Հետազոտությունը պարզել է, որ հնագույն ժամանակներից ի վեր տասնյակ հազարավոր լեզուներ են կորել

Աշխարհի լեզվական բազմազանությունը գագաթնակետին է հասել 1000-ից 3000 տարի առաջ, երբ ամբողջ աշխարհում կարող էին խոսել տասնյակ հազարավոր լեզուներով, ինչը զգալիորեն գերազանցում է այսօր օգտագործվող մոտ 7500 լեզուները, ասվում է չորեքշաբթի Science ամսագրում հրապարակված հետազոտության մեջ:eurekalert+1

Լեզուների կորուսյալ դարաշրջան

ԱՄՆ-ից, Իսպանիայից և Գերմանիայից հետազոտողների միջազգային խումբը վերականգնել է վերջին 12 000 տարվա ընթացքում գլոբալ լեզվական բազմազանության հավանական հետագծերը: Նրանց մոդելավորումը ցույց է տալիս, որ մինչ գյուղատնտեսության տարածումը, ընդամենը մի քանի միլիոն բնակչության պայմաններում, գոյություն է ունեցել մոտ 4500-ից 6200 լեզու: Բնակչության աճին զուգընթաց աճել է նաև լեզուների թիվը՝ մինչև կտրուկ անկում ապրելը տասնապատկվելով:sciencenews+2

«Մեր մոդելավորման սկզբում՝ 12 000 տարի առաջ, մենք ունեինք մոտ 5000 լեզու 6 միլիոն մարդու համար: Վերջնակետում մենք ունենք 7500 լեզու 8 միլիարդ մարդու համար», — ասել է Յեյլի համալսարանի լեզվաբան և հոդվածի համահեղինակ Քլեր Բաուերը:sciencenews

Հետազոտությունը, որի համահեղինակներն են Բաուերը, Դամիան Բլասին, Մարկուս Համիլտոնը և Ռասել Գրեյը, պարզել է, որ լեզվական բազմազանության անկումը սկսվել է ոչ թե ժամանակակից եվրոպական գաղութատիրությամբ, ինչպես սովորաբար ենթադրվում է, այլ Հռոմի և Հունաստանի նման մեծ պետությունների և կայսրությունների ավելի վաղ ընդլայնմամբ: Հետազոտողների խոսքով՝ բացահայտումները ցույց են տալիս, որ այսօրվա լեզվական ճգնաժամը «մարդկային պոպուլյացիայի ընդլայնմամբ պայմանավորված մշակութային համասեռացման երկարաժամկետ գործընթացի գագաթնակետն է»:eurekalert+3

Ներկայիս սպառնալիքները

Այսօր խոսվող լեզուները ներկայացնում են այն, ինչ հետազոտողները նկարագրում են որպես «անցյալի լեզվական բազմազանության փոքր և պատմականորեն կողմնակալ նմուշ»: Yale News-ը հայտնել է, որ հուլիսի 23-ին հրապարակված հետազոտությունը գոյատևող լեզուները դիտարկում է որպես պատմական պատահականության արդյունք և ոչ թե որպես բնածին կայունության հետևանք:news.yale+1

Ճգնաժամը շարունակվում է. Ethnologue-ի տվյալներով՝ աշխարհի լեզուների մոտ 3200-ը՝ մոտ 44 տոկոսը, դասակարգվում են որպես վտանգված: Առանց միջամտության, հետազոտողները նախկինում գնահատել էին, որ լեզուների կորուստը կարող է եռապատկվել 40 տարվա ընթացքում՝ ամսական առնվազն մեկ լեզվի անհետացմամբ:caliber+1

Հայացք ապագային

Ապագայի վերաբերյալ մտահոգությունները դուրս են գալիս ուրբանիզացիայի և ֆորմալ կրթության նման ծանոթ ճնշումներից: Համաշխարհային տնտեսական ֆորումը նշել է, որ ներկայիս արհեստական բանականության համակարգերը վարժեցված են աշխարհի ավելի քան 7000 լեզուներից միայն մոտ 100-ի վրա, ինչը հարցեր է առաջացնում այն մասին, թե արդյոք արհեստական բանականությունը կարող է արագացնել փոքր լեզվական համայնքների մարգինալացումը: Հետազոտության հեղինակները կարծում են, որ իրենց բացահայտումները լայն նշանակություն ունեն այն բանի համար, թե ինչպես են հետազոտողները բացատրում լեզվի և մշակույթի գլոբալ օրինաչափությունները, և այն ամենի համար, ինչն արդեն անվերադարձ կորել է:weforum