ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტო ნავთობის ავარიულ გაცემას ანელებს, მარაგები კი 2025 წლის შემდეგ მინიმუმამდე შემცირდა

IEA-ის წევრმა ქვეყნებმა ივლისში ნავთობის საგანგებო რეზერვებიდან მხოლოდ 26 მილიონი ბარელი გამოყვეს, რაც მაისის მაჩვენებლის მესამედზე ნაკლებია, მიუხედავად იმისა, რომ გლობალური მარაგები 69 მილიონი ბარელით შემცირდა და 7,9 მილიარდ ბარელზე დაბლა ჩამოვიდა. ეს არის ყველაზე დაბალი ნიშნული 2025 წლის აპრილის შემდეგ. გაცემის ტემპის შენელებამ, რაც აზიისა და წყნარი ოკეანის რეგიონში ნედლი ნავთობის ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებითა და აშშ-ის სტრატეგიული ნავთობის რეზერვის უფრო შეკავებული გამოყენებით იყო გამოწვეული, ვერ შეამსუბუქა ნავთობპროდუქტების ბაზარზე გაუარესებული კრიზისი, რომლის გადასაჭრელად საგანგებო რეზერვების არსებული სისტემა უბრალოდ არ არის განკუთვნილი.

რეზერვების გაცემის შენელებული პროგრამა და მცირებადი მარაგები

IEA-ის მიერ 11 მარტს გამოცხადებული 400-მილიონიანი კოორდინირებული სამოქმედო გეგმის შემდეგ, სულ გაცემულმა მოცულობამ 300 მილიონ ბარელს მიაღწია, ანუ 100 მილიონ ბარელზე მეტი ჯერ კიდევ გაუნაწილებელია. ივლისში სახელმწიფო რეზერვების გაცემა დღეში საშუალოდ 750 000 ბარელს შეადგენდა, ივნისის 1,5 მილიონთან და მაისის 2,5 მილიონ ბარელთან შედარებით. ყველაზე დიდი შემცირება აზია-ოკეანეთის რეგიონში დაფიქსირდა, სადაც გაცემა მაისის 44 მილიონიდან 4 მილიონ ბარელამდე შემცირდა, რადგან იაპონიასა და კორეაში ნედლი ნავთობის მიწოდების პირობები გაუმჯობესდა. აშშ-მაც სტრატეგიული რეზერვებიდან გამოყოფა თითქმის განახევრა და 17 მილიონ ბარელამდე შეამცირა.energiesmedia

მიუხედავად ამისა, მარაგების შემცირება გაგრძელდა. IEA-ის აგვისტოს ნავთობის ბაზრის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ გლობალური მარაგები 7,9 მილიარდ ბარელზე დაბლა ჩამოვიდა, სააგენტოს პროგნოზით კი მესამე კვარტალში ბაზარზე დღეში 1,8 მილიონი ბარელის დეფიციტი იქნება. ივლისში მარაგების 69-მილიონიანი შემცირების 90 პროცენტზე მეტი მცურავ მარაგებზე მოდიოდა, ანუ ტრანზიტში მყოფ ან ზღვაში გაჩერებულ ტანკერებზე, რადგან ჰორმუზის სრუტესა და ბაბ ელი-მანდებში ნაოსნობის განახლებულმა რისკებმა ნორმალური ნაკადები შეაფერხა. როგორც Reuters Thomson Reuters Corporation ↘ 0.90% ივნისში იტყობინებოდა, აშშ-ის ენერგეტიკული ინფორმაციის ადმინისტრაციამ (EIA) უკვე გააფრთხილა საზოგადოება, რომ მსოფლიოს უდიდეს ეკონომიკებში მარაგები სულ მცირე 2003 წლის შემდეგ ყველაზე დაბალ ნიშნულს უახლოვდებოდა.Reuters+2

ნავთობპროდუქტების სექტორის სუსტი წერტილი

კოლუმბიის უნივერსიტეტის გლობალური ენერგეტიკული პოლიტიკის ცენტრის ახალი ანალიზის თანახმად, უფრო ღრმა პრობლემა ის არის, რომ საგანგებო რეზერვების სისტემა სტრუქტურულად ვერ ერგება არსებულ კრიზისს. IEA-ის კოორდინირებული გაცემის დაახლოებით 72 პროცენტი ნედლ ნავთობზე მოდიოდა, თუმცა ყველაზე მწვავე დეფიციტი გადამუშავებულ საწვავში ფიქსირდება: დიზელში, ავიანავთსა და ბენზინში. აგვისტოს შუა რიცხვებში აშშ-ში დიზელის კრეკ-სპრედმა პირველად გადააჭარბა 100 დოლარს ბარელზე, რაც არა ნედლი ნავთობის ნაკლებობაზე, არამედ გადამუშავების სექტორში არსებულ სერიოზულ შეზღუდვებზე მიუთითებს. ივლისში ნავთობპროდუქტებით საზღვაო ვაჭრობა წლიურ ჭრილში დღეში 3,8 მილიონი ბარელით შემცირდა, საიდანაც დანაკლისის ნახევარზე მეტი დიზელსა და ავიანავთზე მოდიოდა.energypolicy.columbia+1

აშშ-ის ნავთობგადამამუშავებელმა ქარხნებმა სიმძლავრეების დატვირთვა 97,2 პროცენტამდე გაზარდეს, თუმცა ქარიშხლების სეზონისა და ზამთრის მოახლოებასთან ერთად ისინი საოპერაციო შესაძლებლობების ზღვარს უახლოვდებიან. ახლო აღმოსავლეთში გადამუშავების სიმძლავრეები ნაწილობრივ შეზღუდულია, რუსული დიზელის ექსპორტი სექტემბრამდე გაგრძელებული ემბარგოს გამო მკვეთრად შემცირდა, ჩინეთის თავისუფალ სიმძლავრეებს კი საექსპორტო კვოტები ზღუდავს. S&P Global ↗ 1.00% იტყობინება, რომ დეფიციტი გლობალური ხასიათისაა, რის გამოც აშშ-ის მთავრობას შიდა პოლიტიკური ინსტრუმენტების მინიმალური არჩევანი რჩება.coinpaper+2

რა რესურსები რჩება ბაზარზე

IEA-ის წევრი ქვეყნების რეზერვებში კვლავ ინახება 1 მილიარდ ბარელზე მეტი სახელმწიფო საგანგებო მარაგები, აღნიშნა IEA-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა ფათიჰ ბიროლმა ივლისში. თუმცა გაუნაწილებელი ბარელების შემადგენლობა, რომელიც ძირითადად ნედლ ნავთობს მოიცავს, ზღუდავს იმას, თუ რამდენად შეუძლია მათ პირდაპირი დახმარების გაწევა ნავთობპროდუქტების ბაზრებისთვის, რომლებიც ყოველკვირეულად უფრო იძაბება. IEA-მ დარჩენილი რეზერვების გამოყოფის ვადები განზრახ ღია დატოვა, რაც იმის სიგნალია, რომ იგი ყურადღებით აკვირდება ბაზრის პირობებს, სანამ დარჩენილი რესურსების გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილებას მიიღებს. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ზამთრის მოახლოებასთან ერთად, განსხვავება ხელმისაწვდომ ნედლი ნავთობის ბუფერებსა და მომხმარებლებისთვის რეალურად საჭირო გადამუშავებულ საწვავს შორის გლობალური ენერგეტიკული უსაფრთხოების მთავარ სუსტ წერტილად იქცა.reuters+2