Newsletter Subscribe
Enter your email address below and subscribe to our newsletter
[forminator_form id="25163"]
All voices matter
Հյուսիսային Կորեայի միջուկային փորձարկումները ակտիվացրել են հին խզվածքները՝ առաջացնելով շուրջ 1400 երկրաշարժ
- Մանթափ լեռը, որտեղ 2006-ից 2017 թվականներին անցկացվել է վեց ստորգետնյա միջուկային փորձարկում, մինչև 2025 թվականը ենթարկվել է 1399 նախկինում չբացահայտված երկրաշարժերի, ըստ Science ամսագրում հրապարակված հետազոտության:
cnn+1 - Ի տարբերություն պայթյունից հետո առաջացող սովորական ցնցումների, որոնք մարում են շաբաթների ընթացքում, սեյսմիկ ակտիվությունը սկսել է աճել 2017 թվականի փորձարկումից մոտ երեք շաբաթ անց և շարունակում է ուժգնանալ, նշում են հետազոտողները:
sciencealert+1 - Կոլումբիայի համալսարանի սեյսմոլոգ Փոլ Ռիչարդսը իրավիճակը որակել է "պոտենցիալ վտանգավոր"՝ զգուշացնելով, որ շարունակվող երկրաշարժերը կարող են բարդացնել միջուկային փորձարկումների մոնիտորինգը:
scientificamerican+1
Հյուսիսային Կորեայի Փունգյե-րիի հրաձգարանում՝ Մանթափ լեռան տակ անցկացված ստորգետնյա միջուկային փորձարկումները ակտիվացրել են հին խզվածքները՝ 2008-ից 2025 թվականներին առաջացնելով շուրջ 1400 երկրաշարժ, ընդ որում՝ սեյսմիկ ակտիվությունը շարունակում է ուժգնանալ վերջին պայթյունից տարիներ անց, ըստ հինգշաբթի օրը Science ամսագրում հրապարակված հետազոտության:cnn+1
Հետազոտությունը, որը ղեկավարել են Չենդուի տեխնոլոգիական համալսարանից Սինլի Ֆանը և Հարավային Կորեայի Պուսանի ազգային համալսարանից Կվանգ-Հի Քիմը, վերլուծել է Չինաստանի և Հարավային Կորեայի մոնիտորինգային կայանների 17 տարվա սեյսմիկ տվյալները: Թիմը հայտնաբերել է 1399 նախկինում չճանաչված երկրաշարժ Մանթափ լեռան մոտակայքում՝ մի տարածաշրջանում, որտեղ 1904-ից 2017 թվականներին 50 կիլոմետր շառավղով երկրակեղևային երկրաշարժեր չէին գրանցվել:sciencealert+1
Լեռ, որը չի դադարում ցնցվել
Հյուսիսային Կորեան 2006-ից 2017 թվականներին Փունգյե-րիում անցկացրել է վեց ստորգետնյա միջուկային փորձարկում: 2017 թվականի սեպտեմբերի 3-ի վերջին փորձարկումը ամենահզորն էր՝ 100-ից 250 կիլոտոննա գնահատված հզորությամբ, ինչը առնվազն 10 անգամ գերազանցում է Հիրոսիմայի ռումբի էներգիան: ԱՄՆ երկրաբանական ծառայությունը այն գրանցել է որպես 6.3 մագնիտուդ ուժգնությամբ սեյսմիկ իրադարձություն:gizmodo+1
Ի տարբերություն պայթյունից հետո առաջացող սովորական ցնցումների, որոնք մարում են օրերի կամ շաբաթների ընթացքում, Մանթափ լեռան սեյսմիկ ակտիվությունը սկսել է աճել 2017 թվականի փորձարկումից մոտ երեք շաբաթ անց և այդ ժամանակից ի վեր միայն ուժգնացել է: "Փոխանակ պայթյունից անմիջապես հետո լիներ ամենաուժեղը և հետո մարեր, ակտիվությունը մի քանի տարվա ընթացքում աճել է", — ասել է Քիմը ScienceAlert-ին:sciencealert
Երբ թիմը քարտեզագրել է 955 երկրաշարժերի ճշգրիտ տեղակայումը, պարզվել է, որ դրանք կուտակված են փորձարկման վայրից դեպի հյուսիս-հյուսիս-արևմուտք ձգվող երկու զուգահեռ խզվածքների երկայնքով, ինչը վկայում է այն մասին, որ պայթյունները ակտիվացրել են նախկինում կայուն մայրցամաքային կեղևում առկա ճեղքերը:dongascience+1
"Հոգնած լեռ" և երկարաժամկետ հետևանքներ
Կոլումբիայի համալսարանի սեյսմոլոգ Փոլ Ռիչարդսը, որը չի մասնակցել հետազոտությանը, իրավիճակը որակել է "պոտենցիալ վտանգավոր"՝ հարցնելով. "Արդյո՞ք դա կհանգեցնի ավելի մեծ երկրաշարժերի": Երկու խզվածքներից ավելի երկարը ձգվում է մոտ 24 կիլոմետր. հետազոտողները գնահատում են, որ եթե այն ամբողջ երկարությամբ ճեղքվի, տեսականորեն կարող է առաջացնել 6.4 մագնիտուդ ուժգնությամբ երկրաշարժ:scientificamerican+1
Չիկագոյի համալսարանի երկրաֆիզիկոս Սանյոնգ Պարկը նշել է, որ պայթյունները հավանաբար ճեղքել են ապարները և ստեղծել ջրի ներթափանցման ուղիներ, ինչը մեծացնում է ծակոտիների ճնշումը և հեշտացնում խզվածքների սահքը՝ մի գործընթաց, որը տեղի է ունենում տարիների ընթացքում:cnn
Մոնիտորինգի բարդացում
Բացահայտումները դուրս են գալիս երկրաբանության սահմաններից: Հետազոտողները զգուշացրել են, որ մշտական սեյսմիկ ակտիվությունը "կարող է բարդացնել պայթյունի հետ կապված և տեկտոնական իրադարձությունների տարբերակումը", ինչը մարտահրավեր է Միջուկային փորձարկումների համապարփակ արգելման պայմանագրի շրջանակներում վերահսկողության համար: Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալությունը հայտնել է, որ Հյուսիսային Կորեան 2022 թվականի մարտին սկսել է վերականգնել Փունգյե-րիի փորձարկման թունելները, իսկ ԱՄՆ պաշտպանական հետախուզության գործակալության 2025 թվականի զեկույցում նշվում է, որ օբյեկտը վերականգնվել է:gizmodo+2
"Երկրակեղևը երկար հիշողություն ունի", — ասել է Պարկը:cnn
Աղբյուրներ (7)
- 1 North Korea's nuclear tests may have reactivated seismic faults www.cnn.com
- 2 North Korea's nuclear tests have turned this mountain into an earthquake hot spot www.scientificamerican.com
- 3 North Korea Stopped Nuclear Testing in 2017 – But Triggered Nearly 1,400 Earthquakes Since www.sciencealert.com
- 4 North Korea's Punggye-ri nuclear tests reactivated nearby faults and boosted quakes for years www.dongascience.com
- 5 North Korea’s Underground Nuclear Tests Are Reactivating Dormant Earthquake Fault Lines gizmodo.com
- 6 North Korea's Nuclear Tests Spark Long-Term Seismic Activity www.chosun.com
- 7 North Korea's 2017 Nuclear Test Was Followed by Years of Rising Earthquake Activity mezha.net
