IEA გლობალური დიზელის დეფიციტის შესახებ აფრთხილებს, რადგან ნავთობის ფასმა 105 დოლარს გადააჭარბა

ნედლი ნავთობის ფასმა ბარელზე 105 დოლარს გადააჭარბა. ამის მიზეზი აშშ-ირანის მზარდი ომია, რომელმაც ჰორმუზის სრუტეში ტანკერების მოძრაობა შეზღუდა. ვითარება კიდევ უფრო დამძიმდა ჰუსიტების მიერ იემენის საპორტო ქალაქ მოხას დაკავებით, რამაც საზღვაო რისკები წითელი ზღვის ბაბ ელ-მანდების სრუტემდე გააფართოვა. ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს (IEA) ნავთობის ბაზრის სექტემბრის ანგარიშმა, რომელიც 11 სექტემბერს გამოქვეყნდა, გლობალურ ბაზარზე მძიმე კრიზისი ასახა: მარაგები სწრაფად იწურება, ხოლო დიზელის დეფიციტმა აშშ-ში საწვავის ფასი ისტორიაში პირველად გააძვირა გალონზე 6 დოლარზე მეტად.businessupturn+1

ბაზარი ამოწურვის პირასაა

IEA-ს ანგარიშის გამოქვეყნების მომენტში ICE Brent-ის ↘ 2.88% ფიუჩერსები 105 დოლარის ფარგლებში ივაჭრებოდა, რაც ომამდელ დონესთან შედარებით დაახლოებით 45%-ით მეტია. მანამდე, 9 სექტემბერს, ჩრდილოეთის ზღვის North Sea Dated ნავთობის ფასმა 113.48 დოლარს მიაღწია. IEA-მ 2026 წლისთვის ნავთობის გლობალური მიწოდების პროგნოზი დღე-ღამეში 100.7 მილიონ ბარელამდე შეამცირა (წლიურად 5.7 მილიონი ბარელით ნაკლები), საიდანაც სპარსეთის ყურის მოპოვებიდან დღე-ღამეში 10 მილიონ ბარელზე მეტი კვლავ გაჩერებულია უსაფრთხოების მაღალი რისკების გამო. თებერვლის შემდეგ გლობალური დაკვირვებადი მარაგები 507 მილიონი ბარელით შემცირდა. ეს ნიშნავს მარაგების საშუალოდ 2.8 მილიონი ბარელით შემცირებას დღე-ღამეში, რამაც რეზერვები საგრძნობლად გამოფიტა.businessupturn

დიზელის ბაზარზე ვითარება უფრო მკვეთრად გამწვავდა, ვიდრე ნედლი ნავთობის შემთხვევაში. სექტემბრის დასაწყისში აშშ-ში დიზელის საბითუმო ფასმა ბარელზე 200 დოლარს გადააჭარბა, რაც ომამდელ მაჩვენებელს დაახლოებით 94%-ით აღემატება. საცალო ქსელში ეროვნულმა საშუალო ფასმა ხუთშაბათს პირველად გადააბიჯა 6 დოლარს გალონზე. ამას მოწმობს ფასების მონიტორინგის პლატფორმა GasBuddy, რომლის მონაცემებსაც Reuters Thomson Reuters Corporation ↘ 4.64% ავრცელებს. სპარსეთის ყურისა და რუსეთის დიზელის ჯამური ექსპორტი თებერვლის დონესთან შედარებით დღე-ღამეში 1.6 მილიონი ბარელით ნაკლებია, ხოლო სპარსეთის ყურის წმინდა დიზელის ექსპორტი სულ რაღაც 390,000 ბარელამდე შემცირდა დღე-ღამეში.reuters+1

კონფლიქტი ორ სტრატეგიულ სრუტეში ფართოვდება

მიწოდების კრიზისი კიდევ უფრო გაღრმავდა მას შემდეგ, რაც ხუთშაბათს, 10 სექტემბერს, ჰუსიტების ძალებმა წითელი ზღვის პორტი მოხა დაიკავეს, რამაც მათ მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე კრიტიკულ საზღვაო მარშრუტზე, ბაბ ელ-მანდების სრუტეზე, დამატებითი კონტროლი მისცა. პორტის დაკავებას წინ უძღოდა ჰუსიტების კვირეობით გაგრძელებული სარაკეტო და უპილოტო საფრენი აპარატების შეტევები, რამაც პორტში კომერციული ოპერაციები უკვე შეაჩერა. ჰორმუზის სრუტეში ტანკერების მოძრაობის მკვეთრ შეზღუდვებთან ერთად (რომელზეც ჩვეულებრივ გლობალური თხევადი ბუნებრივი აირის ნაკადების დაახლოებით 20% მოდის), ორ სტრატეგიულ სრუტეში შექმნილმა შეფერხებებმა ევროპული ენერგოკომპანიები აიძულა, ატლანტიკის აუზის ალტერნატიული ტვირთების მისაღებად აზიელ იმპორტიორებთან აქტიურ კონკურენციაში შესულიყვნენ.investing+3

ამ ზეწოლამ ასახვა ჰპოვა ევროპაში ბუნებრივი აირის ფასებზეც. ჰოლანდიური TTF-ის ინდექსმა მეგავატ-საათზე 79.64 ევროს მიაღწია, რაც ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია 2023 წლის შემდეგ, ხოლო პარასკევს ფასი დაახლოებით 77.60 ევრომდე შემცირდა. ამით დაფიქსირდა ზედიზედ მეხუთე კვირეული ზრდა 12%-ზე მეტით. ევროპის მიწისქვეშა საცავების შევსების დონე დაახლოებით 67%-ს შეადგენდა, რაც ჩამორჩება ხუთწლიან სეზონურ საშუალო მაჩვენებელს. ენერგეტიკული შოკი მთავარი ფაქტორი გახდა ევროპის ცენტრალური ბანკის ხუთშაბათის გადაწყვეტილებაში, სადეპოზიტო განაკვეთი 25 საბაზისო პუნქტით 2.5%-მდე გაეზარდა. ეს ივნისის შემდეგ განაკვეთის მეორე მატებაა, რაც ბანკმა გაზრდილი ენერგოხარჯებით გამოწვეული ინფლაციით ახსნა.euronews+1

სიტუაციის გამოსწორება ჯერ არ ჩანს

აშშ-ის ენერგეტიკული ინფორმაციის ადმინისტრაციამ (EIA) ოთხშაბათს 2026 წლისთვის Brent-ის მარკის ნავთობის ფასის პროგნოზი თითქმის 5%-ით გაზარდა და ახლა ელის, რომ წლის განმავლობაში საშუალო ფასი ბარელზე დაახლოებით 91 დოლარი იქნება. IEA-ს მთავარი გზავნილი ის იყო, რომ ბაზარი მხოლოდ შემცირებული მარაგებისა და გადამამუშავებელი სისტემის ზღვრული დატვირთვის ხარჯზე ნარჩუნდება, ხოლო ახლო აღმოსავლეთიდან მიწოდების სრული აღდგენა 2027 წლისთვის გადაიდო.reuters+1