Froman varar við: Útflutningsmódel Kína nálgast þolmörk

Michael Froman, fyrrverandi viðskiptafulltrúi Bandaríkjanna og núverandi forseti Council on Foreign Relations, hefur sent frá sér alvarlega viðvörun um að útflutningsdrifið vaxtarmódel Kína sé að nálgast skipulagsleg takmörk sem gætu hrundið af stað nýrri efnahagskreppu á heimsvísu. Í grein í Foreign Affairs í síðasta mánuði hélt Froman því fram að „geta heimsins til að gleypa við umframframleiðslu Kína sé að nálgast þolmörk.“fortune+1

Viðvörunin byggir á tölum sem erfitt er að vefengja. Viðskiptaafgangur Kína með vörur nam tæpum 1,2 billjónum dala árið 2025, sem er sá mesti í sögunni, þar sem útflutningur jókst um 5,5% í 3,77 billjónir dala á meðan innflutningur stóð í stað í 2,58 billjónum dala, samkvæmt Reuters. Í byrjun árs 2026 jókst sá afgangur um meira en 20% á ársgrundvelli, sem er um það bil þrefalt hraðari vöxtur en í alþjóðlegum vöruviðskiptum í heild.reuters+3

Iðnaðarvél sem getur ekki stöðvast

Froman, sem starfaði sem viðskiptafulltrúi í forsetatíð Baracks Obama frá 2013 til 2017, lýsti kerfi sem er fast í eigin skriðþunga. Kínversk fyrirtæki, studd af vanmetnum gjaldmiðli og ríkisstyrkjum, bjóða allt að 30% lægra verð en keppinautar annars staðar. Fyrirmæli frá stjórnvöldum í Peking hafa ýtt undir umframframleiðslu og harða verðstríð á heimamarkaði, sem knýr fyrirtæki til að flæða yfir útflutningsmarkaði. Tæplega þriðjungur kínverskra iðnaðarfyrirtækja er nú rekinn með tapi.fortune

„Niðurstaðan er iðnaðarvél sem getur hvorki stöðvast né hægt á sér, en getur þó ekki haldið áfram vegna takmarkaðrar eftirspurnar,“ skrifaði Froman.fortune

Tvær atvinnugreinar sýna umfangið vel: Útflutningur kínverskra ökutækja, einkum rafbíla, jókst um 21% árið 2025 og nam 142 milljörðum dala, á meðan sendingar á litíum-jónarafhlöðum náðu 77 milljörðum dala sama ár.cryptobriefing

Vaxandi viðskiptahindranir og yfirvofandi kreppa

Pólitísk viðbrögð eru þegar hafin. Trump forseti gerði tolla á Kína að hornsteini viðskiptasóknar sinnar, „Liberation Day“, á síðasta ári, og Evrópusambandið, sem áður var ötull talsmaður opinna markaða, keppist nú við að reisa eigin hindranir. Þar sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn spáir því að hagvöxtur á heimsvísu verði aðeins 3,1% árið 2026 er lítið svigrúm til að brúa vaxandi bil á milli kínverskrar framleiðslu og alþjóðlegrar eftirspurnar.cryptobriefing+2

Froman varaði við því að ef ríki grípa til þess að loka mörkuðum skyndilega gætu afleiðingarnar í Kína orðið alvarlegar: viðkvæm fyrirtæki gætu fallið í hrönnum, keðjuverkunargreiðsluföll orðið í fjármögnun sveitarfélaga og eftirspurn eftir hráefnum hrunið, sem myndi hafa keðjuverkandi áhrif á hráútflutningslönd og þróunarlönd.fortune

Fleiri hafa tekið undir þessar áhyggjur. Brad Setser, fyrrverandi embættismaður í bandaríska fjármálaráðuneytinu, hefur bent á að Kína hafi nú getu til að anna tveimur þriðju hlutum af eftirspurn heimsins eftir bílum og meira en helmingi af alþjóðlegu framboði á stáli, áli og skipum. Hagfræðingar bandaríska seðlabankans sögðu í maí að vörurnar sem drífa áfram útflutningshrinu Kína hafi færst frá vinnuaflyfnum vörum yfir í fjármagns- og tæknifrekar atvinnugreinar, sem geri þetta „ekki einfaldlega framhald af fyrri þróun, heldur nýjan áfanga í samþættingu alþjóðlegra viðskipta.“fortune

Jafnvel þótt næsta kreppa eigi upptök sín í Kína, varaði Froman við, „mun hreinsunarstarfið líklega lenda á Bandaríkjunum og þeim stofnunum sem þau styðja við, eins og svo oft áður.“fortune