალებადობა ბოლო 40 წლის განმავლობაში 16%-ით გაიზარდა, რაც მჭიდრო კავშირშია წიაღისეული საწვავის ემისიებით გამოწვეულ გლობალური ტემპერატურის მატებასთან. "ჩვენ ვხედავთ უფრო ძლიერი ელ-ნინიოების ტენდენციას და მიმდინარე მოვლენაც ამ ტენდენციას შეესაბამება: ეს შემთხვევითობა არ არის", – განაცხადა კოულმა. ინდუსტრიულ ეპოქამდე მკვლევრებს არ აღუჩენიათ ელ-ნინიოს ისეთი ინტენსიური ქცევის მტკიცებულება, როგორიც ბოლო ათწლეულებში დაფიქსირდა.jamaica-gleaner+2

მიგნებები მიუთითებს უკუკავშირზე: გლობალური დათბობა ელ-ნინიოს აძლიერებს, ხოლო ელ-ნინიო, თავის მხრივ, ოკეანის დიდი რაოდენობით სითბოს ატმოსფეროში გამოყოფით გლობალურ დათბობას აჩქარებს.nationalobserver

უპრეცედენტო მოვლენა, რომელიც ახლა ყალიბდება

ხუთშაბათს მსოფლიო მეტეოროლოგიურმა ორგანიზაციამ პროგნოზი გამოაქვეყნა და გააფრთხილა, რომ თითქმის 100%-იანი შანსია, მიმდინარე ელ-ნინიო თებერვლის ჩათვლით გაგრძელდეს და გაძლიერდეს "ძალიან ძლიერ" კატეგორიამდე, რაც მისი ოთხდონიანი სკალის უმაღლესი საფეხურია. ბოლო ყოველკვირეული მაჩვენებელი ნორმას 2.7°C-ით აჭარბებს, რაც უკვე საგრძნობლად სცდება "ძალიან ძლიერი" კლასიფიკაციის 2°C-იან ზღვარს, და მოსალოდნელია შემდგომი გაძლიერება.jamaica-gleaner+2

"ჩვენს პროგნოზებში ელ-ნინიოს ასეთი ინტენსიური სიგნალი არასდროს მინახავს", – განუცხადა Al Jazeera-ს დიდი ბრიტანეთის მეტეოროლოგიური სამსახურის (Met Office) გრძელვადიანი პროგნოზირების ხელმძღვანელმა ადამ სკეიფმა. გაეროს გენერალურმა მდივანმა ანტონიუ გუტერეშმა გააფრთხილა, რომ "ელ-ნინიო ჩვენ თვალწინ გიგანტურ ზომებს იღებს".global.chinadaily+1

რისკები და სკეპტიკოსები

ყველა მეცნიერი არ არის დარწმუნებული. პენსილვანიის უნივერსიტეტის წარმომადგენელმა მაიკლ მენმა აღნიშნა, რომ ვულკანურმა და მზის აქტივობამ შესაძლოა ნაწილობრივ ახსნას მარჯნის სტრუქტურა, ხოლო Berkeley Earth-ის წარმომადგენელმა ზიკ ჰაუსფათერმა ყურადღება გაამახვილა "საკმაოდ დიდ გაურკვევლობებზე" პროქსი-ჩანაწერების თანამედროვე გაზომვებთან შედარებისას. მიუხედავად ამისა, ჰაუსფათერმა კვლევას უწოდა "დამატებითი წონა სასწორის იმ მხარეს, რომელიც კლიმატზე შესამჩნევ გავლენას ემხრობა".latimes+1

პრაქტიკული შედეგები უკვე იზრდება. Citigroup-ის ↘ 0.30% ეკონომისტების შეფასებით, სუპერ ელ-ნინიომ შესაძლოა ხუთი წლის განმავლობაში 7 ტრილიონ დოლარამდე გლობალური ეკონომიკური ზარალი გამოიწვიოს. მსოფლიო სურსათის პროგრამამ გააფრთხილა, რომ 2027 წლის ბოლოსთვის 274 მილიონი ადამიანი შესაძლოა მწვავე შიმშილის წინაშე აღმოჩნდეს.aljazeera

"ჩვენ შეგვიძლია მოვემზადოთ და შევეცადოთ ადაპტაციას", – განაცხადა კოულმა. "მაგრამ ჩვენ ასევე უნდა შევხედოთ ძირითად მიზეზს, რაც არის წიაღისეული საწვავი, რომელსაც ყოველდღიურად ვწვავთ."nationalobserver