JPMorgan varar við: Áburðarskortur og El Niño gætu ýtt matvælaverðbólgu í 5% fyrir 2027

JPMorgan Chase ↘ 0.02% hefur varað við því að matvælaverðbólga á heimsvísu gæti hækkað í um 5% á fyrri hluta ársins 2027, sem er tæplega tvöföldun á þeim 2,8% sem mældust á fyrri helmingi ársins 2026. Ástæðurnar eru truflanir á áburðarflutningum um Hormuz-sund, hækkandi orkukostnaður og vaxandi El Niño sem ógna uppskeru um allan heim. Viðvörunin er sett fram í skýrslunni „Fæðuöryggi er þjóðaröryggi: Samverkandi stormur“ (e. Food Security Is National Security: A Compounding Storm) undir forystu Nora Szentivanyi, yfirhagfræðings bankans. Hún varð til þess að A-hlutabréf kínverskra landbúnaðarfyrirtækja ruku upp á mánudag, þar sem fræ- og kornfyrirtæki á borð við Qiule Seed, Shennong Seed og Jinjian Rice hækkuðu um hámark leyfilegra dagshækkana eða sýndu tveggja stafa hækkun innan dagsins.ibtimes+2

Samverkandi stormur

Í skýrslunni er þrýstingurinn rakinn til eins veiks punkts: áburðar. Miðausturlönd standa undir um 42% af útflutningi á þvagefni (urea) á heimsvísu og 27% af útflutningi á ammoníaki. Truflanir í kringum Hormuz-sund, sem hófust eftir árásir Bandaríkjanna og Ísraels á Íran í febrúar 2025, hafa dregið verulega úr þessu flæði. Í skýrslu Sameinuðu þjóðanna frá því í ágúst kom fram að samanlagt útflutningsmagn um sundið dróst saman um 54% á tímabilinu frá apríl 2025 til apríl 2026, þar sem útflutningur á fljótandi jarðgasi dróst saman um 95%.businesstoday+1

JPMorgan áætlar að það gæti tekið eitt til fjögur ár að endurreisa skemmda áburðarframleiðslu, á meðan viðgerðir á jarðgasstöðvum gætu tekið þrjú til fimm ár. Þar sem bera verður köfnunarefnisáburð á við gróðursetningu dregur skortur á ákveðnu tímabili úr uppskeru mörgum mánuðum áður en áhrifanna gætir í verslunum. Þetta skapar það sem bankinn lýsir sem keðjuverkun: frá stríði yfir í orkutruflanir og loks til hærra matvælaverðs.ibtimes+1

El Niño eykur loftslagsógnina

Hinn áhrifavaldurinn er veðrið. Bandaríska hafs- og loftslagsstofnunin (NOAA) uppfærði viðvörun sína í júní og telur nú meira en 90% líkur á mjög kröftugum El Niño í haust og vetur. Hagfræðingar JPMorgan telja 81% líkur á að núverandi El Niño þróist í „ofur-atburð“ fyrir lok ársins 2026, og 97% líkur á að El Niño-ástandið muni vara fram á árið 2027.ibtimes+1

Ofur-El Niño gæti einn og sér aukið matvælaverðbólgu á heimsvísu um 0,7 prósentustig, að sögn bankans. Samhliða hærra orkuverði gætu áhrifin numið 1,3 til 1,5 prósentustigum. JPMorgan bendir á Indland, Brasilíu og Indónesíu sem sérstaklega berskjölduð ríki vegna mikilvægis landbúnaðar þar, þarfar á innflutningi áburðar og viðkvæmni fyrir veðurfarsbreytingum af völdum El Niño.businesstoday+1

Viðbrögð markaðarins og varnir

Viðvörunin hleypti miklu lífi í kínverska landbúnaðargeirann á mánudag. Vísitala korns og fæðuöryggis hækkaði um meira en 4% í upphafi viðskipta, þar sem Jinjian Rice náði daglegu hámarki sínu og hlutabréf í fræfyrirtækjum á borð við Qiule Seed og Shennong Seed ruku upp. Kínverskir fjölmiðlar tengdu þessar hreyfingar beint við skýrslu JPMorgan og auknar líkur á ofur-El Niño.stcn+3

JPMorgan benti á að ákveðnar varnir væru enn til staðar, þar á meðal fullnægjandi kornbirgðir á heimsvísu og tiltölulega góð staða hrísgrjónabirgða í Asíu. Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna (FAO) hefur hins vegar varað við því að alvarleg matvælakreppa gæti skapast á heimsvísu innan sex til tólf mánaða ef Hormuz-sund verður áfram lokað. Endanleg áhrif munu, að sögn bankans, ráðast af styrk og tímalengd El Niño, endurreisn áburðarframleiðslu og þróun átakanna í Íran.fao+2